Facebook đang làm tổn hại đến tự do ngôn luận tại Việt Nam như thế nào (Mai Khôi)

Lượt xem: 893

"…Zuckerberg nói rằng công việc của anh ta là giúp mọi người tạo ra những tác động tích cực nhất, điều này có đúng không? Theo tôi, Facebook cho phép nền tảng của nó được lạm dụng để chia rẽ mọi người và Mark Zuckerberg chịu trách nhiệm về ảnh hưởng xấu đến tự do ngôn luận ở Việt Nam…"

facebook04
Một người vào Facebook tại một quán cafê tại Hà Nội năm 2013.

Ảnh Luong Thai Linh/EPA

Năm ngoái, Giám đốc Điều hành Facebook Mark Zuckerberg cho biết: "Công việc của chúng tôi tại Facebook là giúp mọi người tạo ra tác động tích cực nhất trong khi giảm thiểu sự chia rẽ và cô lập mà các lĩnh vực công nghệ và truyền thông xã hội có thể tạo ra." 

Là một nghệ sĩ âm nhạc Việt Nam lớn lên trong một xã hội độc tài, tôi có thể chứng thực những tác động tích cực mà Facebook đã mang lại. Trong quá khứ, không có nơi nào người Việt Nam có thể tự thể hiện bản thân. Kiểm soát của chính phủ mở rộng đến mọi khía cạnh của đời sống xã hội của chúng tôi. Sự ra đời của truyền thông xã hội đã thay đổi điều đó. Nó cung cấp một không gian nơi chúng tôi có thể nói được suy nghĩ của mình, truy cập thông tin bị kiểm duyệt và tổ chức nhiều cuộc biểu tình ôn hòa. Điều này có nghĩa là tự do ngôn luận công khai không còn bị hạn chế. Ngoài các phương tiện truyền thông nhà nước, mọi người có thể công khai tranh luận về chính sách, và, đôi khi, chính phủ thậm chí có thể chịu trách nhiệm.

Vào năm 2016, tôi đã tự đề cử mình như là một ứng cử viên độc lập trong cuộc bầu cử Quốc hội. Bị luật pháp ngăn chặn vận động công khai, tôi đã sử dụng Facebook để châm ngòi cho một cuộc tranh luận toàn quốc về dân chủ. Khi cảnh sát đột kích các buổi hòa nhạc của tôi và tôi đã bị cấm hát, Facebook cho phép tôi phá vỡ hệ thống kiểm duyệt và phát hành trực tuyến album mới của tôi. Và khi tôi gặp Tổng thống Barack Obama sau khi bị từ chối không công bằng trong cuộc bầu cử, Facebook là nền tảng duy nhất mà mọi người có thể truy cập tin tức về cuộc gặp mặt này. Nhưng tôi cũng đã thấy cách Facebook có thể được sử dụng để làm câm lặng bất đồng chính kiến. Khi tôi bắt đầu một chiến dịch kêu gọi 1 triệu người tự đề cử mình trong cuộc bầu cử Quốc hội, tài khoản của tôi đã bị khóa ngay lập tức.

Hôm nay ở Việt Nam, Facebook cho phép nền tảng của nó bị lạm dụng để phân chia và cô lập con người. Lực lượng dư luận viên hùng hậu và cả một đơn vị quân đội được huy động trên Facebook để thao túng dư luận và tấn công giới bất đồng chính kiến. Những kẻ được trả tiền để ủng hộ chính phủ lạm dụng tiêu chuẩn cộng đồng của Facebook để xóa các bài viết quan trọng. Chỉ trong tháng qua, tài khoản Facebook của nhiều nhà báo độc lập hàng đầu của Việt Nam và người bảo vệ nhân quyền đã bị đóng băng. Có nguy cơ cao là việc chúng tôi mất không gian duy nhất mà chúng tôi có thể phát biểu một cách tự do.

Nhưng đây không chỉ là vấn đề của người Việt. Những điều tương tự đang xảy ra ở Philippines, nơi mà Facebook đang được sử dụng để làm câm lặng giới bất đồng chính kiến. Bất chấp những kiến nghị của các nhóm dân sự và nhiều nghị viên của Quốc hội Hoa Kỳ. công ty vẫn chưa thực hiện bất kỳ biện pháp nào để sửa lỗi này.

Giám đốc điều hành Facebook Sheryl Sandberg đã làm chứng tuyên thệ trước một ủy ban Thượng viện. Cô ấy nói Facebook "sẽ chỉ hoạt động ở một đất nước khi chúng tôi có thể làm như vậy để giữ giá trị của chúng tôi."

Tôi hoan nghênh lời hứa của cô ấy. Tuy nhiên, nếu những gì cô ấy nói là đúng, thì Facebook có một số giá trị đáng ngờ. Ở Việt Nam, nơi công ty hoạt động, tôi có thể vào tù vì viết bài này. Vào tháng Chín, hai người dùng Facebook đã bị bỏ tù vì "lạm dụng quyền tự do dân chủ." Đầu năm nay, một nhà hoạt động dân chủ ôn hòa đã bị kết án 14 năm tù vì phát trực tiếp một cuộc biểu tình trên Facebook. Gần đây hơn, nhiều cuộc biểu tình trên toàn quốc chống lại luật An ninh mạng đã bị đàn áp một cách tàn bạo; 40 người biểu tình đã bị cầm tù. Luật yêu cầu Facebook thiết lập văn phòng tại Việt Nam (nơi hoạt động có thể được kiểm soát), trao thông tin cá nhân cho chính phủ và xóa nội dung trong vòng 24 giờ kể từ khi có yêu cầu của chính phủ. Trong bối cảnh không có quyền cơ bản nào được đảm bảo, Facebook cần phải làm rõ các giá trị của nó và báo cáo về cách nó tôn trọng quyền con người.

Tuyên bố trên Facebook cho biết: "Cũng có những lúc chúng tôi phải xóa hoặc hạn chế quyền truy cập nội dung vì vi phạm luật ở một quốc gia cụ thể, mặc dù nó không vi phạm tiêu chuẩn cộng đồng của chúng tôi".

Nhưng điều gì xảy ra khi việc xóa bài viết để tuân thủ luật pháp địa phương mà lại vi phạm luật nhân quyền quốc tế trong bảo vệ quyền tự do ngôn luận? Tự do ngôn luận là tội phạm tại Việt Nam. Nhiều người bị bỏ tù vì "lạm dụng quyền tự do dân chủ" hoặc "tuyên truyền chống nhà nước." Luật An ninh mạng cấm đăng tải nội dung "chống lại Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam" và nội dung "xúc phạm quốc gia, cờ quốc gia, quốc ca, người vĩ đại, lãnh đạo, người nổi tiếng và anh hùng dân tộc." Facebook có tuân thủ các hạn chế này không? Một trường hợp mà Facebook loại bỏ một bài viết quan trọng về gia đình hoàng gia ở United Arab Emirates theo yêu cầu của chính phủ UAE cho thấy rằng công ty này sẽ làm thế.

Facebook, với hơn 52 triệu người đăng ký ở Việt Nam (hơn một nửa dân số), là một mạng xã hội thiết yếu tại Việt Nam. Tuy nhiên, mạng này không chịu trách nhiệm với công dân Việt Nam. Không giống như ở Hoa Kỳ, nơi xã hội dân sự có thể tự do tổ chức và Zuckerberg có thể bị điều trần bởi quốc hội, không có sự giám sát độc lập các hoạt động của Facebook tại Việt Nam. Các quyết định về chính sách được đưa ra mà không cần tham vấn cộng đồng (mặc dù kênh truyền thông chuyên dụng đã được thiết lập với chính phủ), và các giám đốc điều hành công ty gặp gỡ các nhà lãnh đạo không được chọn của chúng tôi trong khi phớt lờ xã hội dân sự. Do ảnh hưởng Facebook lên đời sống xã hội ở Việt Nam, có một yêu cầu nghiêm túc để làm sâu sắc hơn trách nhiệm giải trình công khai của Facebook.

Để bắt đầu, Facebook nên ngăn chặn dư luận viên trong việc lạm dụng nền tảng này, báo cáo về cách tôn trọng nhân quyền theo khuôn khổ nguyên tắc hướng dẫn của Liên Hợp Quốc và đưa ra tuyên bố chính sách từ chối tuân thủ luật pháp địa phương, những điều luật nhằm đàn áp giới bất đồng chính kiến và vi phạm quyền riêng tư. Các cuộc họp tiếp theo mà công ty sẽ tổ chức tại Việt Nam cũng nên có sự tham gia của đại diện dân sự-xã hội.

Facebook đã là một lực lượng lớn cho tự do ở Việt Nam, nhưng hiệu ứng tích cực này hiện đang được đảo ngược khi nền tảng truyền thông xã hội được chuyển giao cho chủ nghĩa độc tài. Tôi cho rằng Mark Zuckerberg chịu trách nhiệm về điều này.

Mai Khôi

Vũ Quốc Ngữ chuyển ngữ 

Nguồn: vietnamthoibao.org/2018/10/vntb-facebook-ang-lam-ton-hai-en-tu-do

Nguồn:

https://www.washingtonpost.com/news/global-opinions/wp/2018/10/02/how-facebook-is-damaging-freedom-of-expression-in-vietnam/?utm_term=.0944bc7daf1d

*****

Bản gốc tiếng Anh

How Facebook is damaging freedom of expression in Vietnam

Mai Khoi,  The Washington Post , October 2, 2018

Mai Khoi is a Vietnamese singer and political activist. 

Last year, Facebook chief executive Mark Zuckerberg said: “Our job at Facebook is to help people make the greatest positive impact while mitigating areas where technology and social media can contribute to divisiveness and isolation.”

As a Vietnamese musical artist who grew up in a totalitarian society, I can attest to the positive impact Facebook can make. In the past, there was nowhere the Vietnamese people could go to express ourselves freely. Government control extended to every aspect of our social life. The advent of social media changed that. It provided a space where we could speak our minds, access uncensored information and organize peaceful protests. This meant that public discourse was no longer restricted to the state-run media, people could openly debate policy, and, at times, government could even be held accountable.

In 2016, I nominated myself as an independent candidate in the National Assembly elections. Prevented by law from campaigning in public, I used Facebook to spark a nationwide debate about democracy. When police raided my concerts and I was banned from singing, Facebook allowed me to circumvent the censorship system and release my new album online. And when I met with President Barack Obama after being unfairly rejected from running in the elections, Facebook was the only platform where people could access news about the meeting. But I have also seen how Facebook can be used to silence dissent. When I started a campaign calling for 1 million people to nominate themselves to run in the National Assembly elections, my account was locked immediately.

Today in Vietnam, Facebook is allowing its platform to be abused to divide and isolate people. Troll farms and cyber-army brigades roam the platform, manipulating public opinion and drowning out dissent. Paid government supporters abuse Facebook’s community standards to have critical posts deleted. In the past month alone, many of Vietnam’s leading independent journalists and human rights defenders have had their accounts frozen. The stakes are high as we risk losing the only space where we can speak freely.

But this is not just a Vietnamese problem. Similar things are happening in the Philippines, where Facebook is being used to silence dissent. Despite petitions from Vietnamese civil-society groups and members of Congress, the company has yet to take any measures to correct this.

Facebook chief operating officer Sheryl Sandberg testified under oath before a Senate committee. She said Facebook “would only operate in a country when we could do so in keeping with our values.”

I welcome her promise. However, if what she says is true, then Facebook has some questionable values. In Vietnam, where the company does operate, I could go to jail for writing this article. In September, two Facebook users were imprisoned for “abusing democratic freedom.” Earlier this year a peaceful democracy activist was sentenced to 14 years in prison for livestreaming a protest on Facebook. More recently, nationwide protests against the law on cybersecurity were brutally crushed; 40 activists have since been imprisoned. The law requires Facebook to set up offices in Vietnam (where operations can be controlled), hand over personal information to the government and remove content within 24 hours of government requests. In a context where no basic rights are guaranteed, Facebook needs to clarify its values and report on how it respects human rights.

A Facebook statement says: “There are also times when we may have to remove or restrict access to content because it violates a law in a particular country, even though it doesn’t violate our community standards.”

But what happens when removing content to comply with local laws violates international human rights law that protects freedom of expression? Free speech is criminalized in Vietnam. People are regularly jailed for “abusing democratic freedoms” or “spreading propaganda against the state.” The cybersecurity law bans content “opposing the State of the Socialist Republic of Vietnam” and content that “offends the nation, the national flag, the national anthem, great people, leaders, notable people and national heroes.” Will Facebook comply with these restrictions? One case in which Facebook removed content critical of the royal family in the United Arab Emirates at the UAE government’s request suggests that it will.

Facebook, with more than 52 million subscribers in Vietnam (more than half the population), is an essential public utility in Vietnam. It is, however, not accountable to Vietnamese citizens. Unlike in the United States where civil society can freely organize and Zuckerberg can be subjected to congressional review, there is no independent oversight of Facebook’s operations here. Decisions about policy are made without public consultation (although a dedicated communication channel has been established with the government), and company executives meet with our unelected leaders while ignoring civil society. Given the influence Facebook exercises over social life in Vietnam, there is a dire need to deepen its public accountability.

To start, Facebook should stop government trolls from abusing its platform, report on how it is respecting human rights following the U.N.’s guiding principles framework and make a policy statement refusing to comply with local laws used to silence dissent and violate privacy. Further meetings the company holds in Vietnam should also involve civil-society representatives.

Facebook has been a huge force for freedom in Vietnam, but this positive effect is now being reversed as the social media platform is delivered to authoritarianism. I hold Mark Zuckerberg accountable for this.