Làm thế nào để không đánh mất bản thân khi tù? (Nguyễn Gia Thưởng)

Lượt xem: 457

“…Có thể anh Trần Huỳnh Duy Thức đã tiếp cận được nguồn năng lượng huyền bí giống như Đô đốc James Bond Stockdale đâ từng tiếp nhận trong thời gian ông ở Hỏa Lò…”

Uy vũ bất năng khuất

Tháng 1 năm 1285, 50 vạn quân Nguyên Mông do Trấn Nam Vương Thoát Hoan, con trai của Hoàng đế nhà Nguyên Hốt Tất Liệt, cầm đầu chia quân làm hai cánh tấn công xâm lược Đại Việt. Quân Nguyên Mông là đạo quân cực kỳ thiện chiến, nhanh chóng chiếm ưu thế tuyệt đối trước quân Đại Việt.

Trần Bình Trọng đã tổ chức cuộc đánh chặn ngay tại bãi Thiên Mạc. Do sự chênh lệch quá lớn về quân số, Trần Bình Trọng bị bắt, nhưng trận đánh là một thắng lợi cực kỳ quan trọng về mặt chiến lược với cuộc kháng chiến kể từ khi đó, quân Nguyên hoàn toàn mất dấu bộ chỉ huy kháng chiến.

Sau khi bắt được Trần Bình Trọng, tướng Nguyên tìm mọi cách để khai thác thông tin, dọa nạt, dụ dỗ ông. Tuy nhiên, Trần Bình Trọng kiên quyết không khuất phục. Khi được hỏi có muốn làm vương đất Bắc không, Trần Bình Trọng khẳng khái trả lời:

Ta thà làm quỷ nước Nam, chứ không thèm làm vương đất Bắc. Ta đã bị bắt thì có một chết mà thôi, can gì mà phải hỏi lôi thôi.”

Không thể khuất phục được Trần Bình Trọng, quân Nguyên đã giết ông vào ngày 21 tháng Giêng năm Ất Dậu (26-2-1285)?, còn Đại Việt Sử ký Toàn thư (Bản kỷ quyển 5) và Khâm định Việt sử thông giám Cương mục (Chính biên quyển thứ 7) đều chép là tháng 2 (âm lịch) năm 1285. Năm đó, Trần Bình Trọng 26 tuổi.

Tinh thần bất khuất của Trần Bình Trọng sẽ được lưu truyền mãi mãi. Đó là gương sáng của tiền nhân, tên tuổi của ông luôn gắn liền với ý chí chống ngoại xâm của Việt Nam.

admiral_james_stockdale
Phó Đô Đốc James Stockdale ( 23/12/1923 - 5/7/2005)

Gần đây hơn, trong cuộc chiến quốc cộng 46 năm qua, có một tù binh Hoa Kỳ đã anh dũng đương đầu với chính quyền Cộng sản Bắc Việt và đã bảo vệ được những anh em cùng ở trong tù. Ông đã nêu cao tinh thần hy sinh, biết quên mình. Ông thuộc hàng lãnh đạo phục vụ có viễn kiến.

pilot_james_stockdale
James Stockdale bước ra hỏi phi cơ A4, vài tuần
trước khi ông bị bắn hạ và bị giam ở Hỏa Lò

Ngày 9 tháng 9 năm 1965, Trung Tá Stockdale bị bắn hạ trong một phi vụ ở Bắc Việt và bị gãy chân khi thoát ra khỏi phi cơ. Stockdale bị bắt và đưa vào tù Hỏa Lò, tại trung tâm Hà Nội. Ông đã phải chịu đầy đọa suốt 7 năm rưỡi tù ở đây, trong đó 4 năm ông bị biệt giam, cách ly với các tù nhân khác. Vì là một sĩ quan chỉ huy trong nhóm tù binh, ông tự đảm nhận trách nhiệm quy định quy tắc ứng xử và bảo tồn đạo đức. Vì cấp bậc của ông, ông được xem là món hàng chính trị quý giá.

Vì những kẻ bắt ông tin rằng sớm hay muộn ông sẽ bị đánh gục và họ có thể dùng ông trong mục đích tuyên truyền, họ tra tấn ông một cách tàn bạo, hăm dọa và cô lập. Nhưng ông đã phản ứng một cách khôn ngoan, can đảm và đầy tinh thần sáng tạo. Sau khi ông được thả vào mùa xuân 1973, ông được phong tặng Huân chương Danh dự (Medal of Honor), một phần thưởng cao quý nhất trong quân đội Hoa Kỳ được trao cho những quân nhân dám hy sinh tính mạng đề bạo về đồng đội, thể hiện sự dũng cảm vượt lên trên yêu cầu của nhiệm vụ.

Ông Stockdale bị biệt giam trong một xà lim chật hẹp, đen tối, dơ bẩn, không cửa sổ. Ông thường xuyên bị đánh đập bầm dập thân thể. Ông bị gài còng tra tấn đến cả tuần, và tay chân bị trói buộc chờ các chuyên viên tra tấn xoáy vặn phải khóc thét như trẻ sơ sinh.

“Họ có thể làm cho anh phải thú nhận hầu hết mọi sự mà họ biết anh biết”, ông nói. Thủ thuật là, từ năm này sang năm nọ, không bao giờ hạ thấp mình ngang hàng với họ, không bao giờ cho họ thực sự biết những gì anh biết”. Mẹ của ông là một thầy chỉ dẫn về diễn kịch và đã tập cho ông cách diễn kịch khi ông còn trẻ. Ông áp dụng những gì ông đã học để đánh trả những kẻ bắt giữ ông. Đương đầu với tất cả những thứ này, ông đã thiết kế một hệ thống truyền tin mật mã và dạy các bạn tù để có thể liên lạc với nhau ngay cả khi bị biệt giam.

Hơn thế nữa, vào năm thứ hai trong tù, Stockdale liên lạc với Văn Phòng Tình Báo Hải quân qua các thư từ nhận và gởi từ người vợ tên Sybil. Ông dùng nước tiểu và một loại giấy đặc biệt vô hình được đặt vào giữa tấm hình bà Sybil gởi.

Nhờ xảo thuật tài tình này, ông đã chuyển cho Tình báo Hải quân Hoa Kỳ tên tuổi của trên dưới 40 tù binh Hoa Kỳ mà ông đã nhận diện qua hệ thống mật mã do ông sáng tạo. Ông cũng đã gửi đi những mô tả và thống kê về những tra tấn diễn ra trong tù. Ông Stockdale nói ông có hai mục đích trong lúc sống trong tù: thứ nhất là “vấn đề thực tiễn sống còn hàng ngày” và thứ hai là “trở về nhà trong danh dự”.

Ông Stockdale không những chứng tỏ khả năng tồn tại mà còn thể hiện được nó ở mức độ vượt bực trong một thời gian dài. Ông trả lời: đó là tự trang bị tinh thần. Ông tự trang bị một cách có hệ thống trước và trong lúc thử thách.

Trước khi ông bị bắt, ông đã khai triển một hệ thống giá trị hỗ trợ cho nguyên tắc căn bản tự tin và tự trọng. Đây là điều mà ông cho là quan trọng giúp ông thực hiện thành tích. Ông nhấn mạnh một sự kiện mà ông cho đó là ân huệ do một ông giáo sư triết đã trao cho ông trong những ngày cuối năm học tại Đại học Stanford. Đó là một bản sao tập pdf The Enchiridion (378 KB) , của Epictetus. Epictetus là con của một nô lệ Lã Mã, và quyến sách đặc biệt này được xem là cẩm nang cho các sĩ quan tham gia chiến trường vào thời đó. Ông Stockdale đọc quyển sách này tối hôm đó và rất ngạc nhiên. “Tại sao ông giáo sư lại chọn bài này làm quà tặng tiễn biệt mình?” Tôi là cấp chỉ hủy, có khả năng tổ chức điều hành nhân viên và là một phi công chiến trường, liên quan đến kỹ thuật của thời đại. Làm thế nào áp dụng những căn bản của Aurelian Stoical School vào cuộc sống hàng ngày? Những thắc mắc của được giải đáp tại Việt Nam. “Khi tôi bật ra khỏi phi cơ năm 1965, tôi rời bỏ thế giới kỹ thuật và bước vào thế giới của Epictetus pdf (The Enchiridion, Epitectus (378 KB) ) ”, ông nói.

Theo ông, đây là điều căn bản giúp ông giữ vững tinh thần và tạo thành tích bất ngờ. Ông đã được trang bị trước đó với những hành trang thiết yêu:

1. Lòng chính trực – Luôn tìm đến sự thật

“Trên tất cả mọi sự, luôn giữ cho lương tâm của mình trong sạch. Nếu quý vị không đánh mất lòng chính trực, quý vị không thể nào bị mua chuộc và quý vị không thể nào bị tổn thương.

Những người láu lỉnh, khôn ngoan và lãnh đạm có thể thoát nguy nhờ ở vị thế quyền lực cho đến khi áp lực ập đến. Nhưng khi khủng hoảng xảy đến, con người thường trông cậy vào những người họ tin tưởng được – những người không thờ ơ, nhưng người có tâm huyết và những người có lương tâm.

2. Đảm nhận trách nhiệm – Thi hành phận sự và nhiệm vụ

“Nhiệm vụ có thể được hiểu không cần quy chiếu vào luật lệ ngoại tại hoặc sự cưỡng chế do thần linh hay con người. Chúng ta chia sẻ định nghĩa này mỗi khi chúng ta cảm nhận có bổn phận phải thực hiện nhiệm vụ, cho dù cấp trên không bắt chúng ta phải thi hành nó (sau khi đã mở miệng hứa, long trọng tuyên thệ, tiếp nhận một món nợ phận sự). Bổn phận trong bối cảnh này có tính chất tuyệt đối. Bổn phận tự nó đã có ý nghĩa của nó. Nó không cần sự hỗ trợ của bất cứ yếu tố ngoại tại nào ngoài chính nó, đặc biệt phần thưởng hay trừng phạt. Đây là lời dạy bảo của Socrate. Ông khuyên nhủ người công dân nên tuân thủ luật lệ, trả phần nợ của mình, thi hành nghĩa vụ, không phải để tránh sự đau khổ bị kiểm duyệt hoặc trừng phạt, nhưng bởi vì đơn giản họ bắt buộc phải làm.”

3. Tự rèn luyện, tự kỷ luật – kìm hãm sự hoan hỉ, tự mãn

Một nguyên tắc mà ông Stockdale đã sống trước khi, trong lúc và sau khi trải qua thử thách ở tù là như sau: “Kỷ luật tự giác là điểm sinh tử của lòng tự trọng; tự khoan hồng là chết” (Self discipline is vital to self respect; self indulgence is fatal). Ông Stockdale nói rằng luyện tập mỗi ngày là việc cần yếu cho sức khỏe tâm thần và tinh thần. Trong tù, ông ta và các bạn đồng nghiệp nhận thấy họ phải thiết lập một thủ tục (gần giống như một lễ nghi) hàng ngày trong cuộc sống của họ “để tránh trở thành con thú vật.” Tất cả anh em trong tù đều thực hiện những động tác hàng ngày xung quanh lời cầu nguyện, tĩnh tâm, thể dục, liên lạc ngầm.

Tôi hít đất 400 lần một ngày, ngay cả khi tôi bị còng chân. Tôi cảm thấy tội lỗi nếu tôi không làm những động tác này. Những lời cầu nguyện có phẩm chất, có chất lượng, có ý nghĩa”.

4. Tình thương và cộng đồng

Ông Stockdale nhấn mạnh về sức mạnh của tình thương, tình đồng đội và cộng đồng. Khi được hỏi “Điều gì khiến ông chịu đựng được? Giá trị cao nhất của ông là gì?” Ông luôn luôn trả lời “Người bên cạnh”. Ông có một niềm tin tuyệt đối rằng tình đồng đội có một sức mạnh to lớn, một mối dây liên kết tin tưởng hỗ tương, và yêu thương đùm bọc lẫn nhau.” “Tình thương này, tính đồng nhất này, lòng tin tường lẫn nhau này là cội nguồn của quyền lực. Nó xưa như loài người, nhưng chúng ta lãng quên nó trong thời gian chúng ta được tự do, được no đủ, trong tinh thần bi quan lo sợ. Trong tù, thế giới của chúng ta trở thành một băng nhóm anh em, lòng hãnh diện và tiếng tăm của chúng ta trở thành một cuộc đầu tư toàn diện của cuộc đời.”

Ông Stockdale viết, đối với ông, Nguyên Tắc số Một là: Bản thân mình là người bảo vệ anh em mình:

Trong môi trường trong đó con người tìm cách dẫn dụ (manipulate) người khác – cho dù là ở nơi ngục tù, một tổ chức có tôn ti chặt chẽ hoặc là trong bộ máy quan liêu phình to – luôn luôn có sự cám dỗ muốn cho vị thế của cá nhân mình tốt  hơn bằng cách chỉ nghĩ đến bản thân. Tuy nhiên, sớm muộn gì chúng ta cũng nhận biết những điều tốt lành cho bản thân và cho các đồng đội trong tù, chià khóa mở cửa hạnh phúc và mưu sinh, nằm ở trong việc nhận chìm bản năng vị kỷ để sinh tồn để cống hiến cho mẫu số chung lớn nhất của tình thần đoàn kết.

Người cơ hội có thể đạt được một số lợi điểm trong ngắn hạn bằng cách bước lên đầu các đồng đội, bằng cách cướp công lao công trình của họ. Nhưng mỗi khi đương sự mất niềm tin với các bạn đồng đội, đương sự mất đi lòng tự trọng.

Ông Stockdale là con người tuyệt đối kín đáo và ít khi nào ông nói về đức tin hoặc về Thượng Đế. Tuy nhiên, ông nói trong thời gian bị giam giữ, vào thời điểm nguy hiểm nhất đe dọa tính mạng ông, ông đột nhiên thấy hình ảnh Chúa GiêSu “xuất hiện từ hư vô” trước mặt ông, cũng khuôn mặt ấy, một khuôn mặt ông thấy mỗi Chủ Nhật trên cửa sổ của nhà nguyên của Học Viện Hải Quân Hoa Kỳ ngay đằng sau bàn thờ. “Ngài nhìn thẳng tôi, vẫn y như Ngài thường làm lúc tôi còn là một thằng lính quèn ngồi đối diện với Ngài tại nhà nguyện mỗi Chủ Nhật, đọc lời cầu nguyện mong được tốt nghiệp tại Annapolis”. Đúng vào lúc Ngài hiển thị, ông đã có những quyết định nhanh chóng cho phép ông tránh không bị hai cán bộ quản lý phát giác những tin hiệu mật ông đang gửi khi hai người này bước vào phòng giam.

Ông Stockdale đã liên lạc được với Nguồn (1). Đức tin của ông Stockdale đã cho phép ông “thấy” mối dây liên lạc đó vào lúc cực kỳ khủng hoảng dưới dạng một hình ảnh mà ông đã trước đây nhìn thấy tại Nhà Nguyện ở trong Naval Academy. Theo phương cách này, tinh thần kỷ luật, tinh thần trách nhiệm và đức tin đã hợp nhất vào lúc tiếp nhận liên lạc và thông tin này, cho phép ông cảm nhận “sự hiểu biết” dẫn ông đi đến quyết định sinh tử trong giây khắc.

Những bài học sống trong trại giam Hỏa Lò của ông đã được hai tác giả Peter Fretwell và Taylor Baldwin Kiland viết thành cẩm nang cho những cấp lãnh đạo trong việc điều hành các tổ chức và xí nghiệp – Lessons from the Hanoi Hilton – Six characteristics of high performance teams. (2)

lessons_from_hanoi_hilton

Không biết anh Trần Huỳnh Duy Thức đã có đọc qua quyển này chưa, nhưng trong bài “Vì sao anh thức tuyệt thực nhưng vẫn khỏe?”, gia đình anh ghi nhận:

Thời điểm 9/1/2021 lúc gia đình đi thăm, anh đang kiệt sức, tới lúc anh gọi điện thoại về 21/1/2021 thì chỉ trong 12 ngày mà có sự thay đổi một cách thần kỳ về sức khỏe, còn tinh thần thì vẫn sáng suốt như thường. Biết anh khỏe mạnh gia đình vui mừng, yên tâm về nguồn năng lượng anh được tiếp sức, đặc biệt là có nguồn năng lượng huyền bí hỗ trợ cho sự phục hồi của anh là rất đặc biệt, rất lạ lùng.

Có thể anh Trần Huỳnh Duy Thức đã tiếp cận được nguồn năng lượng huyền bí giống như Đô đốc James Bond Stockdale đã từng tiếp nhận trong thời gian ông ở Hỏa Lò.

Nguồn năng lượng đó hiện hữu ở mọi nơi, mọi chỗ, chúng ta cần quên mình, lòng luôn nghĩ đến sự an nguy của anh em đồng đội, của đồng sinh thì sức mạnh đó sẽ tự nhiên đến với chúng ta.

Tù không còn là môi trường để đảng CSVN đầy đọa dân tộc Việt Nam. Tù là môi trường để con người tìm lại chân lý vũ trụ, tìm lại bản thân. Tù là nơi để rèn luyện ý chí, tạo nên sức mạnh và sự đề kháng vô song của chính mình. Kẻ thù có thể giết ta nhưng kẻ thủ không thể xâm phạm và làm tổn thương tinh thần của ta.

Nguyễn Gia Thưởng

Tài liệu tham khảo:

1 - Source – The inner path of knowledge creation, by Joseph Jaworsky,  Berrett Koehler Publishers, Inc. San Francisco (2012)

2 - Lessons from the Hanoi Hilton – Six characteristics of high performance teams, byPeter Fretwell và Taylor Baldwin Kiland 2013, U.S. Naval Institute, Annapolis, MD, (2013)