Thủy Điện Việt Nam: Lợi ít, hại nhiều (Lã Minh Luận)

Lượt xem: 212

…Cách phát triển thủy điện ào ạt, tàn phá rừng và găm dày đặc trên các con sông như hiện nay là “tận diệt” tài nguyên. Chỉ nghĩ đến lợi ích của một bộ phận là không công bằng, không để gì cho con cháu cả…”

tachai_thuydien05

Theo bộ Xây dựng, hiện ở Việt Nam có khoảng 260 công trình thủy điện đang được khai thác và 211 công trình đang thi công xây dựng.

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Hoàng Văn Thắng, hiện cả nước có hơn 6.500 hồ chứa thủy lợi với tổng dung tích 11 tỷ m³ nước, trong đó có hơn 560 hồ chứa lớn, còn lại đều là loại hồ chứa nhỏ.

Theo TS. Nguyễn Thanh Giang, "do thiếu quy hoạch chung nên các công trình thủy điện không có lưu lượng xả để duy trì dòng chảy, do việc xây hồ chứa chưa quan tâm đến chức năng phòng chống lũ và cấp nước cho hạ du nên hạn hán và lũ lụt đã không chỉ là thiên tai mà còn do nhân tai.".

Tuy nhiên về trách nhiệm quản lý các hồ, đập này, Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Cẩm Tú cho biết: "Trong quản lý an toàn đập thủy điện, đến nay vẫn chưa phân định rõ thẩm quyền và trách nhiệm của Bộ Công thương, UBND các tỉnh, thành trong việc phê duyệt phương án phòng chống lụt bão".

Phát triển thủy điện nhỏ

Thuỷ điện nhỏ: lợi ít, hại nhiều, rừng tiêu điều, dân khốn khó. Theo số liệu tháng 7/2017 của Tổng cục Năng lượng, trong tổng số 824 dự án thủy điện ở Việt Nam thì có tới 714 là các dự án thủy điện nhỏ […] Các dự án thủy điện nhỏ chiếm 86,6% tổng số các dự án và sản xuất ra 29,2% tổng công suất thủy điện ở Việt Nam. Tuy nhiên, dường như các dự án thủy điện nhỏ đang trở thành con dao hai lưỡi đối với nhiều địa phương.

Chạy dự án thủy điện để … khai thác gỗ

Người ta sử dụng cụm từ mỹ miều “chuyển đổi diện tích rừng tự nhiên” thay cho việc phá rừng để làm các công trình thủy điện. Theo các chuyên gia sinh quyển, để tạo ra 1 MW điện, phải “đổi” ít nhất 10-30 ha rừng, và để có 1.000 ha hồ chứa nước cũng cần san phẳng, giải phóng từ 1.000 – 2.000 ha đất rừng ở phía thượng nguồn. Như vậy, tính đến năm 2017, với 411 dự án thủy điện nhỏ có tổng công suất 4.515,7 MW đã và đang xây dựng, đã có không dưới 135.471 ha rừng bị đốn hạ. Khai thác gỗ từ diện tích rừng làm thủy điện là nguồn lợi kếch xù và nhanh nhất mà các nhà đầu tư thủy điện nhỏ hướng đến. Và lợi nhuận từ việc “chuyển đổi” mỗi ha rừng là bao nhiêu, nhà nước có thu được phần nào hay không vẫn là câu hỏi không có ai trả lời. Cho đến nay, nhiều tỉnh vẫn liên tục gửi công văn cho Bộ Công thương đề xuất bổ sung dự án thủy điện nhỏ, thậm chí là siêu nhỏ vào quy hoạch thủy điện trên địa bàn.

Thủy điện nhỏ hay là những thủy quái hung bạo?

Thủy điện nhỏ có tác dụng quan trọng là cắt, chống lũ cho hạ lưu mùa mưa bão, kiêm cung cấp nước phục vụ sản xuất và nhu cầu dân sinh mùa khô. Nhưng trên thực tế những năm qua, các công trình thủy điện nhỏ giăng mắc trên khắp đất nước Việt Nam, đặc biệt là vùng hạ du đã được ví như những “thủy quái” đe dọa cuộc sống người dân. Tương ứng với số lượng dày đặc các công trình thủy điện tại các con sông, có một lượng lớn các hệ sinh thái bao gồm thảm thực vật và động vật xung quanh các thủy điện và phía hạ lưu bị hủy diệt hoàn toàn.

Không chỉ là động vật, ngay cả con người cũng không còn chỗ dung thân. Các khu dân cư ở gần khu vực hạ lưu bấy lâu vẫn sống yên ổn với núi rừng, sông suối thì nay phải dọn đi nơi khác nhường chỗ cho các công trình thủy điện.

Ví dụ, cả cánh rừng đầu nguồn và sông Krông Nô đều đang phải chịu nhiều thương tổn vì những công trình thủy điện. Hậu quả không chỉ dừng lại ở đó, những đợt xả lũ của nhà máy thủy điện luôn là nỗi ám ảnh của người dân hạ lưu. Do thiết kế và thi công không đảm bảo kĩ thuật, nhiều công trình thủy điện nhỏ, thân phận vô cùng mong manh trước những cơn mưa lớn tại đầu nguồn. Nhiều công trình không có khả năng ngăn chặn và điều tiết lũ, thậm chí những đợt xả lũ bất ngờ của các thủy điện nhỏ đã gây nên các đợt lũ lớn làm hư hại nhà cửa, cây trồng và cướp đi cả tính mạng con người. Chúng được mệnh danh là những “quả bom nước" đe dọa cuộc sống của hàng triệu người phía hạ lưu. Gương nhỡn tiền là dự án thuỷ điện Rào Trăng 1-2-3, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa-Thiên-Huế vừa qua đã gây ra sạt lở đất, lũ cuốn, làm thiệt hại cả người và của.

Tương lai con cháu ra sao khi vẫn tiếp tục phát triển thủy điện?

Tại Hội nghị toàn quốc về “Phát triển thủy điện vừa và nhỏ, năng lượng tái tạo”, ngày 28/7/2017, Vụ Năng lượng Tái tạo – Tổng cục Năng lượng, cho biết sẽ tiếp tục “ưu tiên phát triển thủy điện, nhất là các dự án đa mục tiêu. Đưa tổng công suất các nguồn thủy điện từ 17.000 MW hiện nay lên 21.600 MW năm 2020 và 24.600 MW năm 2025”.

Thế có nghĩa là rừng vẫn tiếp tục bị xả thịt, róc xương, tận diệt để làm thủy điện. Môi sinh, sự sống vẫn tiếp tục bị hủy hoại, cuộc sống của dân đen ở những khu vực triển khai dự án vẫn tiếp tục long đong, chật vật, vật lộn với hạn hán, lũ lụt, xói mòn để kiếm miếng ăn, để đổi lại cho cái gọi là phát triển kinh tế mà "các nhà kinh tế tài ba" đã "đưa lên bàn hoạch định". Than ôi!

Tiến sĩ Đào Trọng Tứ, nguyên Phó Tổng Thư ký Ủy hội sông Mêkông, người nhiều năm gắn bó với thủy điện đã phải thốt lên rằng: “Cách phát triển thủy điện ào ạt, tàn phá rừng và găm dày đặc trên các con sông như hiện nay là “tận diệt” tài nguyên. Chỉ nghĩ đến lợi ích của một bộ phận là không công bằng, không để gì cho con cháu cả.” Nghĩa là các nhóm lợi ích đã gặm, đã nuốt hết cả rừng vàng, biển bạc, mỏ quý, đất đai... tương lai con cháu chúng ta rồi. SỐNG CHẾT MẶC BAY...

Lã Minh Luận

Nguồn: https://www.facebook.com/profile.php?id=100011145603752

Ảnh: Sự tàn phá rừng và môi sinh của thuỷ điện:

thuy_dien_vietnam

tachai_thuydien01

tachai_thuydien02

tachai_thuydien03

tachai_thuydien04