Dân chủ tiếp tục thoái lui một cách đáng ngại (The Economist)

Lượt xem: 848

“…sự suy thoái đáng chú ý nhất xảy ra tại Indonesia, tụt hạng từ 48 xuống 68, và Venezuela, nay rơi vào loại “chế độ độc đoán”. Mỹ Châu ngồi vào hạng thứ 21, ngang với Italy…”

democracy_underattack00

Hơn một nửa những quốc gia trong lần cập nhật cuối cùng về chỉ số sức khỏe dân chủ cho thấy điểm ghi đi xuống

Một chục năm đã qua từ khi Larry Diamond, một nhà nghiên cứu khoa học chính trị tại đại học Stanford, đề xướng ý kiến về “sự tháo lui dân chủ”. Bản báo cáo lần thứ mười của Economist Intelligence Unit’s Democracy Index (Chỉ số dân chủ của Đơn Vị Nghiên Cứu Thông Tin Economist) cho thấy chiều hướng không đáng hoan nghênh này đang tiếp tục vững chắc trụ lại. Chỉ số, bao gồm 60 chỉ dấu trên năm phân loại rộng lớn, tiến trình bầu cử và tinh thần đa nguyên, sự vận hành của chính quyền, việc tham gia chính trị, văn hóa chính trị dân chủ và quyền tự do công dân, kết luận rằng hơn 5% nhân số thế giới sống trong một “nền dân chủ toàn diện”. Gần 1/3 sống dưới một chế độ độc đoán, phần lớn là tại Trung Hoa. Nhìn toàn bộ, 89 trên 167 quốc gia được đánh giá vào năm 2018 ghi điểm thấp hơn họ có năm trước.

democracy_index01

democracy_index02

Na-Uy là quốc gia dân chủ nhất trong bản xếp hạng, một vị thế họ giữ từ năm 2010, và các nước Tây Âu tính ra có đến 14 trên 19 nước “dân chủ toàn diện” được xếp vào hạng đầu trong số 1/3. Tuy nhiên, điểm ghi trung bình trong vùng đã tụt nhẹ vào năm 2017 xuống 8.38 điểm trên 10.

Nỗ lực của chính quyền Tây Ba Nha nhằm ngăn chặn cuộc trưng cầu dân ý bằng vũ lực ngày 1 tháng Mười khiến cho điểm của quốc gia này tụt mất 0.22 điểm, để chỉ còn đúng 0.08 điểm trên trào lưu “dân chủ khiếm khuyết”. Tại Malta, việc ám sát chưa sáng tỏ của Daphne Caruana Galizia, một blogger chống tham nhũng, đặt lại những câu hỏi về pháp quyền (quy tắc về pháp luật) và ý định của các giới chức chính quyền trong việc điều tra những tội phạm nhạy cảm, khiến cho điểm tụt xuống 0.22 điểm. Và nước Pháp, đã sẵn thuộc vào nền “dân chủ khiếm khuyết”, tụt xuống hơn nữa, mặc dù các cử tri mạnh mẽ từ chối thí sinh cực hữu trong cuộc bầu cử tổng thống năm qua. Điểm về các quyền dân sự của nước Pháp tụt vì ngành tư pháp đã thông qua một sắc lệnh nới rộng quyền hành khẩn cấp của chính quyền.

Ngôi sao nổi tội năm 2017 là Gambia. Sau 22 năm dưới quyền thống trị của Yahya Jammeh, một nhà độc tài xóa bỏ những quyền tự do chính trị, tập trung quyền lực vào nhóm sắc tộc của mình và dùng quân đội để gây sợ hãi, Gambia lần đầu tiên được vui hưởng một cuộc chuyển nhượng quyền lực năm ngoái. Kết quả là điểm dân chủ cải thiện từ 2.91, xếp hạng vào loại “chế độ độc đoán”, lên đến 4.06, một “chế độ hỗn hợp” 30 bậc cao hơn trong thứ hạng. Ngược lại, sự suy thoái đáng chú ý nhất xảy ra tại Indonesia, tụt hạng từ 48 xuống 68, và Venezuela, nay rơi vào loại “chế độ độc đoán”. Mỹ Châu ngồi vào hạng thứ 21, ngang với Italy. Họ vẫn nằm trong nền “dân chủ khiếm khuyết” trong hai năm liên tiếp.

The Economist

Trọng Khiêm dịch

Nguồn: economist.com/blogs/graphicdetail/2018/01/daily-chart-21