Năn nỉ (Nguyễn Thị Bích Ngà)

Lượt xem: 1429

“…khi người ta đã muốn xác tín một điều gì đó thì mình có năn nỉ gãy lưỡi, có cố gắng trình bày thì cũng không thay đổi được gì, điều đó chỉ làm tư cách và nhân phẩm mình bị hạ thấp…”

banbe02

Có lần, mình giận một anh bạn vì một chuyện vớ vẩn nào đó, mình viết thẳng trong tin nhắn. Sau đó anh gọi lại thì mình bận nên không nghe máy. Anh nhắn hai ba tin không thấy mình đọc. Anh gọi thêm hai lần nữa, nhắn năn nỉ mình nghe máy để anh có cơ hội giải thích. Lúc sau mình đọc tin và thấy mấy cuộc gọi nhỡ của anh thì trả lời. Sau này, trong một lúc vui vui nhắc chuyện cũ, anh bảo: "Tao từ trước tới giờ không có năn nỉ ai đâu nghen mày. Tao gọi hoặc nhắn tới lần thứ hai mà người ta vẫn không cho cơ hội giải thích thì kệ luôn chứ không có lần thứ ba thứ tư đâu." Mình cười toe, hơi có chút chảnh chó.

Mình tò mò hỏi, "Lý do tại sao anh không thích, không muốn năn nỉ người khác?" Anh kể chuyện thời còn bao cấp, nghèo đói lắm, có lần anh bị nghi oan ăn cắp tiền của cơ quan. Anh bị công an mời làm việc và không có chứng cứ gì nên không khép tội nhưng anh vẫn là người bị nghi ngờ nhiều nhất. Vì muốn giải nỗi oan đó, anh đã năn nỉ ông bảo vệ lên tiếng xác nhận cho anh việc anh đi ra khỏi cơ quan với hai tay không, anh không thể giấu cả bao tải tiền vào người, thế nhưng ông bảo vệ vẫn không chịu xác nhận dù rằng hôm đó khi đi về anh đã đứng lại mời ông thuốc lá và trò chuyện một lúc. Sự việc đó làm anh nghĩ khi người ta đã muốn xác tín một điều gì đó thì mình có năn nỉ gãy lưỡi, có cố gắng trình bày thì cũng không thay đổi được gì, điều đó chỉ làm tư cách và nhân phẩm mình bị hạ thấp, trừ khi mình có bằng chứng hoặc lập luận, hành động cụ thể để chứng minh mà không thể phản bác thì mới có thể thay đổi được điều người khác nghĩ sai hoặc tin lầm chứ không thể năn nỉ để kêu gọi lòng thương cảm của họ.

Trong cuộc sống, ta, cụ thể là người Việt, có thường hay năn nỉ người khác không? Tôi thấy rất nhiều. Có nhiều kiểu năn nỉ, mà hai câu chuyện kể trong hai đoạn ở trên là hai ví dụ. Vì trân quý một tình bạn, tôi hoặc bạn có thể năn nỉ người khác để tìm hiểu, để giải quyết vấn đề, để giải toả khúc mắc và để giữ gìn mối quan hệ tốt đẹp đã có. Vì tin vào sự trung thực, sự chính trực và sự thông cảm của người khác nên ta năn nỉ để mong nhận được một lời bênh vực cho vấn đề của mình. Có nhiều kiểu năn nỉ khác, mỗi kiểu với các đối tượng, trường hợp khác nhau sẽ đem lại sự tốt đẹp hay sự khinh thường.

Ta năn nỉ khi làm gì đó sai và bị giận, bị phạt. Nhưng khi được người khác tha thứ ta có sửa lỗi để không phạm lần sau hay ta nghĩ người đó dễ tha thứ dễ mềm lòng, mình chỉ cần năn nỉ là họ bỏ qua nên ta cứ lặp lại việc sai của mình. Nhiều ông đánh vợ xong tối ôm vào lòng năn nỉ thề hứa đủ thứ, được tha rồi ít bữa đánh tiếp… lời năn nỉ kiểu này chỉ là lời nói đầu môi, lâu dần sẽ đem lại sự khinh bỉ vì người kia đã mất niềm tin vào sự năn nỉ và lời hứa.

Trong gia đình, khi trẻ con làm gì sai, ta phạt chúng, chúng lấy nước mắt và vẻ mặt đáng yêu cùng lời năn nỉ tha lỗi, có khi cả ông bà cũng xúm vô năn nỉ phụ để đứa trẻ khỏi bị phạt. Và ta thường mềm lòng bỏ qua, không thể phạt được. Chục đứa trẻ sẽ hết chục đứa lặp lại hành vi sai và khi lớn nó sẽ quen việc năn nỉ mỗi khi làm gì sai mà không nghĩ đến việc phải chịu trách nhiệm cho việc làm sai của mình.

Ra xã hội, khi vi phạm luật giao thông, câu đầu tiên mà nhiều người thường nói khi bị cảnh sát giao thông thổi lại là câu năn nỉ. Năn nỉ đã đời không được thì ta nghĩ tới chuyện "cưa đôi" để khỏi đi kho bạc đóng phạt, khỏi bị giữ giấy tờ, giữ phương tiện. Quay lưng đi, ta chửi cảnh sát giao thông như cứt. Nếu năn nỉ mà được cho đi thì ta tự hào cho cái lưỡi khéo léo của mình. Ta có chạy cẩn thận hơn, có giữ gìn luật lệ sau đó? Không. Dễ và rẻ quá mà, đâu cần phải sợ.

Trong quan hệ người dân với chính quyền, những tưởng đó là quan hệ giữa người đóng thuế và người làm việc phục vụ công thì không có chuyện xin cho năn nỉ gì ở đây cả, nhưng nó vẫn tồn tại. Ta năn nỉ để được làm thủ tục giấy tờ nhanh hơn đứa khác. Ta năn nỉ để được đưa đút phong bì. Nhân viên năn nỉ cấp trên để được đút lót để được nâng đỡ lên chức vụ cao hơn… Chính phủ ta có đi năn nỉ chính phủ nước khác để xin viện trợ, xin vay, xin khất nợ, xin vốn không?

Trong tình yêu, khi một người đã không còn tình cảm, ta năn nỉ, lôi kỷ niệm, những việc đã làm cho nhau ra kể lể để níu kéo ràng buộc người đã muốn chia xa. Trong quan hệ làm ăn ta năn nỉ để vay mượn, nhận sự giúp đỡ… Năn nỉ bị lạm dụng hơn bao giờ hết.

Những trường hợp trên làm cho người năn nỉ trở thành kẻ không có tự trọng, người được năn nỉ bỗng trở thành kẻ ban phát. Mối quan hệ sẽ tự dưng biến đổi, không còn tính đúng đắn như nó vốn là mà đã bị biến đổi theo cách tiêu cực nhất.

Nguyễn Thị Bích Ngà

Nguồn: facebook.com/ngavoi.nguyen/posts/1718141371591476