Cha danh - 52. Khai lịch (Phạm Ngọc Lân)

Lượt xem: 311

“…Giờ đây thì ai cũng hiểu là mình bị lừa chuyện 10 ngày để đưa mình vào tù một cách êm thấm… Không còn ai mơ tưởng gì đến chuyện 10 ngày nữa. Phải lo trồng rau để tính chuyện cầm cự dài ngày, có chút chất tươi mà  ăn thôi!..

hoctap_caitao03

Qua ngày thứ 11, cả trại lóe lên một tia hy vọng : mỗi người được phát 3 cuốn vở học trò 100 trang và  1 cây bút bi. Mọi người hớn hở ra mặt vì rõ ràng sắp sửa « được học », nếu không học thì phát vở phát  bút làm gì ? Đã bao nhiêu năm rồi Long mới thấy lại cuốn vở bìa trước có hình 3 cô gái mặc áo dài tượng  trưng 3 miền Bắc, Trung, Nam, và bìa sau có bản cửu chương phải học thuộc lòng khi còn ở bậc tiểu học  (khó nhớ nhất là bảy lần tám năm mươi sáu !). Từ xưa đã dùng loại vở giống hệt, Long không ngờ lại  được cầm cuốn vở trong một hoàn cảnh éo le không liên quan gì đến học đường ! 

Nhưng rồi một ngày lại qua, rồi hai ngày, chẳng thấy nói gì đến học tập cả! Mỗi ngày vẫn cứ được lệnh tiếp tục « ổn định chỗ ăn chỗ ở ». 

Đến đây thì Long nổi hứng lấy một quyết định quan trọng. Bắt đầu từ ngày thứ 13, chàng dùng một  cuốn vở được phân phát để viết nhật ký, nhưng dưới dạng viết thư cho vợ. « Ngày thứ 13, thứ bảy 5 tháng  7-1975 ». Mỗi ngày đều bắt đầu như thế, cũng là một cách để còn nhớ là tuần lễ vẫn có 7 ngày, vẫn có  ngày chủ nhật, có ngày thứ hai… Đây là một quyết định táo bạo vì nếu quản giáo đọc được nhật ký này  thì chắc Long sẽ không yên với họ. Nhưng chàng vốn thuộc loại « điếc không sợ súng », vả lại thời gian  đầu chẳng có kiểm soát chặt chẽ gì cả nên Long cũng liều. Chàng rất cẩn thận chỉ mô tả chi tiết cuộc sống  hằng ngày một cách khách quan, hoàn toàn không phê bình hoặc nói lên tình cảm riêng tư cùa mình. Chàng không tâm sự chuyện này với ai, nhưng từ từ các bạn trong A đều biết khi thấy chàng lúi húi viết  mỗi khi rảnh rỗi. 

Công việc quan trọng nhất mỗi ngày là của ban làm bếp. Mỗi B gồm 40 người có một bếp, tự túc lo  nấu ăn. B của Long dùng giải pháp là tất cả đều luân phiên nhau làm bếp, mỗi ngày lo nhúm lửa để nấu  nước uống và thổi cơm. Trong trại có vài người ngày xưa trong ngành pháo binh tìm ra được trong hầm  chứa đạn đại bác nhiều bịch thuốc bồi dùng làm mồi để nhúm bếp rất tốt. Đó là những viên nhỏ đựng  trong  cái  bao  vải,  bao  hình  trụ  có  đường  kính  bằng  với  đường  kính  của  viên  đạn  đại  bác,  chiều  cao  khoảng 15 phân, được cho vào nòng súng phía dưới viên đạn để bắn được xa hơn. Những viên nhỏ đó là  một loại chất nổ, nhưng nếu cẩn thận chỉ dùng vài viên cho vào bếp rồi châm lửa thì nó không nổ mà chỉ  cháy như pháo bông và cháy khá lâu, đủ thời giờ cho củi bắt lửa. 

Nhắc đến củi, sau thời gian phải dùng cột điện có tẩm dầu khi cháy tỏa ra khói đen kịt và độc hại, một  hôm xe cam-nhông Molotova chở vào trại một xe đầy những thân cây to đã được cưa thành khúc ngắn, phải dùng rìu bổ ra làm củi. Long là một trong những tay xung phong làm công việc nặng nhọc này, vì  thân cây có nhiều mấu, cũng không biết loại gỗ gì mà không dễ bổ tí nào. Từ khi có củi này đun bếp ăn  cơm đỡ bị mùi khói khét lẹt của chất dầu tẩm vào mấy cái cột điện bằng gỗ thông. 

Một hôm được phân phát cá khô, lần đầu tiên có một « nguồn chất đạm » vì từ khi vào trại này chỉ có  gạo, muối và một ít rau. Cá gọi là khô nhưng không được khô lắm nên trong bụng có giòi. Có giòi thì rửa nó đi, rồi nướng cá ăn còn hơn không có gì. 

Rồi lại có một sự kiện khác làm tinh thần mọi người đã thấp lại càng xuống thấp hơn, đó là « hột rau muống ». Một sáng đẹp trời, các B trưởng đi họp mang về hột rau muống, giải thích là ban chỉ huy cung  cấp để mình trồng « cải thiện » bữa ăn. Đất Trảng Lớn là đất cát, khô cằn, may mà có giếng nước, nhưng  làm sao gieo hột rau muống cho nó mọc được, và nó có mọc rồi thì đến khi nào mới được ăn? Giờ đây thì ai cũng hiểu là mình bị lừa chuyện 10 ngày để đưa mình vào tù một cách êm thấm… Không còn ai mơ tưởng gì đến chuyện 10 ngày nữa. Phải lo trồng rau để tính chuyện cầm cự dài ngày, có chút chất tươi mà  ăn thôi! 

Nhưng rồi vào một buổi sáng đẹp trời, cả trại như có một làn sóng ngầm làm chấn động bầu không khí  hoang mang ảm đạm, một làn sóng hy vọng do các B trưởng đi họp mang về, một thông tin làm những  bạn bi quan nhất cũng phải cảm thấy một chút phấn khởi. Tin cả trại được về ngay ? Không phải ! Tin  báo trước gần đây sẽ có một ngày được về ? Cũng không phải ! Tin bắt đầu học tập ? Cũng không phải  nốt ! Đó là tin « phải làm hội trường » ! 

« Hồ hởi phấn khởi » cũng phải, vì hội trường dùng làm gì nếu không phải để học tập ? Và đã có học  tập thì cái hy vọng rất mong manh của chuyện 10 ngày tưởng đã tắt ngúm lại bắt đầu mon men vươn lên.  Học xong rồi về, chứ người ta giữ mình trong trại này làm gì ? Vừa tốn cơm nuôi, lại phải trả lương cho  bao nhiêu người canh gác, trong khi xã hội bên ngoài đang « cần tất cả khối óc, tất cả bàn tay để xây dựng  lại một tương lai tươi sáng hơn » như người ta vẫn nói ra rả từ khi chiến tranh chấm dứt là gì ! 

Có một vần đề kỹ thuật cần khắc phục, đó là không thể làm một hội trường cho cả ngàn người trong 

toàn trại nên phải chia ra nhiều hội trường nhỏ. Nhà ở của Long tương đối rộng nên được chỉ định làm 

 

1 Phạm Ngọc Lân : Cha vô danh – Chuyện kể cuộc đời một người Việt lai Pháp   

một hội trường cho 6 B, tức là 240 người. Trước đây mạnh ai nấy lấy ván gỡ ra từ thùng đạn để chế ra  làm giường ngủ, nay có lệnh tất cả nhà phải hội ý với nhau dùng những tấm gỗ làm giường đó đóng thành  một tấm phản khổng lồ có kích thước của cả cái nhà lớn, cách mặt đất khoảng nửa thước. Mỗi người vẫn  giữ phần dành cho mình để ngủ như trước, nhưng ban ngày tấm phản khổng lồ này dùng làm hội trường  khi mỗi người ngồi vào vị trí của mình thay vì nằm. Công việc có vẻ phức tạp, vậy mà với tinh thần hăng  hái của hy vọng, chỉ trong một ngày đã hoàn thành. 

Sáng hôm sau, mọi người ngóng đợi các B trưởng đi họp về, và quả nhiên mọi người lại hớn hở ra mặt  vì « sẽ bắt đầu học tập trong hai ngày nữa, buổi sáng từ 8 giờ đến 12 giờ, buổi chiều từ 1 giờ rưỡi đến 5  giờ rưỡi ; mỗi hội trường phải chỉ định một ban lo làm bếp cho hai bữa ăn trưa và chiều ». Hai ngày này  chứng kiến cảnh những người tù cải tạo mặt mày tươi tắn hơn, nói năng hoạt bát hơn… 

Và rồi « ngày vui đã đến » ! 8 giờ kém 15, mọi người ngồi xếp bằng nơi chỗ ngủ của mình, hướng về  một đầu nhà có kê một cái bàn và một cái ghế, chắc là lấy từ ban chi hủy về. Long lại nhớ cảnh tựu  trường ngày xưa khi đi học, ngày đầu hồi hộp chờ đợi để biết mặt thầy cô mới của mình. 

Đúng 8 giờ, hai người mặc quần áo bộ đội, vai đeo chéo túi vải, bước vào hội trường. Hai người này  chưa khi nào thấy trong trại, chắc mới ở xa đến và chắc đây là cán bộ giảng dạy chứ còn gì nữa ! Nhưng  bộ mặt hớn hở của tất cả mọi người biến thành tiu nghỉu ngay khi một người lên tiếng trình bày chương  trình. « Các anh sẽ khai chi tiết lý lịch của mình. Công việc này đòi hỏi ba ngày làm việc trên hội trường  vì tầm quan trọng đặc biệt của tờ khai lý lịch, quan trọng đối với các anh cũng như đối với Cách Mạng.  Mỗi tiết làm việc kéo dài 55 phút, sau đó nghỉ 5 phút. Vì công việc cần phải thật nghiêm túc, các anh  không được nói chuyện với người chung quanh, trong 5 phút nghỉ các anh sẽ ra ngoài cho giãn gân giãn  cốt, nhưng cấm không được nói chuyện với người khác, giấy viết phải để lại trong hội trường. Buổi trưa  khi nghỉ để ăn trưa phải góp tất cả giấy tờ giao cho ban giảng huấn, sẽ được phát lại khi trở lại hội  trường buổi chiều. Cuối ngày trước khi về cũng phải góp giấy tờ, sáng hôm sau sẽ phát lại. » Nói xong  anh ta rút trong túi vải ra giấy khổ A4 để phân phát cho mọi người. « Bước đầu mỗi người được phát 4 tờ,  tức là 8 trang, nhưng sau đó cần thêm bao nhiêu cũng được. » 

Long ngỡ ngàng… Khai lý lịch mà sao phải ba ngày ? Mà viết gì cho đủ 8 trang ? Và sao phải kỷ luật  như trong phòng thi tú tài vậy ? Thắc mắc thì cứ thắc mắc, sự thật vẫn là sự thật : khai lý lịch kéo dài  đúng ba ngày, và kỷ luật không khác gì trong phòng thi tú tài. 

Buổi sáng đầu tiên dành riêng để nghe giảng giải phải khai những gì, và khai như thế nào. Được lặp đi  lặp lại nhiều nhất là 4 chữ « thành khẩn khai báo » mà sau này sẽ được « dân ngụy » dùng trong những  hoàn cảnh không liên quan gì đến lý lịch, dĩ nhiên với mục đích chế nhạo. 

Người đứng trên bục giảng thao thao bất tuyệt : « Cách mạng ở mọi nơi mọi chỗ, nhân dân ở mọi nơi  mọi chỗ, cách mạng biết hết, nhân dân biết hết, các anh không thể giấu giếm chuyện gì được. » Long  nghĩ bụng, đã biết hết rồi còn bắt người ta khai làm gì, nhưng câu trả lời có ngay : « Cách mạng biết hết  nhưng muốn các anh khai ra để chứng tỏ là mình đã thực sự ăn năn hối cải. Nên nhớ là các anh tự  nguyện vào đây để học tập cải tạo để trở thành công dân tốt có ich cho xã hội. Như vậy thì các anh phải  thành khẩn khai báo. Nếu các anh không khai hết, sớm muộn gì cách mạng và nhân dân cũng sẽ biết, và  lúc đó các anh sẽ bị trừng phạt đúng mức. Bởi vì các anh thấy đó, tuy các anh phạm tội với nhân dân, với  cách mạng, nhưng cách mạng vẫn khoan hồng, mở ra cho các anh một lối thoát, đó là thành khẩn khai  báo tội lỗi của mình với nhân dân, với cách mạng. » 

Và cứ thế, suốt buổi sáng mấy tiếng đồng hồ phải ngồi im nghe lải nhải nhắc đi nhắc lại những câu  nhàm chán, lẫn vào những chỉ dẫn về các chi tiết phải khai. Trước tiên về bản thân, khai tên họ, ngày  sinh, quê quán (Long biết thêm một điều là họ không chú trọng đến « nơi sinh », mà chỉ muốn biết « quê  quán » ở đâu thôi), học tiểu học ở đâu, trung học ở đâu, đại học ở đâu, tên các thầy cô, công tác trong  ngành nào, công việc cụ thể là gì, công việc chính, công việc phụ… Rồi tới gia đình, phải khai về cha mẹ,  ông bà nội ngoại, chú bác dì cô, anh chị em, vợ, con… Rồi tới bạn bè là điểm tế nhị vì họ muốn mình làm  công việc chỉ điểm… Và cuối cùng, rất quan trọng là các việc làm « chống phá cách mạng ». Vì tất cả  mọi người đều thuộc thành phần ngụy quân hay ngụy quyền, nên bắt buộc phải có hành vi chống phá  cách mạng, không thể nói là không có được ! 

Long nhớ lại việc khai « sơ yếu lý lịch » một tháng trước tại trường Đại học Dược khoa, lúc đó đã thấy  là phiền toái rồi, nhưng so với chuyện khai lý lịch trong cái trại cải tạo này thì chẳng thấm vào đâu ! 

Buổi chiều trở lại hội trường sau khi ăn trưa – không được trao đổi với nhau trong suốt giờ nghỉ ăn  trưa ! – mọi người chờ đợi lệnh bắt đầu viết lời khai. Lầm to ! Người quản giáo chờ mọi người ngồi vào  vị trí của mình rồi nói : « Sáng nay các anh đã thấu triệt cách khai lý lịch như thế nào, chiều nay các anh 

 

2 Phạm Ngọc Lân : Cha vô danh – Chuyện kể cuộc đời một người Việt lai Pháp   

dành tất cả thời gian để suy nghĩ và nhớ lại tất cả những gì các anh sẽ viết ra, vì sau bao nhiêu năm sống  dưới chế độ Mỹ-Ngụy, các anh đã phạm biết bao tội ác với nhân dân, với cách mạng, các anh phải tập  trung suy nghĩ để nhớ lại những tội ác đó. Nhắc lại là các anh phải thành khẩn khai báo, vì nhân dân biết  hết, cách mạng biết hết… » Và cũng chỉ nhai đi nhai lại những câu thuộc lòng đã nói khi sáng. Long lại  một lần nữa bị… chưng hửng ! Phải ngồi im lặng suốt mấy tiếng đồng hồ buổi chiều chỉ để nặn óc nhớ lại  tội ác của mình ! Thật là hãi hùng, có lẽ giai đoạn này thích hợp với những ai đã từng tập ngồi thiền, còn  với những tay như Long không ngồi yên được năm ba phút, mà bây giờ phải ngồi im trong vòng 55 phút,  ra ngoài đi lại 5 phút cho giãn gân giãn cốt, rồi lại vào ngồi 55 phút, bốn lần như thế trong buồi chiều, quả  là một cực hình ! 

Qua ngày hôm sau, cả hai buổi sáng chiều được dành để viết nháp trên những tờ giấy đã phát. Và ngày  thứ ba dùng để viết tờ khai lý lịch chính thức. Các tờ nháp cũng như tờ khai chính thức phải để lại trong  hội trường khi ra ngoài nghỉ 5 phút, và cuối buổi phải nộp tất cả cho quản giáo. Không ai được giữ bất kỳ  tờ giấy nào. 

Long nhớ lại lời khuyên của người đồng nghiệp tại trường Đại Học Dược Khoa. Người này từ ngoài  Bắc vào, dặn là phải viết « sơ yếu lý lịch » vào cuốn vở và mỗi khi phải khai lại, lấy cuốn vở ra chép cho  chắc ăn. Nhưng trong trại cải tạo này, không có cách nào làm như thế được, bắt buộc phải học thuộc lòng  những gì mình khai để lần sau vẫn khai như cũ. Nhất là nếu có điểm nào cần phải giấu đi, hoặc điểm nào  cố ý thêm vào, phải học thuộc lòng những điểm đó. Cũng may là đối với Long chẳng có gì phải thêm bớt,  cái tội rõ ràng nhất của chàng là đã làm việc cho cả ngụy quân lẫn ngụy quyền, thay vì đi theo cách  mạng ! 

« Tôi thú nhận đã phạm tội đối với nhân dân, đối với cách mạng vì đã phục vụ cho ngụy quân ngụy  quyền. Tôi thành khẩn khai báo để xin được hưởng sự khoan hồng của nhân dân, của cách mạng. Tôi  hoàn toàn tin tưởng vào nhân dân, vào cách mạng, và hứa sẽ ăn năn hối cải, từ bỏ con đường tội lỗi để  sớm trở thành một công dân lương thiện, có ích cho xã hội. » 

 Đó là đoạn kết luận trong tờ khai lý lịch của Long, đoạn này được quản giáo « mớm » cho từ ngày  đầu, nó phải hiện diện trong mọi tờ khai lý lịch « tốt ». Long viết ra câu này không một chút suy nghĩ hay  ngượng nghịu. Chàng đã thấm nhuần nguyên tắc là khi viết ra một câu trong hoàn cảnh không có tự do để  viết, thì câu viết đó chẳng có nghĩa lý gì cả!

(Còn tiếp)

Phạm Ngọc Lân
Cha vô danh – Chuyện kể cuộc đời một người Việt lai Pháp