Để xóa lời nguyền “ba người giỏi” họp lại thành một tổ chức dở (Dương Thành Tân)

Lượt xem: 440

”..Một tổ chức hiệu quả không cần ai ai cũng phải giỏi mọi nơi hay mọi lúc, nếu cái sở đoản của người này có thể bù lắp bằng cái sở trường của người khác. Nếu biết cộng hưởng sức mạnh của đồng đội, thậm chí cũng không cần đến cả người cầm đầu giỏi giang...”

lanhdao01

Tôi không đồng ý với những giải pháp về vấn nạn chia bè kết phái trong tổ chức của fber Ngà Thi Bich Nguyen. Chị viết:

Làm sao để bỏ tính chia bè kết phái?

1. Học hỏi để thu nạp kiến thức, làm cho bản thân có được sự hiểu biết nhất định để từ đó có thể nhìn nhận vấn đề một cách trung thực, khách quan, suy luận có logic, khoa học.

2. Con người không thể gạt bỏ hoàn toàn cảm xúc, nhưng không nên vì yêu ghét mà bao che hoặc phủ nhận hoàn toàn một người khác. Ta cần chậm rãi lại trong suy nghĩ khi tiếp nhận thông tin về một việc, một người nào đó. Trước khi phán xét ai đó, ta cần đặt câu hỏi cho bản thân có phải vì mình ghét họ nên mình vội nghĩ họ sai không? Hay trước khi bênh vực một ai ta cũng đặt câu hỏi người này đã nói, viết đúng chưa, đúng sai như thế nào?

3. Luôn đặt sự thật lên trên tôn giáo, tín ngưỡng, cảm xúc và cả bản thân. Có thế thì ta mới có thể học cách trở thành người công chính, tự chủ, độc lập và tự do trong tư duy. 
Bản thân tôi cho đây là một cách nhìn đậm tính Việt Nam:  

Hễ thất bại trục trặc thì quy lỗi cho cá nhân mà không quy lỗi vì hệ thống hay vì cách thức tổ chức.

Nhưng sự thành bại của một tổ chức phức tạp hơn sự trông cậy vào tính tốt xấu của từng cá nhân. Cũng một cá nhân đó, có lúc thì họ phản ứng rất có trách nhiệm và hòa đồng, rồi có lúc ngược lại. Tại sao?
Vì con người luôn luôn thay đổi theo từng trạng huống. Xin kể lại kết quả bất ngờ về cuộc sống bầy đàn:

Các nhà sinh vật học làm thí nghiệm, họ đưa loài chuột vào một môi trường sống đặc biệt, ở trong một cái chuồng thật dài, một bên là đất khô sống được, chính giữa là hồ nước và bên kia là một hệ thống cấp phát thực phẩm.

Muốn được miếng ăn thì chuột phải bơi qua vũng nước để lấy đồ ăn mang về. Nhưng loài chuột lại rất sợ nước. Mới đầu thì chần chừ, lúc đói quá nên phải đi lội đi tìm thức ăn. Mười con hết cả mười.

Sau đó các nhà thí nghiệm gom năm ba con chuột sống chung với nhau. Tự nhiên có một số chuột chịu bơi và một số chuột lại không chịu bơi, cứ canh me ở mép bờ vũng nước để giựt đồ ăn của các con khác mang về.

Sự lý thú ở đây, là khi các nhà khoa học gom các con chuột chịu bơi vào một nhóm, thì tự nhiên trong nhóm chịu làm lại nảy sinh ra một số chuột trước đó làm việc mưu sinh, sau này lại chây ỳ trộm của, cứ giành giựt thành quả của kẻ khác. (*)

Ngược lại, khi gom lại toàn các chuột chây ỳ này vào một nhóm. Thì cũng trong đám chây ì này, vì đói quá, vài con lại hy sinh, chịu bơi kiếm đồ ăn này cho cả nhóm.

Chuột không hoàn toàn giống 100 % như con người, nhưng vẫn có thể rút ra những bài học đáng suy gẫm, tác giả đã nhắc nhở chuyện này cho mấy anh chị em và những người năng nổ trong đảng Dân Chủ Đa Nguyên:

Trong một nhóm làm việc mà công tác thông tin không được thông suốt và không phân phối nhiệm vụ rõ ràng, mình càng làm nhiều chừng nào, thì người khác càng làm ít lại bấy nhiêu!

Và trường họp này đã xảy ra."Chuột" H và P bơi lội càng nhiều thì "chuột" Dương Thành Tân hoạt động càng ít. Một phần vì chuột H và P bơi giỏi quá và kiếm ăn dễ quá. Nên chuột Dương Thành Tân vốn đã chây ỳ, nay càng chây ỳ thêm!

Thay vì chỉnh sữa cá nhân như Voi (tên khác của Ngà Thi Bich Nguyen) đề nghị, tại sao chúng ta không thử thay đổi hệ thống? 

Ai cũng biết hệ thống tổ chức của cộng sản làm lụn bại quốc gia, dân tộc giỏi riết rồi cũng thành một dân tộc dở. Nhưng có hệ thống nào thay đổi kết hợp những người dở thành một tổ chức giỏi hay không?? 

Đạt hiệu quả bằng cách chỉnh sữa Hệ Thống

Cách đây ba năm, nước Bỉ bị đánh bom khủng bố, quân đội trong tình trạng báo động, vì phải thi hành nhiều nhiệm vụ quá nên thiếu hụt nhân sự, bèn kêu gọi những cựu quân nhân về trở lại trong các lực lượng trừ bị, rồi ai có thời gian, đóng góp được gì thì đóng góp. Tác giả bài viết này là một nhân sự trong số đó. 
 
Mới sáng sửa soạn quân trang để đi vào trại, mở mail ra, giựt mình vì thấy có cấp trên chỉ định mình làm toán tưởng, team leader. Nhiệm vụ là chỉ huy toán quân đi tuần tiểu ở các nơi trọng yếu của quốc gia.

Vốn là một người thấm nhuần văn hóa vâng dạ của Việt Nam, tôi rất sợ chức tước. Chức tước kèm theo trách nhiệm. Theo văn hóa Việt Nam thì trách nhiệm của cấp trên là phải hứng chịu luôn cái sai trật của cấp dưới. Trong quá khứ, tôi luôn luôn tìm cách từ chối.

Mấy năm nay, tổ chức mà tôi gia nhập, THDCĐN có xung đột nội bộ, người đứng đầu (đã bị truất phế) cho là lỗi cấp dưới, nhưng chúng tôi cho là lỗi của cấp trên!

Chúng tôi đã nghiền ngẫm và thử nghiệm các loại tổ chức lẫn quản trị. Hiện nay chúng tôi đã triển khai mô hình nhóm tự quản dựa theo lý thuyết Đa Nguyên (tạo điều kiện thông thoáng rồi trao quyền lực tối đa cho những cá nhân hay nhóm nhỏ). Dù vấp phải những lủng củng và mất mát ban đầu, sau đó tổ chức cũng vận hành êm xuôi. Khi thành công với 1 tổ chức chính trị, tôi tò mò tự hỏi có còn hiệu quả trong môi trường khắc nghiệt của quân đội ?  Thôi thì đây là dịp thử nghiệm, cờ đã đến tay thì phất. Tôi viết thơ cho đồng đội :

- Sẽ hành xử ngang nhau như một tổ chức dân chủ, có chuyện gì thì cùng bàn để cùng giải quyết, dù tôi là team leader nhưng chúng ta vẫn sẽ quyết định chung!

Lực lượng trừ bị, danh xưng có vẻ oai phong, nhưng thật ra là một đơn vị gán ghép từ nhiều thành phần của mọi binh chủng và ngành nghề. Vì vướng bận công ăn việc làm mà không có thời gian rãnh rỗi giống nhau nên lại phải lấy quân từ nhiều tiểu đội, đến nỗi không biết ai là ai và ai có thể làm gì. Chỉ huy một toán quân ô hợp như thế là một điều không dễ dàng.

Khi lên xe đến địa điểm hành quân, tôi nhắc lại với những tay lính chưa từng phục vụ trong đơn vị tác chiến:

- Sức mạnh của một đội ngũ không phải là giỏi tay nghề hay hiểu biết cá nhân cao, mà nằm ở trong sự gắn bó của đồng đội.

Với những người vừa mới làm lính vài ba ngày, tôi nói thêm :

- Ở đây không có lỗi lầm cá nhân, chỉ có lỗi lầm tập thể. Thông báo cho đồng đội lỗi lầm càng sớm thì càng dễ khắc phục hậu quả.

Trong một không khí phóng khoáng mà cấp bậc chỉ là tượng trưng, thành viên nào cũng được xem như bình đẳng và tiếng nói của họ đều có trọng lượng. Sự gắn bó đến tự nhiên sau vài tiếng đồng hồ như một nhóm đã quen biết và làm việc với nhau từ thuở nào!

Khi gắn bó thì làm gì cũng được, ngay cả giải quyết những lỗi lầm. Và những lỗi lầm đầu tiên lại bắt đầu từ bản thân tôi, người cầm đầu, từ đọc lộn bản đồ đến ăn nói lọng cọng trong máy truyền tin... Lạ lùng thay, tôi chẳng nghe ai trách móc gì. Những người khác xem như là tự nhiên phải có và xúm lại giải quyết hộ. Tất nhiên là đến phiên họ phạm lỗi, thì những người trong team cũng làm như thế. Suốt tám ngày hành quân, toán chúng tôi cùng giải quyết với nhau mọi vấn đề, nên chẳng có sự việc nan giải nào phải báo cáo lên cấp trên, chẳng có hục hặc gì, chẳng hề to tiếng mà cũng chẳng hề buồn phiền gì với nhau.

Khi hệ thống làm những người dở thành một tổ chức giỏi

Nhiều người cho rằng tổ chức giỏi thì cá nhân cũng phải giỏi, nhưng thật ra không hoàn toàn đúng. Trong toán tôi có một anh lính bị sâu răng và chưa chữa dứt. Hễ đi nhanh một chút là bị đau như lấy búa đập vào hàm. Chúng tôi phân công cho đi trước, tùy ý bước nhanh hay chậm, những đồng đội khác lần lượt theo sau. Thế mà mang 35 kg súng đạn lẫn áo giáp, có ngày đi tuần đến 18 km mà cả nhóm tỉnh queo như đi dạo. 

Cái dở của tôi là ăn nói lọng cọng với cấp trên (và chỉ với cấp trên thôi nghe, hình như đây là đặc tính của người Việt Nam?) dù biết xử dụng máy điện đàm đắt tiền và dùng mật ngữ quân đội. Người đồng đội khác ăn nói rõ ràng, không sợ cấp bậc chức tước nhưng không biết thao tác những nút bấm radio. Hai thằng "què" hợp tác thành người có hai chân khỏi cần chống nạn!

Một tổ chức hiệu quả không cần ai ai cũng phải giỏi mọi nơi hay mọi lúc, nếu cái sở đoản của người này có thể bù lắp bằng cái sở trường của người khác. Nếu biết cộng hưởng sức mạnh của đồng đội, thậm chí cũng không cần đến cả người cầm đầu giỏi giang. Sau vài ngày làm việc chung với nhau, tôi đề nghị mỗi thành viên luân phiên nhau làm nhiệm vụ của toán trưởng, các người khác sẽ trông chừng và nhắc nhở. Thế là nhiều anh lính mới lại có dịp làm những công việc cao hơn cấp bậc của mình. Trong không khí lành mạnh không có sát phạt ghìm ghề lỗi lầm cá nhân của nhau, những tân binh này lại thực hiện nhiệm vụ rất xuất sắc. Phần thưởng lớn nhất của tôi là đến lúc chấm dứt hành quân, tụi lính bàn tính và giàn xếp để có thể ở cùng team với tôi trong cuộc hành quân sắp tới.

Kết Luận

Dù được các anh chị em nhắc nhở có tội viết dong dài, ở đây xin gói ghém lại một nhận định sai lầm mà lắm thành viên trong những tổ chức đấu tranh thường vấp phải. Hễ đổ vở hay thất bại thì cứ miết đổ lỗi cho cá nhân. Rồi kêu họ phải thay đổi thành thế này hay thế nọ. 

Thay vì làm vậy, xin tạo lập ra những phong cách làm việc mà ai ai cũng được chấp nhận như chính họ. Sau đó tạo một không khí phóng khoáng mà mỗi cá nhân đều "sử dụng" được cái tài năng của người khác.

Câu nói thường nghe thì 1 thằng Tây không bằng 1 thằng Ta, nhưng hợp năm ba người lại thì Ta không bằng Tây. Một trong những lý do khiến chúng ta dở vì chỉ tìm những giải pháp ở mức cá nhân mà không tìm giải pháp ở trong nhóm làm việc, hay xa hơn, ở trong ngay hệ thống tổ chức. Để xóa lời nguyền này, chúng ta nên chuyên sâu về cách thức tổ chức, đừng mất thời gian với những lỗi lầm lặt vặt cá nhân. 

(Còn tiếp)

Dương Thành Tân

(*) https://www.fred4.com/role-rats