Trao đổi với Phạm Thanh Giao (Nguyễn Đình Cống)

Lượt xem: 385

”...NỀN GIÁO DỤC, LÒNG TỰ TRỌNG và LỐI SỐNG CÔNG BẰNG là những điều đóng góp quan trọng để tạo ra cái xã hội văn minh của một dân tộc là vậy...”

long_tutrong

Ngày 28/6/2019, báo Tiếng Dân đăng bài của Phạm Thanh Giao: “Môi trường xã hội tạo ra cách hành xử của con người”. Bài viết nêu ra câu tục ngữ châu Phi: “Cần cả một ngôi làng để giáo dục một đứa trẻ” và than thở rằng, người Việt hiện nay có nhiều cách hành xử thô bạo và bẩn thỉu đến mức không chấp nhận được (nói tục, chen lấn, xả rác, đái bậy, tranh giành v.v…).

Thế rồi Thanh Giao cho rằng để tạo được một xã hội văn minh của dân tộc, cần phải giáo dục và viết: “Trước tiên hết, ông bà cha mẹ và bà con lối xóm chính là CÁI GƯƠNG lớn nhất, ảnh hưởng nhiều nhất trên các thế hệ trẻ. Nếu không bắt đầu từ đó thì từ đâu?

Tôi hoan nghênh và tán đồng quan điểm của Thanh Giao, nhưng xin hỏi: Môi trường XH tạo ra hành xử của con người, vậy ai, cái gì tạo ra môi trường đó. Ông bà cha mẹ là cái gương của con cháu, hỏi ai làm gương cho họ.

Hình như Thanh Giao có cảm nhận được gì đó nên viết: “Sự biến đổi (xấu xa) này nó không thể có trong ngày một ngày hai, nhưng nó đã ăn mòn trong suốt 44 năm trời dài đằng đẵng, chậm chạp nhưng chắc chắn”.

Thanh Giao chắc có biết nhưng không dám viết ra, rằng người ta vẫn ra nhiều nghị quyết về nêu gương và học tập đạo đức của Hồ Chí Minh đấy chứ. Nhưng rồi dù ra sức học, dù có nhiều nghị quyết nêu gương mà tình trạng vẫn ngày càng xấu đi. Vì sao vậy? Vì nguyên nhân cơ bản gây ra nó không những vẫn còn nguyên mà càng tăng thêm.

Hành xử của con người trong xã hội được hình thành, phát triển (hoặc bị hạn chế) do từ hai phía: Phía người dân và phía lãnh đạo, quản lý xã hội. Một hành xử xấu do một vài người nào đó, vì ích kỷ, vì coi thường trật tự công bằng mà gây ra. Nếu quản lý, lãnh đạo nghiêm túc, sáng suốt phát hiện, ngăn chặn, trừng phạt ngay thì sẽ nhanh chóng dẹp được. Còn nếu quản lý, lãnh đạo là độc quyền, ngu và tham, lại có những chủ trương sai lầm thì càng giúp cho thói xấu phát triển.

Qua nhiều nghiên cứu tôi rút ra kết luận: “Những tai họa, thói hư tật xấu của xã hội VN hiện nay là do sự kết hợp, sự cộng hưởng của một bên là các yếu kém trong truyền thống dân tộc và một bên là những độc hại trong Chủ nghĩa Mác Lê.

Yếu kém trong truyền thống như là thói ích kỷ, bừa bãi, không biết tôn trọng v.v… Độc hại của Chủ nghĩa Mác Lê như vô sản chuyên chính, đấu tranh cách mạng, lập trường giai cấp v.v…

Sự kết hợp giữa hai thứ này không phải do tự giác của lãnh đạo và quản lý mà đó là sự tự phát không ngăn cản được.

Ông bà cha mẹ có thể làm gương cho con cháu, thầy cô có thể làm gương cho học trò trong phạm vi hẹp, còn trong toàn xã hội cần có sự làm gương, sự công minh, liêm chính, năng lực của chính quyền, của lãnh đạo. Môi trường xã hội do sự kết hợp giữa thói xấu của con người và độc hại của chủ thuyết sẽ làm mờ, làm hỏng những tấm gương do Phạm Thanh Giao đề xuất.

Nguyễn Đình Cống

Nguồn: baotiengdan.com/2019/06/28/trao-doi-voi-pham-thanh-giao/

*****

Môi trường xã hội tạo ra cách hành xử của con người (Phạm Thanh Giao)

Con người ta khi lớn lên, bắt đầu bước những bước chập chững “vào đời” là đã bị cái môi trường đó ảnh hưởng vô cùng to lớn trên cách hành xử của họ. Người ta thường bào chữa bằng câu “Ai sống làm sao, mình sống làm vậy”, thật không sai chút nào. Bởi cái việc “mình sống làm vậy” đó nó thủng thẳng, chậm chạp nhưng chắc chắn, đã bào mòn đi những cái hay, những cái tốt đẹp, mà họ được gia đình luyện tập cho ngay từ thuở mới chập chững biết đi.

Nó cứ từ từ ăn mòn cái suy nghĩ, cái tư duy, cái cung cách sống tử tế mà họ đã từng được đào luyện, như những con sóng đánh vào ghềnh đá liên tục không ngừng nghỉ, cho đến một ngày nó chiếm đoạt hoàn toàn, nó thay đổi hết tất cả những nhận thức của con người trong xã hội đó, mà họ không hề nhận thức ra và họ sẽ xử sự như những con robots không cần suy nghĩ.

Xã hội tốt hay xấu lệ thuộc hoàn toàn vào cái cách sống, vào cái lối sinh hoạt, vào sự suy nghĩ của con người sống trong cái xã hội đó.

Ở các nước Tây Phương, ở Singapore, hoặc ở Nhật, việc ném xuống đường một mẩu rác, là chuyện không thể có, không thể tưởng tượng được, không thể chấp nhận được, vì tất cả mọi người sống trong cái môi trường đó không làm như vậy bao giờ. Việc đứng đái ngoài đường là chuyện ngoài sức tưởng tượng của những con người đang sống và sinh hoạt trong cái môi trường văn minh đó là vậy.

Nhưng ngược lại, những điều kể trên, lại được thấy thật bình thường ở xã hội Việt Nam. Nó bình thường đến độ như mặt trời phải mọc ở hướng Đông hoặc ở Việt Nam thì phải có … Cấm Xả Rác và Cấm Đái Bậy vậy. Sự biến đổi này nó không thể có trong ngày một ngày hai, nhưng nó đã ăn mòn trong suốt 44 năm trời dài đằng đẵng, chậm chạp nhưng chắc chắn, cũng như nó đã phải mất hơn 20 năm trời để người dân miền Nam Việt Nam có được cái cách hành xử văn minh như trước thời 1975 vậy.

Một đứa trẻ ở Mỹ, nếu nó mắc đái đến độ không chịu được và nếu phải chọn, nó thà đái ra quần chứ không bao giờ chịu vạch cu ra đái ở góc đường. Bởi từ nhỏ tới lớn, nó chưa từng thấy ai làm chuyện đó và nó cũng chưa từng làm chuyện đó bao giờ.

Cũng thế, người ở những “xã hội văn minh” họ cùng nhau chung vai sát cánh để tạo ra cái sự trong sáng, cái nét tốt đẹp về cái xã hội mà họ đang sống. Họ không khạc nhổ vì chung quanh không ai khạc nhổ bao giờ. Họ không vất ra đường cho dù một cái tăm nhỏ xíu, vì chung quanh không ai làm thế bao giờ. Họ không chửi thề dù cho chỉ một câu chửi thề nhẹ nhàng nhất vì quanh họ, chẳng ai chửi thề. Họ không “ăn to, nói lớn”, không la hét, không kêu réo, không cãi cọ ồn ào nơi công cộng, vì tất cả mọi người trong cái xã hội đó không làm như vậy bao giờ.

Tất cả những sự kiện, những “thay đổi” đó, nó bắt đầu ở sự giáo dục ngay từ trong gia đình nhưng quan trọng hơn nữa là nó được chuyển tiếp qua sự giáo dục ở học đường và ở ngoài xã hội nơi chúng lớn lên. Tuy nhiên điều quan trọng nhất vẫn là do sự “giáo dục trong việc tôn trọng quyền lợi của người khác”. Nó không đi quá xa với cái câu mà chúng ta đã từng được dậy “Muốn người khác làm cho mình điều gì, thì mình phải làm việc đó cho họ trước đã”.

Khi con người sống ở trong một xã hội, một môi trường mà người này luôn tìm mọi cách để “ăn gian” người khác, để “khôn lanh” hơn người khác, để “tài giỏi” hơn người khác thì chắc chắn sẽ chỉ dẫn đến cái kết quả như cái môi trường sống ở Việt Nam hiện nay. Người ở các xứ sở văn minh họ không hơn dân mình ở điều gì, ngoài cái cách sống và xử sự Công Bằng với nhau. Muốn công bằng đến với mình thì phải công bằng khi đối xử với những người chung quanh trước đã.

Họ không chen lấn, không xô đẩy, không cắt ngang cái hàng mà những người đến trước họ đã phải khổ công đứng chờ trước đó. Đó là nhờ cuộc sống tôn trọng sự Công Bằng. Họ không đứng đái, không xả rác, không khạc nhổ, không ồn ào ở những nơi công cộng, vì họ tôn trọng sự sạch sẽ, tánh lịch sự của cá nhân từng con người đang sống và sinh hoạt ở chung quanh họ. Đó cũng là nhờ cái tinh thần tôn trọng sự Công Bằng, không hơn, không kém.

Nó cũng nằm ở lòng Tự Trọng của từng người trong xã hội mà họ đang sống. Cứ từng người, từng phần tử trong cái xã hội đó, làm hạ lòng Tự Trọng của mình đi và khi mà số đông những người khác ở chung quanh chấp nhận nó, thì lẽ đương nhiên ngày qua ngày, tháng qua tháng, năm qua năm, tất cả những con người sống trong cái xã hội đó sẽ dần dà đánh mất đi và không còn biết Ý Nghĩa của lòng Tự Trọng là gì nữa cả.

Họ không thể nhìn ra được điều này, cho đến một ngày, họ bước vào trong một cái xã hội vô cùng xa lạ khác, dẫn đến những cái nhìn, những ánh mắt khinh bỉ từ những người khác, từ những con người đặt lòng Tự Trọng cao hơn họ, như một chú cá đang sống ở một cuộc sống ao tù vẩn đục, được thả vào một giòng sông nước chảy sạch sẽ mênh mông. Có khi chính chú cá ấy cũng phải bị sốc một thời gian dài trước khi hội nhập được vào cái không khí trong lành ở nơi mới đến này.

NỀN GIÁO DỤC, LÒNG TỰ TRỌNG và LỐI SỐNG CÔNG BẰNG là những điều đóng góp quan trọng để tạo ra cái xã hội văn minh của một dân tộc là vậy.

Trước tiên hết, ÔNG BÀ, CHA MẸ và BÀ CON LỐI XÓM chính là CÁI GƯƠNG LỚN NHẤT, ẢNH HƯỞNG NHIỀU NHẤT trên các thế hệ trẻ.

NẾU KHÔNG BẮT ĐẦU TỪ ĐÓ, THÌ TỪ ĐÂU?

Cổ Ngữ của Phi Châu có câu rất hay “It takes a village to raise a child” nghĩa là “Cần cả một ngôi làng để giáo dục một đứa trẻ” là thế.

Phạm Thanh Giao

Nguồn: baotiengdan.com/2019/06/27/moi-truong-xa-hoi-tao-ra-cach-hanh-xu-cua-con-nguoi/

Thu Ngoc Dinh Giao Thanh Pham: Hôm qua đăng bài này của anh bên TD, GS Nguyễn Đình Cống đọc được và có bài trao đổi với anh đây ạ

BAOTIENGDAN.COM

Trao đổi với Phạm Thanh Giao | Tiếng Dân

Giao Thanh Pham 

Cám ơn chị Thu Ngoc Dinh đã đưa link trao đổi của giáo sư NĐC về vấn đề này qua bài viết của tôi ở trên. Có 2 điểm mà tôi xin được trả lời ý của giáo sư qua câu nói này:

[ Hình như Thanh Giao có cảm nhận được gì đó nên viết: “Sự biến đổi (xấu xa) này nó không thể có trong ngày một ngày hai, nhưng nó đã ăn mòn trong suốt 44 năm trời dài đằng đẵng, chậm chạp nhưng chắc chắn” ]

1- Thực ra đó chẳng là “cảm nhận được gì đó” nhưng tôi đã “từng viết rất nhiều về cái gì đó” mà giáo sư đã nhắc đến kia qua nhiều loạt bài trong những năm 2014-2015-2016 về những “thất bại rất thành công” trong nền giáo dục có định hướng của nhà nước Cộng Sản Việt Nam.

2- Tuy vậy, trong phạm vi "bài viết phải ngắn gọn dưới 3 trang giấy đánh máy trên Facebook với mong muốn độc giả đọc và cảm nhận qua kinh nghiệm cá nhân", thì không thể viết lan man từ đề tài này kéo sang đề tài khác, hoặc bỏ chung 2-3 tư tưởng vào một bài, chẳng những nó chỉ làm loãng đi cái tư tưởng chính mà người viết muốn đề cập đấn mà thôi, mà nó còn đánh mất luôn cả sự thu hút của độc giả vì … “bài viết quá dài”.

Đây không chỉ là vấn nạn cho một số người viết trên Facebook nhưng cũng là do điều kiện cũng như thời giờ eo hẹp không cho phép và cũng là thói quen lười đọc của đại đa số người Việt giới bình dân nói chung, trong cũng như ngoài nước. Do vậy, khi viết, việc tóm tắt, viết ngắn gọn, đi vào thẳng chủ đề vẫn luôn là mối quan tâm hàng đầu của riêng cá nhân tôi.

Nếu gộp chung tất cả các việc chỉ trích đó lại, liệu có mấy ai, những người dân thường trong xã hội, sẽ chịu bỏ thời giờ ra đọc?

Thưa chị và giáo sư NĐC, đây là một trong nhiều “cảm nhận” khác mà tôi Đã Viết Trước đây về cái biến đổi xấu xa đó:

https://www.facebook.com/photo.php?fbid=2609210525759634&set=a.508054802541894&type=3&theater

Giao Thanh Pham