Pro-Trump vs Anti-Trump: Trận chiến đạo đức giữa nhũng người tốt (Phat Dinh)

Lượt xem: 397

“…Lưỡng nghi phân rõ trắng đen nhưng bổ sung cho nhau, hợp tác với nhau. Cùng là người Việt, cùng là người tốt, cho dù có bất đồng, nếu áp dụng triết lý âm dương/lưỡng nghi, chúng ta có thể hợp tác cùng nhau…”

angela_merkel_donaldtrump

Bầu cử Tổng thống Mỹ 2020 là đề tài bàn luận chính trị sôi nổi nhất, công khai từ bàn nhậu, công sở, đặc biệt nổi bật trên không gian ảo, từ trước đến nay. Đề tài chính trị này cũng gây ra một cuộc chiến vô tiền khoáng hậu giữa những người Việt. Người trong nước đối đầu người trong nước, kẻ hải ngoại đối đầu kẻ hải ngoại, kẻ hải ngoại đối đầu người trong nước.

Phe bên này cáo buộc phe bên kia là mít, là cuồng Trump. Bên kia cũng không hề kém cạnh: thổ tả, cuồng chống Trump. Một điều cực kỳ dễ nhận thấy: hai bên đều kịch liệt công kích nhau, phớt lờ mọi lý lẽ được đưa ra bởi bên kia. Sự thật có nguy cơ bị phớt lờ ở cả hai phía. Hãy nhìn những bài post, comment: Tất cả khăng khăng chỉ cho bên mình là đúng. Cuộc chiến gay gắt đến nỗi, đó là cuộc chiến của Thiện và Ác. Bất kỳ sự nhượng bộ hay thỏa hiệp nào cũng đều khó có thể dung thứ.

Đương kim Tổng thống Mỹ, Donald Trump, là tâm điểm của cuộc chiến. Ông được cho là nguyên nhân trực tiếp gây nên sự đổ vỡ, chia rẽ lớn trong quan điểm chính trị của người Việt. Rất nhiều người bắt trend “unfriend, block” không cần hỏi người chống đối lại quan điểm của mình.

Lý lẽ, được hai bên sử dụng để minh chứng cho quan điểm chính trị ủng hộ Trump hay chống đối Trump, đều đã thất bại thảm hại trong việc cố gắng chứng tỏ ưu điểm của mình hoặc cố thuyết phục đối phương tin vào. Mỗi bên đều chỉ cố tìm kiếm những lý lẽ ủng hộ cho lập trường của mình ngay từ đầu. Khi lý lẽ thất bại, sự tức giận lập tức chiếm lĩnh cảm xúc cả hai bên và có nguy cơ gây ra sự đổ vỡ khá lớn. Có điều gì đằng sau khiến hầu hết mọi người đều phản ứng, chọn phe rất nhanh cho sự chọn lựa quan điểm ủng hộ/chống đối Trump và bất chấp những lý lẽ bên kia vẫn một mực ủng hộ quyết định của mình?

Những người chống đối Trump là những người tự do, cấp tiến, ủng hộ đảng Dân chủ. Những lý lẽ của những người (Việt) tự do - cấp tiến:

1. Trump là kẻ nói láo, là một kẻ độc tài. Bất cứ ai phản đối quan điểm của Trump đều có nguy cơ bị sa thải cao, thực tế khá nhiều người chức vụ cao đã bị Trump sa thải thẳng tay. Black Lives Matter ban đầu là phong trào phản đối sự lạm dụng quyền lực của cảnh sát, đấu tranh đòi quyền bình đẳng chủng tộc của người da đen. Tổng thống Trump đã tweet rằng:”Black Lives Matter là biểu tượng của sự thù ghét” và dấy lên sự phẫn nộ từ những người ủng hộ phong trào này và những người chống đối Trump. Trump gây sự với tất cả, không chỉ với Trung quốc về các vấn đề thương mai mà còn gây sự cả với những đồng minh châu Âu, phá bỏ những nguyên tắc ngoại giao và làm suy yếu sự tin tưởng vào khả năng lãnh đạo của nước Mỹ.

2. Dựa vào những phát biểu về chính sách nhập cư, (hàm ý?) khuyến khích dân da trắng (thượng đẳng?) tỏ thái độ với người nhập cư cũng như loại bỏ chương trình DACA (sau đó đã bị Tối cao pháp viện bác bỏ), Trump đã bị những người phe tự do cấp tiến ủng hộ đảng Dân chủ cho là một kẻ phân biệt chủng tộc, một kẻ vô đạo đức khi hoàn toàn vô cảm, không biểu lộ sự xót thương trước số phận của những dreamers trong chương trình DACA.

Về luận điểm 1: con người và loài vượn có sự tương tự đáng kinh ngạc trong một số hành vi. Một con vượn to khỏe nhất trong đàn nếu phần lớn thời gian chỉ dành cho việc ức hiếp, dùng sức mạnh để lấy những thứ nó muốn thì những con yếu thế hơn sẽ hợp lại với nhau đánh lại nó, có khi giết chết nó. Điều này cũng xảy ra ở con người. Một kẻ bắt nạt, ức hiếp người khác trong nhóm (bộ lạc) dựa vào sức mạnh sẽ bị những người yếu hơn khác liên minh lại giết chết. Trong hàng triệu năm, hành vi này đã ăn sâu vào chúng ta và hình thành nền tảng đạo đức, tạm gọi nền tảng tự do/áp bức. “Đối với những người tự do, kẻ thù của xã hội chính là những người lạm dụng quyền lực mà vẫn đòi hỏi - có khi còn ép buộc - người khác phải tôn trọng mình…Người đứng đầu phong trào Tự do là người có được sự tôn trọng bằng cách đoàn kết xã hội và trấn áp kẻ thù”. Khá rõ ràng, Trump được xem như hiện thân của một kẻ ăn hiếp, bắt nạt người khác và bị những người khác (yếu thế hơn) liên minh chống lại. Truyền thông dòng chính – vốn ủng hộ tự do – đã hùa nhau đánh Trump suốt 4 năm vì nền tảng đạo đức sâu thẳm bên trong họ xem Trump là một kẻ độc tài, là kẻ thù cần bị đánh bại và hạ bệ. Với những người Tự do (Mỹ) (theo quan điểm của họ), Nga là kẻ thù chính, Trump đã không làm gì đoàn kết xã hội và trấn áp kẻ thù, ngược lại còn thông đồng (họ nghĩ vậy) và vì thế, Trump không xứng đáng nhận được sự tôn trọng cần có ở một người lãnh đạo. “Một kẻ không có tư cách đạo đức”, rất nhiều người đã nói vậy. Đối với những người Việt - nhập cư do cuộc chiến Việt Nam - tại Mỹ có tư tưởng Tự do, họ cực kỳ bất bình, phẫn nộ khi một vị Tổng thống Mỹ coi thường (và hàm ý phân biệt?) sắc dân thiểu số. Bây giờ nạn nhân là những người nhập cư hay người da đen, nếu không lên tiếng đấu tranh, mai mốt sẽ tới lượt họ. “Không ai tự do khi người khác bị áp bức” có lẽ là câu mô tả chính xác cảm giác của họ. Hình ảnh Trump giơ cao tập tài liệu, nói thẳng mặt Merkel :“Angela, bà nợ tôi một ngàn tỷ dollar” hay “Angela, bà cần dừng mua khí đốt của Putin”, là những chứng cứ không thể nào hoàn hảo hơn minh chứng cho quan điểm của những người Tự do: Trump là kẻ phá hoại mối liên kết gắn bó giữa các đồng minh thân cận, chủ chốt và đóng vai là kẻ bắt nạt đáng ghét. Trump ngồi đó, khoanh tay ngước mặt đầy tự tin có phần ngạo mạn trước một đám người vây quanh gồm Merkel, Macron, May, Abe…tại hội nghị thượng đỉnh G7 ở Canada tháng 6 năm 2018 gây bão toàn thế giới. Những người Tự do sửng sốt và kinh ngạc trước Trump. Như một hệ quả của sự vi phạm nền tảng đạo đức, thật dễ hiểu, khi xét tới trực giác, những người “yếu thế” hơn cùng liên thủ để hạ bệ kẻ bắt nạt/kẻ độc tài là điều nên làm và phải làm, để bảo vệ sự tự do.

Về luận điểm 2: Hình ảnh cậu bé 3 tuổi Alan Kurdi người Syria nằm chết như đang ngủ trên bờ biển đã gây chấn động toàn thế giới. Tất cả chúng ta đều dấy lên cảm xúc đau đớn, khó chịu ngay lập tức. Đây chính là nền tảng đạo đức mà các nhà tâm lý học gọi là nền tảng Chăm sóc/Làm hại. Một nền tảng đã được tiến hóa qua hàng triệu năm khi những người mẹ đặc biệt nhạy cảm với những dấu hiệu khi đứa con của mình đau đớn, khó chịu, cần sự vỗ về, chăm sóc. Những người Tự do đặc biệt quan tâm đến việc bảo vệ, chăm sóc những đứa trẻ hay những người thiểu số nhập cư (dựa trên nền tảng đạo đức này) sẽ rất phẫn nộ khi Tổng thống Trump đã làm ngơ hay khuyến khích sự phân biệt diễn ra công khai. Rất nhiều clip ghi lại cảnh một người da trắng hô lớn: “Go back to your country”. Họ càng phẫn nộ hơn khi những dreamer bị trục xuất, gia đình nạn nhân bị chia cắt. Đối với những người Tự do, đây là một sự vô đạo đức mà họ không thể hiểu nổi và khó chấp nhận. Phán quyết của Tối cao pháp viện đem lại thắng lợi cho họ nhưng đồng thời cũng khiến họ cảnh giác hơn với Trump và, như một hệ quả, gán nhãn độc tài luôn cho Trump (quay lại luận điểm 1). Trump, một lần nữa, vi phạm một nền tảng đạo đức khác, vốn hình thành từ rất lâu và trở thành trực giác, của những người Tự do.

Đó là những diễn giải đạo đức cho những người Tự do (thiên tả). Về phần mình, những người ủng hộ tổng thống Trump cũng có ma trận đạo đức của riêng họ bao gồm những nền tảng sau:

1. Tổng thống Trump xây bức tường ở biên giới Mexico với lý do chống những kẻ buôn người và nhập cư bất hợp pháp gây nên nhiều xáo trộn trong xã hội Mỹ. Ông ấy đã nói “bức tường được dựng lên không phải thù ghét với (người) bên ngoài, mà để bảo vệ những người chúng ta yêu thương”. Rõ ràng, Trump – như hầu hết chúng ta – đều có nền tảng đạo đức yêu thương/chăm sóc. Chỉ có khác một điều, đối tượng quan tâm của những người Tự do là bất kỳ con người nào đáng thương, cần sự giúp đỡ trên Trái đất, đối tượng của Trump cục bộ hơn, những người dân Mỹ (America First). Hỡi những người Việt (tự do) chống đối Trump, giữa một bên đóng góp, ủng hộ những sắc dân thiểu số hay bất cứ ai có hoàn cảnh gặp nạn đáng thương cần sự giúp đỡ trên toàn thế giới và một bên là những người dân Việt Nam bị lũ lụt tại miền Trung vừa qua, quý vị sẽ giúp đỡ ai trước?

2. Với những người conservative, việc Trump “chấp nguyên băng” châu Âu trong việc đòi các nước phải đóng góp mức 2% GDP cho NATO, dù gây bão toàn thế giới, lại là việc hoàn toàn phải đạo. Đó là sự công bằng sâu sắc theo tỷ lệ (nền tảng đạo đức công bằng/gian lận). Anh chỉ xứng đáng được hưởng những gì bằng với sự đóng góp của anh. Anh không thể hưởng lợi sự an toàn mà lại phớt lờ đi nghĩa vụ đóng góp cho tập thể (ở đây là NATO). Chính anh không tôn trọng cam kết 2% (nước Đức – Merkel) mà anh lại chả phải khố rách áo ôm gì, anh giàu sụ mà! Đó là vô trách nhiệm, không chỉ với cam kết của chính mình mà còn vô trách nhiệm với tập thể (nghe quen không? haha). Quen với sự “chơi đẹp” của Mỹ (Mỹ đóng góp 4% cho chi phí quốc phòng, bao gồm cho NATO) nên trốn trách trách nhiệm đóng góp (chỉ 1%). Dân gian có câu: ”Khôn thế quê tao đầy” hay “Chơi khôn vậy ai chơi lại?”. Quý vị có mấy thằng bạn trong cùng nhóm mà chơi gác như vậy, quý vị có chửi đậu xanh rau má tụi nó không? Quý vị có để yên cho hành vi lợi dụng sự rộng rãi/độ lượng của quý vị suốt thời gian dài mà không bị trừng phạt không?

Những kẻ vô trách nhiệm, lười biếng, ăn ngủ thoải mái rồi sinh 3-4 đứa con với 2-3 người đàn ông và ăn tiền phúc lợi. Quý vị có cảm thấy thoải mái khi lấy tiền thuế của những người trách nhiệm với gia đình, tự làm tự ăn ko cần nhờ tới sự giúp đỡ của chính phủ - để giúp đỡ những kẻ như trên?

3. Trung quốc thuộc địa hóa dân tộc Việt 1000 năm. 1000 năm sau đó vẫn bắt nạt ăn hiếp tộc Việt đủ kiểu. Nỗi căm ghét dường như ăn vào máu người Việt. Nhưng nó to xác quá, mạnh quá, người Việt chỉ có thể vùng lên ở một vài khoảnh khắc rồi nhẫn nhịn trước kẻ bắt nạt to xác kế bên nhà. Đùng 1 cái, một gã cao bồi ở đâu đâu nhào vô, táng thằng ăn hiếp mấy bạt tai, tung cú đấm cầu vòng bằng tay phải trùng mặt, tiếp theo đó là cú móc trái dũng mãnh như… Tyson khiến thủng của lả lảo đảo muốn khuỵu xuống. Dân Việt cổ vũ nhiệt tình và hả hê sung sướng khi chứng kiến kẻ chuyên ăn hiếp mình bị đập sấp mặt lợn dù xét cho cùng, chả liên quan gì mấy tới mình (nền tảng đạo đức tự do/áp bức). Thị trường chứng khoán Thượng Hải lao dốc, làn sóng dịch chuyển của các công ty và vốn ra khỏi Trung quốc, lệnh cấm vận công nghệ Mỹ, “nhất đái (đới) nhất lộ” chết yểu dù bỏ ra không biết bao nhiêu tiền của để quảng bá, thuyết phục các quốc gia khác. Dù Trump làm việc này với lý do công bằng thương mại, hay gây sự, cái gì cũng được, thì người Việt chỉ quan tâm tới việc kẻ “khốn nạn” phải bị trừng phạt. Người Việt Tự do nhìn Trump như một kẻ bắt nạt, độc tài ở ví dụ NATO, thì người Việt Pro-Trump nhìn Trung quốc y như vậy và cảm kích/ủng hộ Trump vì đã ra tay như một đại hiệp lấy lại chút công đạo cho họ. Nền tảng đạo đức Tự do/áp bức được cả hai bên sử dụng, nhưng với những đối tượng khác nhau.

4. Trong một status đầy tranh cãi, cùi bắp (cát) nói rằng Chúa sai thiên sứ mới của Ngài là Joe Biden để cứu rỗi nước Mỹ. Bỏ qua sự mạo nhận Thiên chúa, có một điều sai lầm -rất ngu ngốc- mà có bạn đã chỉ ra, đó là “Chúa nào sai thằng ủng hộ phá thai (kể cả thai đã nhiều tuần tuổi) làm thiên sứ hòa bình?”. Trump được nhiều người xưng tụng là thiên sứ bởi Ngài chống phá thai. Không cần phải là một người theo tôn giáo mới ủng hộ việc chống phá thai. Khi chúng ta nhìn những đứa trẻ dễ thương, chúng ta động lòng, muốn nựng nó, chăm sóc nó. Nếu đứa trẻ là con mình, bản thân làm Cha làm Mẹ cũng rất nhạy cảm với sự đau đớn, khó chịu của con khi con bị bệnh. Có con vật nào cắn chết con mình đẻ ra không? Làm sao có thể cam tâm giết bỏ con mình nhưng lại hô hào bỏ án tử hình cho kẻ tội phạm nhân danh quyền được sống? Có những phạm trù đạo đức mà khi phạm phải, người ta cảm thấy ghê tởm dù không thể chỉ mặt đặt tên rõ ràng cho nó.

Ma trận đạo đức của những người conservative (pro-Trump) rõ ràng đa dạng hơn nhiều. Chúng phù hợp với tâm lý chung của con người. Chính vì thế, rất nhiều người đã phản ứng ủng hộ ngay tức khắc (dưới dạng trực giác) dù những lý lẽ ủng hộ có thể chưa đầy đủ. Điều này cũng cho thấy lý lẽ đi theo sau trực giác và chỉ là công cụ để củng cố những niềm tin bằng trực giác ban đầu. Điều đó cũng giải thích tại sao những người theo phe nào thì cứ “chằm hăm” vào những luận điểm ủng hộ sẵn quan điểm ban đầu của họ.

Cuộc chiến giữa những người tốt vẫn tiếp diễn, có nguy cơ trở thành một mất một còn. Không nhất thiết như vậy, cả hai phía đều có thể bất đồng nhưng không cần thiết phải tới mức Mani giáo nghĩa là sự đối đầu Thiện Ác, nơi không chấp nhận sự thỏa hiệp. Lưỡng nghi phân rõ trắng đen nhưng bổ sung cho nhau, hợp tác với nhau. Cùng là người Việt, cùng là người tốt, cho dù có bất đồng, nếu áp dụng triết lý âm dương/lưỡng nghi, chúng ta có thể hợp tác cùng nhau. Con người là giống loài yếu đuối. Một con người đơn lẻ không thể đối chọi là một con khỉ đột hay một con hổ. Nhưng 20-30 con người thì tiêu diệt nhanh gọn 20-30 con khỉ đột hay hổ. Sự hợp tác giữa những người lạ mới là yếu tố quan trọng nhất khiến chúng ta thống trị muôn loài.

Phat Dinh

Nguồn: facebook.com/phat.dinh.98

Tài liệu tham khảo:

- Homo Sapiens – a brief history of human kind –Yuval Noah Harari

- The Righteous mind: Why good people are divided by Politics and Religions – Jonathan Haidt