Cha danh 50 - Làm cách nào để người ta ngoan ngoãn bước vào trại mặc không biết trước ngày về? (Phạm Ngọc Lân)

Lượt xem: 362

“…Có một điều lạ là trong thông cáo ngày 10 tháng 6 không thấy đề cập gì đến đại đa số sĩ quan còn lại, đó là những người cấp úy, Thiếu úy, Trung úy, Đại úy. Sau này sẽ thấy rõ là người ta cố ý sắp xếp thời gian sao cho ăn khớp để cái bẫy sập có hiệu lực tối đa cho tất cả các đối tượng…”

Đó là câu hỏi mà nhiều người không bị nếm mùi « học tập cải tạo » thường đặt ra khi biết là có hàng  trăm ngàn người « tự nguyện » đi học tập cải tạo. 

Câu trả lời là những người đó đã bị lừa, tưởng rằng chỉ đi học tập cải tạo một tháng (cho sĩ quan cấp  tướng tá và nhân viên cao cấp trong chính quyền) hay 10 ngày (cho sĩ quan cấp úy và nhân viên trung cấp  trong chính quyền), không ngờ là đã sa vào cái bẫy sập là vào tù mà không biết ngày về. 

Điều đó đúng. 

Nhưng phân tích rành mạch ra, thì kế hoạch lừa đảo đó như thế nào? Lừa một số ít người còn hiểu được, lừa cả trăm ngàn người đâu phải dễ! Vậy mà « cách mạng » vẫn làm được, không những chỉ lừa  hàng trăm ngàn người miền Nam từ trình độ trung bình đến những người trình độ học vấn rất cao mà còn  lừa được cả dư luận thế giới! 

Nhắc lại là qua tháng 6, trường Đại Học Dược Khoa đã trở lại sinh hoạt bình thường, tiếp tục chương  trình giảng dạy bị gián đoạn vì những biến cố cuối tháng 4-1975. Long phải lên giảng đường dạy lý thuyết thay cho Giáo Sư trưởng ban đã di tản. Bên đài Truyền Hình, sau 15 ngày đọc tin tức nhưng không  xuất hiện trên màn ảnh, Mai không còn làm xướng ngôn viên nữa – phải thay những khuôn mặt quen thuộc của chế độ cũ bằng những người mới, phần đông từ trong rừng ra, từ ngoài Bắc vào – nhưng vẫn tiếp tục làm việc trong một bộ phận khác của đài và được chọn vào làm việc tại phòng Chuyên Mục phụ  trách thực hiện các bộ phim tài liệu, những phóng sự dài. Tình hình có vẻ tạm ổn định cho hai vợ chồng. 

Phải nói là cả Long và Mai đều rất may mắn vì làm việc tại hai cơ quan vẫn còn cần người cũ, nên nghiễm nhiên trở thành « cán bộ công nhân viên ». Sau này mới thấy là cái « mác » cán bộ công nhân viên quan trọng như thế nào, nhất là trong việc « quản lý » đời sống. Cán bộ sẽ thuộc quyền quản lý của  cơ quan, dù sao cũng là nơi quen biết. Không là cán bộ thì sẽ do địa phương quản lý, với tất cả cái phiền nhiễu khi phải tiếp xúc với những « ông quan i-tờ-rít » trong các ủy ban nhân dân địa phương nơi mình cư ngụ. 

Nhưng dù bản tính lạc quan đến đâu chăng nữa, Long cũng vẫn nghĩ rằng đây chỉ là giai đoạn đầu, giai đoạn mà phe « cách mạng » chưa đủ người để áp đặt một khuôn phép mới trong một xã hội mới đang thực hiện « một cuộc thay da đổi thịt » như vẫn được nói hằng ngày trên các phương tiện truyền thông! 

Và quả đúng như thế. 

Ngày thứ ba 10 tháng 6-1975, đài phát thanh và đài truyền hình cho đọc một « Lời kêu gọi » và một  « Thông cáo » ký tên Thượng Tướng Trần Văn Trà (1), Chủ Tịch Ủy Ban Quân Quản thành phố Sài Gòn –  Gia Định. 

Nhật báo « Sài Gòn Giải Phóng – tiếng nói của nhân dân Sài Gòn – Gia Định » đề ngày 11 tháng 6- 1975 cũng đăng hai tài liệu trên. 

Tờ báo đăng « Lời kêu gọi của Ủy Ban Quân Quản Sài Gòn Gia Định gởi binh lính, sĩ quan ngụy quân và nhân viên ngụy quyền » với tựa đề chữ to « Ra thú tội với nhân dân với cách mạng sẽ được xem xét ân giảm. Ngoan cố lẩn trốn, tiếp tục chống lại nhân dân, chống lại cách mạng sẽ bị trừng trị kiên quyết.» 

Mào đầu bằng những từ ngữ hoa mỹ « khoan hồng, nhân đạo, … » trực tiếp nhắm vào « binh lính, sĩ  quan, cảnh sát, nhân viên ngụy quyền. » nhưng nội dung 4 điểm sau đó hoàn toàn có tính cách răn đe và hăm dọa. 

Điểm 1 có lẽ quan trọng nhất, tóm tắt trong câu văn: « Ai sớm tiến bộ được chính quyền cách mạng xem xét sẽ được xóa bỏ tội lỗi và phục hồi quyền công dân cho họ. » Đọc đến đây Long và Mai mới khám phá ra là mình đã có nhiều tội lỗi và đã mất quyền công dân vì đã là « nhân viên ngụy quyền », bây giờ  phải làm sao « sớm tiến bộ » để được xem xét xóa bỏ tội lỗi và phục hồi quyền công dân đã đánh mất… 

Điểm 2 và 3 kêu gọi đồng bào «ra sức chỉ dạy khuyên răn con em, chồng vợ, cha, anh mình kiên quyết  từ bỏ con đường tội lỗi » và đồng thời kêu gọi đồng bào « tham gia vào các nhiệm vụ cách mạng địa  phương, vạch mặt chỉ tên bọn phản dân hại nước còn lẩn trốn rắp tâm lôi kéo con em mình trở lại con  đường đen tối. » 

Điểm 4 kết thúc lời kêu gọi bằng một phán quyết: « Chính quyền cách mạng kiên quyết trừng trị bọn ác ôn ngoan cố còn lẩn trốn tiếp tục chống lại nhân dân, phá hoại trật tự trị an, chống lại cách mạng. » 

Đọc những dòng chữ này trên tờ Sài Gòn Giải Phóng, Long bắt đầu hiểu ra, lời kêu gọi này đánh dấu một giai đoạn mới trong cuộc đổi đời. Giai đoạn 40 ngày “dễ thở” đã qua, giai đoạn “bạo lực cách mạng” bắt đầu. 

saigon_giaiphong01

saigon_giaiphong02

Cũng trên trang nhất của tờ báo này, một “Thông Cáo” với hai đề tài trông có vẻ tương tự nhưng thật  ra rất khác nhau được đăng thành hai cột. Cột bên trái đề tài là “Về việc học tập cải tạo sĩ quan quân đội  ngụy, cảnh sát, tình báo, cán bộ ngụy quyền và đảng phái chính trị phản động đã trình diện đăng ký”, cột bên phải đề tài là “Về việc học tập cải tạo hạ sĩ quan, binh lính và nhân viên quân đội ngụy, tình báo, cảnh sát và ngụy quyền đã trình diện đăng ký”. 

Sở dĩ có câu “đã trình diện đăng ký” vì trong những ngày đầu sau ngày 30 tháng 4-1975, đã có lệnh buộc tất cả các thành phần “ngụy quân, ngụy quyền” phải trình diện đăng ký với Ủy Ban Quân Quản. Đại đa số đã trình diện, số ít không tuân hành lệnh này phải lẩn trốn để tìm cách vượt biên hoặc đến một địa  phương khác thay tên đổi dạng để mong xóa bỏ quá khứ của mình. 

Trở lại với thông cáo đăng trên tờ Sài Gòn Giải Phóng, cả hai cột đều bắt đầu bằng câu “Thực hiện  chánh sách khoan hồng của Chánh phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam” giúp cho  những người thuộc ngụy quân ngụy quyền “được cải tạo trở thành người công dân chân chính”.  

Chánh sách khoan hồng” được nhắc đi nhắc lại từ ngày 30 tháng tư đến giờ cũng có phần nào ảnh  hưởng đến tâm lý những người bị gọi đi học tập cải tạo, làm cho người ta bớt sợ và dễ dàng đi trình diện  hơn, nhưng chưa đủ để đánh lừa được người ta đi vào tù. Phải có cái gì “cụ thể” để người ta tin, và cái cụ thể đó chính là hai cột trong thông cáo: dùng cột bên phải (đối tượng là hạ sĩ quan, binh lính, nhân viên  dân sự…) để đưa vào rọ các đối tượng cột bên trái (là sĩ quan, viên chức cao cấp). 

Trước hết phải đọc kỹ cột bên phải, đăng phần “quy định” rất chi tiết: 

1. Tất cả hạ sĩ quan, binh lính và nhân viên quân đội ngụy thuộc các quân binh chủng tại Sài Gòn –  Gia Định, tình báo, cảnh sát và nhân viên ngụy quyền quận, phường, khóm, xã ấp đã trình diện đăng ký đều phải đi học tập cải tạo trong ba ngày kể từ ngày 11 tháng 06 năm 1975 đến ngày 13 tháng 06 năm  1975 tại các địa điểm Ủy ban Nhân dân Cách mạng phường mà mình đã đăng ký. Nhân viên ngụy  quyền (từ Trưởng phòng trở xuống) thuộc các Phủ, Bộ, Vụ, Viện, Nha, Sở, Ty cấp Trung ương thành phố  Sài Gòn và tỉnh Gia Định, các xí nghiệp công quản, các bệnh viện công, các trường học công lập đã đăng  ký và trình diện tại các cơ quan trên sẽ học tập cải tạo tại cơ quan từ 18-06 đến 20-06-1975. 

2. Thời gian học tập liên tục từ 7 giờ đến 16 giờ (giờ Đông Dương) trưa nghỉ 1 giờ. Người đi học tự mang thức ăn trưa và chiều, sau khi học về nhà nghỉ.

3. Lịnh học tập này phải được tuyệt đối chấp hành. Ai không đi học tập cải tạo đúng thời hạn coi như phạm pháp. 

Ngày 10 tháng 6 năm 1975 

Chủ tịch Ủy ban Quân quản thành phố Sài Gòn – Gia Định 

(đã ký) 

Thượng Tướng Trần Văn Trà

Sáng sớm ngày thứ tư 11 tháng 6-1975, người ta thấy tại các nơi bị trưng dụng để học tập cải tạo –  phần đông là các trường tiểu học vẫn còn đóng cửa – rất đông người đến trình diện. Họ phải mang theo  cơm để ăn trong giờ nghỉ trưa, ngồi suốt ngày nghe giảng giải về tội ác của Đế quốc Mỹ và tay sai là ngụy  quân ngụy quyền, về công lao của Đảng Cộng Sản, v.v. Chiều đến mọi người về nhà. Sau ba ngày như  thế, mỗi người được cấp tờ giấy chứng nhận mình đã học tập cải tạo và được trả quyền công dân. 

Mọi người thở phào! Học tập cải tạo như thế có gì là ghê gớm? Đúng là suốt ngày phải nghe lải nhải  những điều có ai muốn nghe đâu, nhưng đổi lại được cấp tờ giấy về quyền công dân thì cái giá phải trả  như thế là quá rẻ. Từ giờ trở đi mình sẽ là một “công dân chân chính” như tất cả các công dân khác…  Quả thật có sự “khoan hồng” trong cách xử sự của cách mạng! 

Bắt đầu từ ngày 13 và trong 3 ngày 13, 14 và 15-6-1975, đến phiên các sĩ quan cao cấp và cán bộ cao cấp phải trình diện học tập, được ghi trong cột bên trái của thông cáo. Phần quy định ghi rõ: 

1. Đối tượng nêu trên “phải đi học tập cải tạo tại các địa điểm sau đây”. Sau đó thông cáo liệt kê địa chỉ các địa điểm dành cho: 

a. “Sĩ quan quân đội ngụy” “cấp tướng và đại tá”, “cấp trung tá”, “cấp thiếu tá” 

b. “Sĩ quan cảnh sát ngụy từ cấp thiếu tá đến cấp tướng” 

c. “Sĩ quan và cán bộ tình báo Mỹ ngụy” 

d. “Nhân viên ngụy quyền” “từ quận phó đến tổng thống”, “từ phó giám đốc, trưởng phó ty đến Tổng bộ trưởng”, “từ nghị sĩ, dân biểu đến chủ tịch thượng viện, hạ viện” 

e. “Đảng viên các đảng phái chính trị phản động” “từ phó bí thư quận huyện đến chủ tịch, tổng bí thư, tổng thư ký đảng” 

 “2. Những người đến tập trung học tập phải mang theo giấy bút, quần áo, mùng màn, các vật dụng  cá nhân, lương thực thực phẩm (hiện vật hoặc tiền) đủ dùng trong một tháng kể từ ngày đến tập  trung.

3. Thời hạn phải có mặt từ ngày 13, 14 và 15-6-1975 ở những địa điểm quy định trên đây. Quá thời  hạn 3 ngày quy định trên đây, ai không có mặt ở các địa điểm tập trung thì xem như không thi hành mệnh  lệnh. 

4. Giờ tiếp nhận người đến tập trung tại các địa điểm ghi ở điều 1, hàng ngày từ 8 giờ đến 17 giờ (giờ  Đông Dương).” 

saigon_giaiphong03

saigon_giaiphong04

Người đọc thông cáo này ngoại suy ra: hạ sĩ quan, binh lính, v.v. học tập cải tạo 3 ngày, mình là sĩ  quan cao cấp, v.v. học tập 1 tháng, lâu gấp 10 lần thành phần hạ sĩ quan, binh lính cũng là hợp lý. Với  trình độ của mình phải học tập nhiều hơn, nên phải lâu hơn chứ! Ngoài ra, muốn học cho có kết quả,  người ta tổ chức để mình sống chung với nhau như khi đi “cấm phòng”, chỉ tập trung vào việc học, không  bị chia trí về chuyện khác. Nghe đồn có thể sẽ học ở Trung tâm huấn luyện Quang Trung là nơi Long đã  từng học quân sự 9 tuần, vì nơi này chứa được cả chục ngàn người… Tin đồn này có thể cũng bắt nguồn  từ “cách mạng” không chừng, để cho các đối tượng yên tâm đi vào bẫy sập. 

Người ta chờ đến hết ngày 13 để thấy tận mắt các đối tượng học 3 ngày đã học xong, và đã được cấp  giấy chứng nhận trả quyền công dân. Như vậy là cách mạng đã giữ đúng lời hứa! Thế là mọi người lũ  lượt tay xách nách mang đến trình diện tại các nơi quy định, thường là những trường trung học lớn vẫn  chưa mở cửa dạy học lại. Chịu khó khổ cực trong vòng 1 tháng, đổi lấy cái giấy chứng nhận trả quyền  công dân để sống lại cuộc sống bình thường, thôi thì cũng ráng… 

Có một điều lạ là trong thông cáo ngày 10 tháng 6 không thấy đề cập gì đến đại đa số sĩ quan còn lại, đó là những người cấp úy, Thiếu úy, Trung úy, Đại úy. Sau này sẽ thấy rõ là người ta cố ý sắp xếp thời gian sao cho ăn khớp để cái bẫy sập có hiệu lực tối đa cho tất cả các đối tượng. 

Và quả vậy, ngày 20 tháng 6-1975, sau khi hạ sĩ quan và binh lính đã học 3 ngày và được cấp giấy chứng nhận, sau khi sĩ quan cao cấp đã trình diện và được đưa đến một nơi nào đó – được giữ bí mật, nhưng với cách mạng, cái gì cũng bí mật nên cũng chẳng ai thắc mắc – các phương tiện truyền thông phổ  biến một thông cáo mới về việc học tập cải tạo của thành phần sĩ quan và viên chức còn lại. 

Và đây là cái mà Long chờ đợi, vì chàng là một Đại úy biệt phái về Bộ Giáo Dục để dạy học. Ở đây cũng nên nói thêm về hai cách hiểu thế nào là “biệt phái”. Trong Nam chỉ đơn giản là một quân nhân thay vì làm việc trong quân đội được biệt phái qua làm việc bên dân sự vì bên đó cần người. Ngoài Bắc lại hiểu khác, người được “biệt phái” có một nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, thường là về tình báo. Do hai cách hiểu khác nhau đó mà các quân nhân biệt phái bị nghi ngờ làm cho CIA. Cũng may chỉ một thời gian sau, sự hiểu lầm này cũng tan biến dần. 

Tờ báo Sài Gòn Giải Phóng đề ngày thứ bảy 21 và chủ nhật 22-6-1975 đăng thông cáo này. Một phần của thông cáo nói về trường hợp các sĩ quan “từ cấp tá đến cấp tướng về hưu”. Phần còn lại rất dài liên quan đến sĩ quan cấp úy, với một “Lịch trình học tập cải tạo sĩ quan quân đội ngụy, cảnh sát, tình báo  biệt phái, từ Thiếu úy đến Đại úy đã trình diện đăng ký”. Sau phần mào đầu “Thực hiện chánh sách khoan hồng, v.v.”, đến phần quy định: 

“1. Tất cả sĩ quan quân đội ngụy, cảnh sát, tình báo đã trình diện đăng ký đều phải đi học tập cải tạo tại các địa điểm sau đây

a. Sĩ quan quân đội ngụy từ cấp Đại úy đến cấp Thiếu úy biệt phái sang các ngành ngụy quyền đã  trình diện đăng ký, phải đến tập trung từ ngày 23, 24-6-1975 tại các địa điểm: (sau đó liệt kê các địa  điểm tùy nơi cư ngụ của đương sự) […]. 

b. Sĩ quan quân đội ngụy cấp Đại úy đã trình diện đăng ký, phải đến tập trung từ ngày 23, 24-6-1975  tại các địa điểm: […] 

c. Sĩ quan quân đội ngụy cấp Trung úy đã trình diện đăng ký, phải đến tập trung từ ngày 25 và 26-6- 1975 tại các địa điểm: […] 

d. Sĩ quan quân đội ngụy cấp Thiếu úy, sĩ quan cảnh sát ngụy từ Chuẩn úy đến Đại úy và cán bộ sơ  cấp tình báo ngụy đã trình diện đăng ký, phải đến tập trung từ ngày 27 và 28-6-1975 tại các địa điểm:  […] 

2. Những người đến tập trung học tập phải mang theo giấy bút, quần áo, mùng màn, các vật dụng  cá nhân, lương thực thực phẩm (hiện vật hoặc tiền) đủ dùng trong mười ngày kể từ ngày đến tập  trung

3. Quá thời hạn quy định trên đây, ai không có mặt ở các địa điểm tập trung thì xem như không thi  hành mệnh lệnh. 

4. Giờ tiếp nhận người đến tập trung tại các điểm nói trên, hàng ngày từ 8 giờ đến 17 giờ (giờ Đông  Dương). 

Ngày 20 tháng 6 năm 1975 

Chủ tịch Ủy ban Quân quản thành phố Sài Gòn – Gia Định 

(đã ký) 

Thượng Tướng Trần Văn Trà 

Thế là quá rõ ràng: hạ sĩ quan 3 ngày, cấp tá 30 ngày, cấp úy 10 ngày, còn gì “logic” hơn, nói theo  kiểu “logic” mới của cách mạng! Hạ sĩ quan đã học xong, cấp tá đi chưa về vì chưa hết 30 ngày, cấp úy ùn ùn đi trình diện tại các địa điểm quy định. Ráng 10 ngày, xong cho rảnh nợ! 

Long cũng có tâm trạng như đại đa số những người bị lùa vào cái rọ của trại tù cải tạo thời đó. Trước  hi đi, chàng hỏi ông Ba Phát là khoa trưởng mới của trường Đại Học Dược Khoa: “Tôi mới dạy được 3 lần, trong khi vắng mặt có ai dạy thay tôi không?” Ông Ba Phát trả lời: “Làm sao tìm ra ai dạy thay bây giờ, anh cứ đi, 10 ngày nữa anh về ráng dạy bù vài buổi vậy.” 

Buổi chiều ngày thứ hai 23 tháng 6-1975, Long đeo ba-lô đến trường Taberd trên đường Nguyễn Du trình diện học tập cải tạo. Trong ba-lô chàng có đồ đạc đủ dùng cho 10 ngày. 

Đúng như bản thông cáo đã quy định. 

saigon_giaiphong05

saigon_giaiphong06

(Còn tiếp) 

Phạm Ngọc Lân
Cha vô danh – Chuyện kể cuộc đời một người Việt lai Pháp  

Chú thích:

(1) Trần Văn Trà (1918-1996) là một tướng lãnh của Quân Đội Nhân Dân Việt Nam, Ủy Viên Trung Ương Đảng từ 1960 đến 

1982, và là một trong những người lãnh đạo quân sự tại miền Nam từ 1964. Chính ông là người chỉ huy tấn công Sài Gòn trong Tết Mậu Thân 1968. Trong chiến dịch mùa xuân năm 1975, ông làm phó cho tướng Văn Tiến Dũng. 

Năm 1982, ông cho xuất bản hồi ký với tựa đề Kết thúc cuộc chiến tranh 30 năm, trong đó ông nói lên những sai lầm của Bộ Chính Trị trong biến cố Tết Mậu Thân 1968, đã đánh giá sai về ý chí nổi dậy của nhân dân miền Nam, cũng như sai về lực lượng quân cách mạng, đưa đến thảm bại về quân sự như đã thấy. Đây là một hành vi can đảm vào năm 1982, cũng là một  hành vi « tự sát chính trị ». Ông bị cách chức và quản chế tại gia trong vòng 3 năm. Sau đó ông dành thời gian còn lại của đời  mình cho cuộc đấu tranh của cựu chiến binh. Ông mất năm 78 tuổi.