Thổ Nhĩ Kỳ : Ván cờ nguy hiểm của Erdogan (Tú Anh)

Lượt xem: 233

”...Điều chắc chắn là Liên minh NATO đang cô lập Thổ Nhĩ Kỳ, bởi vì trong bối cảnh chiến dịch thanh trừng quân đội từ sau cuộc đảo chính 2016, quân đội quốc gia trở thành một vỏ rỗng, hàng chục ngàn quân nhân tướng tá ngồi tù hoặc đào thoát...”

Ankara theo Nga thách thức NATO, Eo biển Ormuz lò thuốc súng, Quân đội Pháp thành lập bộ tư lệnh không gian… Những thông tin phản ánh tình hình thế giới không được bình yên, bên cạnh những tấm gương bảo vệ môi trường sống của từng công dân, là những chủ đề được bình luận nhiều trên báo Pháp hôm nay.

erdogan_putin
Tổng thống Nga Vladimir Putin (P) và đồng nhiệm Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan tại Sotchi, Nga ngày 17/09/2018. Alexander Zemlianichenko/Pool via REUTERS

Erdogan mơ làm người hùng

Đúng vào ngày này năm 2016, tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ thoát được một âm mưu đảo chính. Trong ba năm qua, Erdogan không ngừng củng cố chế độ bàn tay sắt trong nước và công khai theo Nga thách thức đồng minh NATO.

Trong bài phóng sự dài, nhật báo Công giáo La Croix tìm hiểu vì sao giấc mơ làm anh hùng dân tộc của tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Erdogan đã làm Thổ Nhĩ Kỳ mất đi hình ảnh của một chế độ tân tiến. Chỉ mới 8 năm trước thôi, trong bối cảnh Mùa Xuân Ả Rập và chính sách đàn áp dân chúng của nhà độc tài Syria Bachar Al Assad, thì nhà lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ thu hút được niềm tin của công luận khu vực và quốc tế, khi ông chọn thái độ ủng hộ các phong trào dân chủ.

Thế nhưng, năm 2013, tổng thống Erdogan lại đứng theo phe nhóm đại gia muốn chiếm công viên Gazi ở Istanbul, cho nên đã bị 2,5 triệu dân liên tục xuống đường trong ba tuần lễ, yêu cầu ông từ chức. Ba năm sau, ngày 15/07/2016, một bộ phận quân đội đảo chính, nhưng bất thành. Được Putin giúp đỡ diệt đảo chính trong khi Tây phương thờ ơ, Erdogan đổi trục theo Nga, dùng tên lửa Nga thách thức NATO có dám làm gì không ? Trong bài « Khúc quanh chiến lược của Erdogan », Le Monde cho là tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ vì căm giận các đồng minh Tây phương nên chạy theo Putin, mà việc nhận tên lửa phòng không S-400 là bước cụ thể đầu tiên.

Mưu lược nhưng coi chừng ác mộng

Erdogan biết rõ nhược điểm của NATO là không có điều lệ trừng phạt đồng minh. Nhưng cái giá phải trả sẽ rất nặng cho hai bên và cho Thổ Nhĩ Kỳ. Nguy cơ thứ nhất là « đồng minh tan vỡ » và « xung khắc lâu dài ». S-400 được bố trí tại Thổ Nhĩ Kỳ sẽ làm cho các chiến dịch quân sự của NATO phức tạp hơn, nếu Ankara vẫn nằm trong liên minh và sử dụng các loại vũ khí Mỹ và Nga không tương hợp.

Washington đã kỳ hạn cho Ankara chậm lắm là đến ngày 31/07 phải quyết định không trang bị S-400 nếu không, nền kinh tế Thổ Nhĩ Kỳ, đang lung lay, sẽ bị Mỹ trừng phạt thêm. Thổ Nhĩ Kỳ cũng sẽ bị loại ra khỏi chương trình chế tạo chiến đấu cơ F-35. Chưa gì mà chương trình huấn luyện phi công Thổ Nhĩ kỳ đã ngưng lại. Cho dù NATO không có quy chế trục xuất hay « treo giò » một thành viên, nhưng Hoa Kỳ đã chỉ đạo đường hướng.

Trong khi đó, các đồng minh khác mà Erdogan gọi là có âm mưu « ma quỷ » phá hoại ước mơ làm đại cường cấp vùng của Ankara, được ngang hàng với Mỹ- Nga-Trung Quốc, đang đánh cược vào một giải pháp khác. Theo Le Monde, sau khi đảng AKP của tổng thống Erdogan thua to trong cuộc bầu cử thị trưởng ở Ankara, nhất là hai lần ở Istanbul, Châu Âu hy vọng là đối lập sẽ đánh bại Erdogan trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2023.

Điều chắc chắn là Liên minh NATO đang cô lập Thổ Nhĩ Kỳ, bởi vì trong bối cảnh chiến dịch thanh trừng quân đội từ sau cuộc đảo chính 2016, quân đội quốc gia trở thành một vỏ rỗng, hàng chục ngàn quân nhân tướng tá ngồi tù hoặc đào thoát. Trong vụ S-400, số phận Thổ Nhĩ Kỳ do chính Thổ Nhĩ Kỳ định đoạt : theo Nga tức là quay lưng lại với những giá trị Tây phương, với hệ thống phòng thủ chung và thị trường tài chính. Ankara phải sáng suốt lựa chọn, bởi vì lập trường « bắt cá hai tay » sẽ không thể kéo dài.

Tú Anh

Nguồn:vi.rfi.fr/quoc-te/20190715-tho-nhi-ky-doi-truc-vi-han-dong-minh-erdogan-danh-van-co-nguy-hiem