Về một vụ ám sát Gdansk (Lê Phan)

Lượt xem: 407

“…Những giá trị bao dung và bỏ ra ngoài sự phân chia vốn đã là lý tưởng dẫn đến việc thành lập Liên Hiệp Âu Châu đang bị lâm nguy…”

Gdansk, như chúng ta biết, có một vị trí tối thượng trong lịch sử hiện đại của Ba Lan. Nó là nơi chào đời của Công Đoàn Đoàn Kết vốn đã đóng góp quan trọng trong việc lật đổ chế độ Cộng Sản ở Ba Lan; nhưng gần đây Gdansk đã trở thành một trung tâm đối lập với chính phủ bảo thủ cực đoan của đảng Law and Justice (PiS).

pawel_adamowicz01
Hôm 18 Tháng Giêng, 2019, người dân tưởng nhớ ông Pawel Adamowicz,
thị trưởng thành phố Gdansk, người vừa bị sát hại.
(Hình: Sean Gallup/Getty Images)

Nay một trang bi đát mới trong lịch sử đất nước này đã lại được viết lên ở thành phố hải cảng này. Vụ đâm chết ông thị trưởng của thành phố, ông Pawel Adamowicz, đã làm nổi bật sự chia rẽ sâu đậm và bầu không khí chính trị độc địa mà đảng PiS đã tạo nên ở đất nước này. Với Ba Lan chỉ là một thí dụ trong một sự phân cực trên toàn Âu Châu giữa chủ nghĩa cấp tiến bao dung và chủ nghĩa dân tộc bảo thủ, vụ ám sát này cũng là một hồi chuông báo động cho toàn lục địa Âu Châu.

Đi tìm mục tiêu chính trị cho vụ đâm người này, chúng ta cần thận trọng. Nghi can 27 tuổi, tên là Stefan W, đã bị năm năm tù về tội ăn cướp ngân hàng, được nói đã đổ lỗi cho đảng trung hữu trước kia cầm quyền là Civic Platform cho bản án. Cảnh sát nói người này có vấn đề tâm thần. Nhưng danh tánh của nạn nhân, và địa điểm cũng như toàn cảnh của vụ sát nhân, đã làm cho khó có thể loại bỏ nói đây chỉ là một hành động tội ác hoàn toàn vô tình.

Ông Adamowicz, năm nay 53 tuổi, là một phần của phe đối lập của Công Đoàn Đoàn Kết trong các năm của thập niên 1980 và cho đến năm 2015 là thành viên của Civic Platform. Là thị trưởng Gdansk từ năm 1998, ông đã ồn ào ủng hộ những vấn đề cấp tiến như quyền đồng tính và chấp nhận người tị nạn – đặt ông thành đối đầu với đảng PiS. Cuộc quyên góp nơi mà ông bị đâm chết, cái gọi là Great Orchestra of Christmas Charity – là tổ chức quyên góp được nhiều nhất ở Ba Lan – trước kia là điều đã đoàn kết người Ba Lan quanh cố gắng quyên tiền cho các dụng cụ y khoa cho các bệnh viện nhi đồng.

Dưới triều đại của đảng PiS, tên tuổi của ông Adamowicz xuất hiện trên những video của PiS trước cuộc bầu cử địa phương vào mùa Thu năm ngoái như là môt trong những người khởi xướng ra “Thỏa thuận di dân” mà mục đích là đem những người Hồi Giáo vào các thành phố của Ba Lan. Một phong trào thanh niên theo chủ nghĩa dân tộc đã tuyên bố “một giấy khai tử” cho ông. Phe cánh hữu dè bỉu chương trình Great Orchestra of Christmas Charity như là biểu tượng của chủ nghĩa cấp tiến.

Ông Adamowicz, vốn giữ chức thị trưởng thành phố lớn thứ sáu của Ba Lan từ năm 1998 và mới được bầu lại vào mùa Thu năm ngoái, nổi tiếng cho lập trường cấp tiến tự do của mình. Bất chấp luận điệu bài di dân của nhà cầm quyền, ông là một trong một chục các thị trưởng Ba Lan ký vào một tuyên ngôn “thân hữu cho di dân” năm 2007.

Cũng như các chính trị gia đối lập khác, ông thường xuyên bị các phương tiện truyền thông công và tư nhân mà PiS kiểm soát tấn công. Những người khác cũng chỉ ra là cuộc tấn công xảy ra ở bữa gala của Great Orchestra of Christmas Charity, một tổ chức bất vụ lợi đã quyên góp nhiều triệu euro cho dụng cụ cho các bệnh viên trẻ em trong nhiều năm, nhưng vẫn thường bị các nhóm cánh hữu tấn công. Là một tổ chức phi chính phủ lớn, họ bị nhìn trước con mắt nghi ngờ của những kẻ chủ trương độc tài hoang tưởng.

Một phần chủ thuyết của PiS, vốn xuất hiện sau khi có một sự chia rẽ trong Phong Trào Đoàn Kết, là cuộc cách mạng năm 1989 của Ba Lan là chưa hoàn tất vì họ đã điều đình ôn hòa và tham dự vào điều mà đảng PiS coi là những dung hòa đáng nghi ngờ với nhà chức trách Cộng Sản. PiS lợi dụng điều này để biện minh cho những bước mà họ bảo là để “giải quyết các vấn đề” cho Ba Lan, như là cải tổ hệ thống tư pháp vốn đã bị Liên Hiệp Âu Châu chỉ trích vì đã làm cho ngành tư pháp mất độc lập. Hơn thế, ngôn ngữ của họ đã khuyến khích một số những người theo họ, và các nhóm quá khích bên ngoài đảng, coi sự ôn hòa của phe cấp tiến như là một kẻ thù cần phải tiêu diệt không thương tiếc.

Vụ giết ông Adamowicz phải là một giây phút cho mọi phe phái, nhưng quan trọng hơn hết cho PiS và truyền thông quốc gia mà đảng đã kiểm soát chặt chẽ, từ bỏ cực đoan và mọi hình thức bạo động chính trị. Nhưng điều có triển vọng xảy ra hơn là nó sẽ chỉ dẫn đến những cố gắng tạm thời và chiến thuật của PiS để làm dịu bớt hình ảnh của họ trong cuộc bầu cử Tháng Năm cho Quốc Hội Âu Châu, như họ đã làm trong cuộc bầu cử tổng thống Ba Lan năm 2015 và các cuộc bầu cử quốc hội.

Đối thoại công khai ở những quốc gia như Ba Lan đã đầy những nội dung độc hại – tích cực phổ biến của đảng cầm quyền, thành ra không thể nói đến bất cứ một sự thăng bằng nào. Truyền hình nhà nước đã trở thành một khí cụ của tuyên truyền tàn nhẫn, phổ biến những luận điệu đầy hận thù và bài ngoại hằng ngày.

Chỉ cách vụ ám sát có ba ngày, một phim hài hước chống người Do Thái được chiếu trên truyền hình vào giờ cao điểm. Trong cuốn phim đó, tổ chức thiện nguyện mà ông Adamowicz tham gia và là nơi ông bị đâm chết – bị coi như là một cái gì khả nghi, điều khiển của những thế lực đen tối. Cuộc quyên góp tiền cho các bệnh viện trẻ em này đã bị truyền thông cánh hữu và từ đảng cầm quyền tấn công, nói một cách nực cười là họ quảng bá cho những điều thiếu đạo đức. Hận thù, miệt thị, và thiếu bao dung, nếu bị khích động, thúc đẩy và ngay cả chấp nhận một cách thụ động của giới cầm quyền và truyền thông, có thể và đã dẫn đến bạo động với kết quả đáng sợ. Nó sẽ xảy ra, sớm hay muộn.

Tấm thảm kịch ở Gdansk – vốn làm người ta nhớ đến vụ giết Dân Biểu Jo Cox của Quốc Hội Anh một tuần trước cuộc trưng cầu dân ý năm 2016 – cũng nên tạo một sự suy nghĩ ở những nơi khác ở Âu Châu khi cuộc bầu cử quốc hội toàn châu sắp đến.

Ông Matteo Salvini, phó thủ tướng Ý và người đứng đầu của đảng League thuộc cánh cực hữu, tuần rồi hứa hẹn “một mùa Xuân Âu Châu mới” khi ông đến Warsaww trong cố gắng xây dựng một liên minh nghi ngờ Âu Châu. Một ngày sau, ông Viktor Orban của Hungary ca tụng liên minh này và tuyên bố mục đích của nó là để bảo đảm “chống di dân trở thành một đa số trong các định chế của Liên Hiệp Âu Châu.” Những giá trị bao dung và bỏ ra ngoài sự phân chia vốn đã là lý tưởng dẫn đến việc thành lập Liên Hiệp Âu Châu đang bị lâm nguy.

Lê Phan

Nguồn: nguoi-viet.com/binh-luan/ve-mot-vu-am-sat-o-gdansk/