Xuất xứ tục nấu cơm thi đầu xuân (Hùng Phong Lê)

Lượt xem: 257

“…Nồi cơm được treo vào đòn gánh, người thi phải cho gạo và nước vào nồi, cọ hai thanh nứa cho tóe lửa vào bùi nhùi. Hai người vừa gánh vừa nấu cơm, tới khi có hiệu lệnh trống làm sao đến lúc đó cơm đã chín tới..”

Mỗi ngày một tục Tết

thi_nau_com

Nấu cơm thi là một hoạt động văn hóa thường diễn ra trong các lễ hội xuân tại các làng quê Việt Nam thể hiện sự linh hoạt, khéo léo… Tương truyền tục này xuất xứ từ ý tưởng của Hùng Chiêu Vương – vua Hùng thứ 7.

Hùng Chiêu Vương chính là Lang Liêu, người thắng giải trong cuộc thi với hai loại bánh là bánh chưng và bánh dày. Ngài là người rất quan tâm đến nghề nông, truyền thuyết kể rằng thấy cách trồng lúa của dân đem lại hiệu quả không cao, vua mới bày cách cho dân đắp bờ giữ nước, cách gỡ hạt, gieo mạ. Khi mạ lên xanh thì đem cấy xuống ruộng nước; dân từ đó làm theo, kết quả thóc lúa thu hoạch nhiều, đời sống sung túc, no nê. Nhà vua còn lập kho chứa thóc ở Nông Trang, mở chợ mua bán thóc gọi là chợ Lú (lúa)… Nhân dân nhớ ơn vua đã dạy dân cấy lúa nên cũng gọi ngài là Thần Nông. Tương truyền Đồng Lú thuộc xã Minh Nông ở Việt Trì (Phú Thọ) ngày nay chính là nơi vua Hùng dạy dân gieo mạ, cấy lúa.

Một lần vào dịp tết, Hùng Chiêu Vương bảo các mị nương (công chúa) nấu cơm thi xem ai nấu khéo. Mỗi công chúa được chia một bát gạo, một cái nồi con và hai thanh nứa. Các công chúa cọ sát các thanh nứa vào nhau để lấy lửa nấu cơm.

Từ đó, hàng năm vào các dịp lễ hội, người dân mọi vùng đều tổ chức cuộc thi nấu cơm. Đặc biệt tại xã Kinh Kệ (tên Nôm là Kẻ Cài) ở Lâm Thao, Phú Thọ, tục này được duy trì theo nghi thức gần với truyền thuyết xưa. Các cô gái trong làng thi nấu cơm, chấm giải. Nồi cơm được treo vào đòn gánh, người thi phải cho gạo và nước vào nồi, cọ hai thanh nứa cho tóe lửa vào bùi nhùi. Hai người vừa gánh vừa nấu cơm, tới khi có hiệu lệnh trống làm sao đến lúc đó cơm đã chín tới. Nồi cơm nào nấu khéo nhất sẽ được chọn để tế, dâng lên bàn thờ vua Hùng. Sau khi tế, tất cả các nồi cơm dự thi được bày ra, mọi người ùa vào cướp cơm để lấy may, cầu cho quanh năm no đủ.

Tục thi nấu cơm được lan tỏa rộng rãi tới nhiều vùng miền trong cả nước, phổ biến nhất là trong các lễ hội ở đồng bằng và trung du Bắc Bộ. Mỗi nơi, tục này lại có cách thức, nghi thức thi khác nhau nhưng đều có ý nghĩa nhắc nhở đến các bậc thánh tổ Hùng Vương, thể hiện tài khéo léo trong nấu ăn và cầu may mắn, sung túc.

Hùng Phong Lê

Nguồn: facebook.com/photo?fbid=5267158803301690&set=a.741951452489137