Báo cáo World Bank (Hiệu Minh)

Lượt xem: 574

”...Nếu không quan tâm, mô hình tăng trưởng du lịch kiểu đó sẽ gây rủi ro là tác động kinh tế giảm dần, tài sản du lịch văn hóa và thiên nhiên bị xuống cấp, sự ủng hộ của cộng đồng địa phương với du lịch bị xói mòn với quan niệm rằng du lịch không đem lại đủ lợi ích...”

phongcanh_vietnam04

Những diễn biến kinh tế gần đây

Môi trường kinh tế bên ngoài trở nên xấu đi trong nửa đầu năm 2019 khi những rủi ro theo hướng suy giảm nổi lên trong ngắn hạn. Tăng trưởng GDP toàn cầu được dự báo sẽ giảm từ 3% năm 2018 xuống 2,6% năm 2019, phản ánh tình trạng yếu đi đồng loạt ở cả các nền kinh tế tiên tiến và các nền kinh tế đang phát triển và thị trường mới nổi (EMDE) chủ yếu.

Tăng trưởng thương mại toàn cầu được dự báo tiếp tục giảm từ 4,1% năm 2018 xuống còn 2,6% năm 2019 trong điều kiện tăng trưởng chậm lại, bất định chính sách tăng lên do căng thẳng thương mại kéo dài. Rủi ro mang tính tiêu cực có nguyên nhân do tranh chấp thương mại tiếp tục leo thang có thể khiến cho các hoạt động kinh tế trên toàn cầu đảo chiều nhanh hơn, đồng thời làm tăng biến động tài chính.

Trong bối cảnh phức tạp của kinh tế toàn cầu, đà tăng trưởng của Việt Nam đã chậm lại trong những tháng đầu năm 2019. Tốc độ tăng trưởng GDP theo giá so sánh tuy vẫn đạt ở mức đáng khích lệ 6.8% trong quý 1-2019 nhưng đà tăng đã chậm lại đáng kể so với mức 7.5% trong quý 1-2018 và 7.1% trong cả năm 2018. Kinh tế tăng trưởng chậm lại trong quý 1 có một số nguyên do. Sản lượng nông nghiệp giảm tốc trong điều kiện dịch tả lơn châu Phi và giá cả quốc tế suy giảm. Nhu cầu bên ngoài yếu đi khiến cho tăng trưởng giảm đà ở các ngành chế tạo, chế biến định hướng xuất khẩu cũng như hoạt động xuất khẩu nói chung, mặc dù Việt Nam dường như được hưởng lợi về chuyển hướng thương mại khi căng thẳng thương mại hiện nay giữa Trung Quốc và Mỹ. Đầu tư trong nước cũng giảm do tín dụng tăng thấp và giải ngân đầu tư công chậm một phần vì các nỗ lực củng cố ngân sách. Các chỉ báo kinh tế vĩ mô quan trọng khác như tín dụng chậm lại, lạm phát ở mức thấp và giá trị nhập khẩu giảm tốc … phần nào ngầm định về tình trạng hoạt động kinh tế đang chậm lại theo tính chu kỳ. Tuy nhiên, ngành dịch vụ vẫn duy trì được đà tăng cao nhờ tiêu dùng cá nhân tiếp tục khởi sắc.

Mặc dù chỉ số giá tiêu dùng chung có tăng nhẹ trong vài tháng qua, áp lực lạm phát dự báo vẫn ở mức vừa phải do tăng trưởng tín dụng có phần chững lại. Chỉ số CPI tăng 2,9% (so cùng kỳ năm trước) vào tháng 5/2019, tăng nhẹ so với mức 2,6% trong tháng 1/2019, chủ yếu do tăng giá thuộc diện Nhà nước quản lý (giá điện và xăng dầu) kết hợp với giá lương thực, thực phẩm tăng nhẹ. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam vẫn duy trì chính sách tiền tệ cẩn trọng để hỗ trợ mục tiêu kép, vừa duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, vừa hỗ trợ tăng trưởng kinh tế chung. Tăng trưởng tín dụng ước tính khoảng 13% (so cùng kỳ năm trước) vào tháng 3/2019 phản ánh chính sách tiền tệ thận trọng nhằm kiểm soát tín dụng.

Tăng trưởng kinh tế và kỷ cương ngân sách được duy trì giúp cho tỷ lệ nợ công trên GDP tiếp tục giảm. Tỷ lệ nợ công so với GDP, theo ước tính của Bộ Tài chính, đã giảm từ mức đỉnh là 63,7% năm 2016 xuống khoảng 58,4% năm 2019 và vẫn tiếp tục theo hướng giảm thấp hơn so với mức trần nợ luật định 65%. Chính phủ đã tận dụng điều kiện thuận lợi trên thị trường trong nước, lòng tin của nhà đầu tư tăng lên và lợi xuất trái phiếu giảm thấp, để tiếp tục chuyển đổi sang các công cụ nợ có kỳ hạn dài hơn, đồng thời giảm lãi vay bình quân.

baocao_worldbank
World Bank Report

Triển vọng và rủi ro

Triển vọng kinh tế Việt Nam vẫn được đánh giá theo hướng tích cực mặc dù đã xuất hiện các dấu hiệu giảm sút mang tính chu kỳ. Tăng trưởng GDP sau khi đạt mức cao 7,1% vào năm 2018, dự báo sẽ giảm 0,5 điểm phần trăm trong năm 2019 do sức cầu bên ngoài yếu đi, chính sách tài khóa và chính sách tín dụng tiếp tục được thắt chặt. Mặc dù vậy, tăng trưởng GDP theo giá so sánh được dự báo vẫn đứng vững, chỉ giảm nhẹ xuống 6,5% trong các năm 2020 và 2021. Với bối cảnh lạm phát cơ bản được dự báo ở mức thấp, các điều chỉnh giá do nhà nước quản lý (điện nước, y tế, giáo dục) cũng như tác động của dịch tả lợn châu Phi tới giá lương thực phẩm ước tính sẽ không làm tăng chỉ số giá tiêu dùng chung vượt quá mức mục tiêu 4% của Chính phủ. Thặng dư tài khoản vãng lai so với GDP dự kiến sẽ giảm do sức cầu bên ngoài giảm mạnh. Tiếp tục chính sách tài khóa thận trọng dự kiến sẽ giúp bội chi ngân sách và tỷ lệ nợ công trên GDP tiếp tục giảm dần trong giai đoạn dự báo.

Một số chỉ tiêu kinh tế vĩ mô

Rủi ro tăng lên gần đây do căng thẳng thương mại tiếp tục leo thang với tình trạng bất định gia tăng trên toàn cầu, và tiếp tục nghiêng theo hướng suy giảm. Căng thẳng thương mại toàn cầu tiếp tục leo thang, tình hình địa chính trị trong khu vực và trên toàn cầu ngày càng bất định, điều kiện huy động vốn trên toàn cầu bị thắt lại có thể gây xáo trộn về thương mại và tài chính dẫn đến kết quả tăng trưởng giảm xuống. Những rủi ro bên ngoài nêu trên kết hợp với nguy cơ dễ tổn thương trong nước, bao gồm cả khả năng chậm trễ trong củng cố tình hình tài khóa, cải cách DNNN và khu vực ngân hàng, có thể ảnh hưởng xấu đến cảm nhận của nhà đầu tư và triển vọng tăng trưởng.

Việt Nam cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng để có thể điều chỉnh hợp lý chính sách kinh tế vĩ mô trong trường hợp các rủi ro tiếp tục gia tăng dẫn tới nguy cơ suy giảm các hoạt động kinh tế. Trong bối cảnh kinh tế khôi mục mạnh mẽ hai năm vừa qua, Việt Nam đã bắt đầu thực hiện các chính sách kinh tế vĩ mô thận trọng hơn như kiềm chế tăng trưởng tín dụng và củng cố tài khóa nhằm tạo dựng thêm các khoảng đệm chính sách cần thiết. Tuy nhiên với dấu hiệu chững lại thậm chí giảm sút các hoạt động kinh tế, Việt Nam cũng nên cân nhắc về các chính sách vĩ mô nhằm tạo thuận lợi cho tăng trưởng kể cả quan điểm chính sách tiền tệ hỗ trợ nhằm kích thích tổng cầu của toàn bộ nền kinh tế. Ngoài ra, tiếp tục cải cách cơ cấu bao gồm đổi mới khuôn khổ quản lý, điều hành, cải cách doanh nghiệp nhà nước và hệ thống ngân hàng vẫn là hết sức quan quan trọng nhằm củng cố niềm tin của các nhà đầu tư trong ngắn hạn cũng như cải thiện tiềm năng tăng trưởng trong trung hạn. Các cấp có thẩm quyền cần tập trung ổn định nguồn thu và nâng cao hiệu suất chi tiêu để hỗ trợ bền vững tài khóa. Để xử lý tình trạng bất định và căng thẳng thương mại toàn cầu ngày càng tăng, các nhà hoạch định chính sách cần tập trung tiếp tục nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu của Việt Nam đồng thời tiếp tục tăng cường chiều sâu hội nhập thương mại qua các hiệp định song phương và khu vực, chẳng hạn Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA) và Hiệp định hợp tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) mới được thông qua. Chuyên đề đặc biệt về phát triển du lịch tại Việt Nam: Nhìn lại từ điểm tới hạn – xu hướng, thách thức và ưu tiên chính sách cho ngành du lịch Việt Nam

Việt Nam đã và đang trải qua giai đoạn bùng phát về du lịch trong suốt thập kỷ qua, trở thành một trong những điểm đến mới nổi hàng đầu ở Đông Nam Á. Quốc gia đã thành công trong việc tận dụng giao lưu du lịch trong khu vực và trên toàn cầu để chiếm lĩnh thị phần từ các đối thủ cạnh tranh ở Đông Nam Á, đạt tăng trưởng kỷ lục cả về lượt khách quốc tế và trong nước trong ba năm qua. Số lượt khách nước ngoài đến với Việt Nam mỗi năm đạt trên 15 triệu, so với chỉ 4 triệu ở thập kỷ trước. Bên cạnh đó là khoảng 80 triệu lượt khách du lịch trong nước, con số tăng gấp bốn lần trong 10 năm qua.

Chi tiêu của du khách dẫn đến tăng việc làm, tăng thu nhập cho doanh nghiệp và người lao động trong ngành du lịch ở Việt Nam, bao gồm cả ở các địa phương và các nhóm dân số tương đối nghèo. Đến năm 2017, ngành du lịch trực tiếp đóng góp đến 8% GDP của Việt Nam (chưa kể đóng góp bổ sung nhờ hiệu ứng lan tỏa gián tiếp) và là nguồn xuất khẩu dịch vụ đơn lẻ lớn nhất của quốc gia. Với xu hướng sử dụng nhiều lao động trẻ và có kỹ năng thấp ở nông thôn, ngành du lịch cũng đem lại tác động lan tỏa mạnh về giảm nghèo ở Việt Nam. Trong quá trình đó, ngành còn có thể tạo điều kiện tái phân phối thu nhập từ các địa phương giàu tới địa phương nghèo ở Việt Nam. Chính vì vậy, duy trì tăng trưởng của ngành này được Chính phủ coi là ưu tiên chiến lược và là yếu tố quan trọng đóng góp vào công cuộc phát triển kinh tế xã hội của Việt Nam.

Mặc dù vậy, quá trình tăng trưởng nhanh đã đưa ngành đến điểm tới hạn về phát triển. Nghĩa là nếu tiếp tục tăng trưởng mà không quản lý tốt, điều đó sẽ dẫn đến những tác động bất lợi về kinh tế, xã hội và môi trường. Số lượt du khách tăng nhanh chủ yếu là do chuyển dịch sang nhóm du khách chi tiêu thấp hơn, do tiếp tục chú trọng vào các sản phẩm du lịch ở thị trường đại chúng và tăng tập trung du khách vào các điểm đến quen thuộc hiện đã quá tải. Điều đó khiến cho Việt Nam trở nên dễ bị tổn thương về năng lực kết cấu hạ tầng, nguồn nhân lực ngành du lịch và bền vững về môi trường. Nếu không quan tâm, mô hình tăng trưởng du lịch kiểu đó sẽ gây rủi ro là tác động kinh tế giảm dần, tài sản du lịch văn hóa và thiên nhiên bị xuống cấp, sự ủng hộ của cộng đồng địa phương với du lịch bị xói mòn với quan niệm rằng du lịch không đem lại đủ lợi ích.

Để đảm bảo bền vững dài hạn cho ngành, cần phải có những lựa chọn chiến lược về nhịp độ và cơ cấu mong muốn, cân đối về tăng trưởng tương lai theo địa bàn địa lý, với sự hỗ trợ của các biện pháp chính sách kiên quyết và đầu tư ở một số nội dung. Sau đây là những ưu tiên chính:

(i) tăng cường phối hợp về quy hoạch điểm đến và phát triển sản phẩm,

(ii) đa dạng hóa sản phẩm du lịch và thị trường nguồn khách,

(iii) phát triển kỹ năng của lực lượng lao động ngành du lịch,

(iv) tăng cường kết nối các chuỗi giá trị du lịch địa phương,

(v) cải thiện về quản lý luồng khách,

(vi) nâng cao chất lượng và năng lực hạ tầng ở điểm đến, và

(vii) bảo vệ tài sản văn hóa và môi trường. Triển khai được những biện pháp trên đòi hỏi phải có nỗ lực phối hợp của các bên cả ở khu vực công và tư nhân, phản ánh bản chất quan hệ ngang trong ngành du lịch, sự đa dạng và phân tán về địa bàn của các điểm du lịch ở Việt Nam.

http://documents.worldbank.org/curated/en/439611561653730211/Taking-Stock-Recent-Economic-Developments-of-Vietnam-Special-Focus-Vietnams-Tourism-Developments-Stepping-Back-from-the-Tipping-Point-Vietnams-Tourism-Trends-Challenges-and-Policy-Priorities?fbclid=IwAR0t8SZ3tPjAGewnycyDcxDrkTol_b4KdwLZ11hvNwfz3UDXo3HiUtm94VI

Hiệu Minh

Nguồn: hieuminh.org/2019/07/03/bao-cao-world-bank-ai-thich-doc-dai/