Việt Nam thắt chặt kiểm duyệt Internet (David Brown - Quốc Ngữ dịch)

Lượt xem: 808

“…những nỗ lực để hạn chế sự tiếp cận của công chúng Việt Nam trên truyền thông xã hội có thể gây ra phản ứng dữ dội từ thanh thiếu niên trên Internet. Đó là một vấn đề có thể khiến hàng chục ngàn người Việt trẻ tuổi biểu tình trên đường phố…”

Quốc hội, cơ quan lập pháp của Việt Nam dự kiến ​​sẽ bỏ phiếu về luật an ninh mạng quốc gia vào cuối tháng Năm. Nếu được ban hành, luật mới sẽ không tốt cho nền kinh tế hoặc cho những người thường xuyên đăng tải ý kiến bất đồng trên mạng xã hội.

Sự thu hút của Việt Nam như một cơ sở sản xuất và nhà cung cấp dịch vụ kỹ thuật số phụ thuộc rất quan trọng vào Internet - cho đến nay tương đối tự do, nhưng những người làm luật dường như sẽ thắt chặt đáng kể việc giám sát. Việc này sẽ đi ngược lại với cam kết của Việt Nam đối với Tổ chức Thương mại Thế giới, với Liên minh châu Âu và các đối tác trong Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ Xuyên Thái Bình Dương (Comprehensive and Progressive Trans-Pacific Partnership- CPTPP), một tổ chức có sự tham gia của 11 quốc gia.

hacker_mang
Ảnh minh họa

Dự luật có thể ngăn cản ngành công nghệ thông tin phát triển nhanh của Việt Nam liên kết với các chuỗi cung ứng toàn cầu về nội dung số. Nhận thức rõ về những nhược điểm này, các doanh nghiệp Việt Nam và các đối tác nước ngoài của họ đã vận động một cách mạnh mẽ, hy vọng sẽ làm giảm bớt những quy định khắt khe về kiểm duyệt mạng. Một số nhà lập pháp và quan chức chính phủ đồng ý với ý kiến này.

Bộ Công an (BCA) nhún vai. An ninh quốc gia đòi hỏi việc kiểm soát chặt chẽ hơn về việc truy cập Internet, bộ này nói. Việt Nam cần biết ai đang đăng nội dung phỉ báng, thậm chí phản động, tin nhắn trên mạng xã hội. Đó là một công việc khó khăn, một công việc của Cục An ninh mạng của bộ, chứ không phải của Bộ Thông tin và Truyền thông.

Đứng đằng sau BCA, ngoài tầm nhìn của công chúng, Ban Tuyên giáo Trung ương của Đảng Cộng sản gật đầu mạnh mẽ. Bây giờ cơ quan này đang nắm giữ nhiều quyền lực vì phục vụ ban lãnh đạo mới nghĩ theo cách đó.

Trước khi Đại hội Đảng lần thứ 12 của ĐCSVN vào đầu năm 2016, chính phủ Việt Nam đã kiềm chế các đề xuất ​​quản lý mạng để tránh làm phật lòng các nhà đầu tư nước ngoài tiềm năng. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng khi đó nói rằng thay vì kiểm duyệt những lời chỉ trích được đăng lên Internet, các bộ nên đảm bảo rằng các chính sách của chính phủ được quảng bá rộng rãi. Thủ tướng Dũng đã bị buộc phải nghỉ hưu. Thủ tướng hiện tại dường như không phản đối khi các thành viên trong Bộ Chính trị của đảng nhấn mạnh rằng cần phải làm câm lặng những tiếng nói bất đồng.

Trên đường phố và trên mạng trực tuyến, giờ là thời điểm xấu cho những người bất đồng chính kiến

Đối với các nhà hoạt động xã hội, những người muốn chấm dứt chế độ độc đảng của Việt Nam, hai năm kể từ khi Đại hội lần thứ 12 của Đảng Cộng sản là thời gian ác mộng. Theo cơ sở dữ liệu của Project 88, 42 nhà hoạt động đã bị bắt trong năm 2017, tăng từ 14 trong năm 2016 và 8 năm 2015. Mức án tù dài hơn một cách đáng kể đang được áp dụng. Trong các quán cà phê mà nhiều trí thức không phải là đảng viên hay lui tới, tranh luận không còn sôi nổi do sự không dung thứ của đảng với các đề xuất cải cách, cho dù có lý.

Cho đến gần đây, Internet là một nơi an toàn mà người Việt Nam có thể trút bỏ sự bất mãn với chế độ. Kể từ khi Yahoo 360 ° được sử dụng rộng rãi bởi người Việt như mạng xã hội trong thập kỷ trước, Hà Nội đã phải vật lộn để ngăn chặn công dân tiếp cận với những bài viết chỉ trích trên web. Trong năm 2013, Nghị định 72 yêu cầu các nền tảng truyền thông xã hội - bao gồm Facebook, Google phải có ít nhất một máy chủ ở Việt Nam và cung cấp dữ liệu về người dùng Việt Nam theo yêu cầu. Tuy nhiên, các nhà cung cấp dịch vụ Internet quốc tế (ISP), tập hợp bởi Liên minh Internet châu Á, lịch sự từ chối.

Các thành viên của liên minh khẳng định nhiệm vụ bảo vệ quyền riêng tư của khách hàng. Trong năm 2013, họ có thể đã đánh giá rằng họ đã có ít để mất nếu kiên quyết phản đối. Doanh nghiệp của họ ở Việt Nam đóng góp khá khiêm tốn so với doanh thu toàn cầu. Các ISP quốc tế có thể có lý do, hơn thế nữa, rằng sự thịnh vượng của Việt Nam phụ thuộc vào sự tiếp cận dễ dàng với khách hàng nước ngoài. Hà Nội không đủ khả năng chi trả để dựng lên một bức tường lửa bất khả xâm phạm. Chính phủ không thể ngăn chặn công dân của mình tinh chỉnh cài đặt DNS của máy tính để truy cập các trang web nước ngoài. Google, Facebook và các đồng minh của họ phát triển nhanh và Hà Nội hưởng lợi.

Bây giờ, sau nhiều nỗ lực không hiệu quả trong nhiều năm, chế độ đã tìm ra cách để ngăn chặn biểu đạt trực tuyến. Điều gì đã thay đổi? Đối với người mới bắt đầu, động cơ lợi nhuận mang lại cho Hà Nội đòn bẩy trên các phương tiện truyền thông xã hội khổng lồ. Chính phủ có thể yêu cầu các công ty Việt Nam không đăng quảng cáo trên các nền tảng không hợp tác. Việt Nam là một thị trường phát triển nhanh; bán quyền truy cập cho 55 triệu công dân được kết nối của nó tạo ra doanh thu đáng kể cho các nhà cung cấp truyền thông xã hội.

Hơn nữa, việc định hướng tư tưởng trở nên quan trọng sau Đại hội Đảng lần thứ 12 với việc bất khoan dung với ý kiến bất đồng so với những năm trước đó. Trong vòng vài tháng kể từ khi nắm quyền, ban lãnh đạo mới của Việt Nam đã buộc Facebook và Google gỡ nhiều bài viết mà Hà Nội cho là “độc hại” với chế độ.

Những người khổng lồ trong truyền thông xã hội lùi bước 

Trong bốn năm qua, các đại gia về mạng xã hội đã vừa làm vừa quan sát thái độ của ban lãnh đạo mới của Việt Nam. Google và Facebook đã giữ thể diện bằng cách khẳng định rằng họ sẽ quyết định xem có nên gỡ bỏ một bài đăng dựa trên "tiêu chuẩn cộng đồng"của riêng mình hay không. Tuy nhiên, trong thực tế, họ đã nhanh chóng tuân thủ yêu cầu của Hà Nội và thường đồng ý tạm ngưng hoặc hủy tài khoản của những người bất đồng chính kiến ​​liên tục đăng nội dung mà chế độ cáo buộc là "tin xấu"hoặc mang tính phỉ báng.

Việt Nam đã sử dụng hàng ngàn dư luận viên để lọc nội dung web. Chúng là thành viên của một đơn vị an ninh mạng mà chính phủ gọi là 'Lực lượng 47.' Trong nửa đầu năm 2017, Google cho biết, các cơ quan Việt Nam đã yêu cầu họ xóa hơn 3.000 video trên YouTube có nội dung chỉ trích Đảng Cộng sản và các quan chức chính phủ. Cuối năm 2017,Bộ Thông tin và Truyền thông khoe rằng Google đã “xóa 45.000 video chứa nội dung độc hại hoặc không đúng sự thật khỏi YouTube” trong số 5000 video do phía Việt Nam yêu cầu. Thêm vào đó, Facebook đã xóa 159 "tài khoản chống chính phủ" theo yêu cầu của chính quyền.

Chiến binh thuộc Lực lượng 47

lucluong_ak47
Lực lượng AK 47

Lực lượng chiến binh mạng 47

Dường như cả Google và Facebook đều không muốn hứng chịu kịch bản dẫn đến việc họ bị trục xuất khỏi thị trường Trung Quốc. Các mạng xã hội khổng lồ đang cảm thấy áp lực ở hàng chục quốc gia từ các chính phủ muốn thắt chặt kiểm soát nội dung trên Internet mà giới lãnh đạo cho rằng nhằm phục vụ lợi ích công cộng. Chế độ Hà Nội đã đánh cược vì cho rằng hiện tại Việt Nam đã trở thành một thị trường thương mại điện tử quá lớn mà các công ty không muốn mạo hiểm để đánh mất. Với những gì xảy ra với Facebook và Google, dường như chính quyền đã thắng cược.

Tình báo mạng xuất hiện

Trong tháng 5 năm 2017, xuất hiện bằng chứng cho thấy khả năng Hà Nội đầu tư để xây dựng mạng lưới đánh cắp dữ liệu trực tuyến mang tầm cỡ thế giới. Các nhà phân tích tại FireEye, một công ty dịch vụ bảo mật mạng của Mỹ, đã báo cáo sự tồn tại của một nhóm có tên là OceanLotus hoạt động vì "lợi ích của chính phủ Việt Nam" và nhắm đến "các công ty kinh doanh hoặc chuẩn bị đầu tư vào Việt Nam," nhà báo và thành viên của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.”

Sáu tháng sau, một nhà cung cấp bảo mật mạng khác, Volexity, xác nhận rằng "một loạt tổ chức, người hoạt động nhân quyền và dân sự đã trở thành nạn nhân của một chiến dịch mới được thực hiện bởi nhóm OceanLotus."

Thông thường, OceanLotus sử dụng các mánh khoé lừa đảo tinh vi để truy cập vào dữ liệu mà nạn nhân không hề biết. Và đôi khi dùng số đông để đánh sập một trang web.

"Đó là địa ngục," biên tập viên của một trang web phổ biến tin tức và bình luận liên quan đến Việt Nam. Ấn phẩm của cô, sử dụng dịch vụ từ một máy chủ bên ngoài Việt Nam, đưa những câu chuyện mà các truyền thông nhà nước bị cấm đăng tải.

"Chúng tôi đã khởi động trang web của mình vào tháng 7 năm 2017. Tháng tiếp theo, chúng tôi đã nhận thấy một địa chỉ IP truy cập 575.000 lần", cô giải thích. “Tất nhiên chúng tôi đã bị an ninh mạng nhắm mục tiêu. Chúng tôi nhận được e-mail từ những người đọc cho biết việc truy cập trang web của chúng tôi trở nên khó khăn. Và rồi, vào tháng 11, chúng tôi phải chiến đấu với hai cuộc tấn công từ chối dịch vụ rất lớn. Chúng tôi may mắn khi một số tổ chức phi chính phủ đã cử chuyên gia giúp chúng tôi để sửa chữa các lỗ hổng mà các cuộc tấn công này đã khai thác.”

“Còn Facebook thì sao?” Tôi hỏi biên tập viên của tờ báo online. “Điều đó cực kỳ quan trọng đối với chúng tôi,” cô nói. “Tôi đăng một số câu chuyện của chúng tôi lên mạng để khuyến khích người dùng Facebook kiểm tra trang chủ của chúng tôi. Giờ đây, những kẻ dư luận viên ở Hà Nội tiếp tục thuyết phục Facebook chặn tài khoản của chúng tôi, cáo buộc chúng tôi đăng tin tức giả mạo. Tất nhiên đó là những lời nói dối.”

Để thúc đẩy việc thông qua Luật Bảo vệ an ninh mạng của mình, BCA đang cá cược rằng các đại gia truyền thông xã hội toàn cầu có thể phải nhượng bộ một lần nữa. Bản dự thảo cuối cùng, được xem xét bởi Ban Chấp hành Trung ương của đảng cầm quyền và Quốc hội trong kỳ họp tới đây, đã bị sửa đổi mười sáu lần. Nó dày đặc với nhiều chi tiết và trong nhiều khía cạnh có thể được gọi là sự hợp tác của chính phủ Việt Nam với ngành công nghiệp trong và ngoài nước.

hoangphuocthuan
Trung tướng Hoàng Phước Thuận, Cục trưởng Cục An ninh mạng,
Bộ Công an - Ảnh Dân Trí.

Tuy nhiên, vẫn còn một vấn đề lớn: yêu cầu "nội địa hoá dữ liệu" là bắt buộc đối với mỗi nhà cung cấp nếu có hơn 10.000 người đăng ký sử dụng ở Việt Nam. Điều 27 yêu cầu các nhà cung cấp dịch vụ Internet thu thập thông tin chi tiết về người dùng Việt Nam và lưu trữ dữ liệu đó một cách an toàn tại quốc gia này. Văn bản dự thảo không chính xác nói rằng các nhà cung cấp phải chuyển dữ liệu người dùng cho cảnh sát theo yêu cầu, nhưng điều 27.4. (dd): “Doanh nghiệp nước ngoài, khi cung cấp dịch vụ viễn thông và / hoặc Internet ở Việt Nam,… sẽ thực hiện các yêu cầu từ cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam trong việc ngăn chặn hoặc loại bỏ bất kỳ nội dung thông tin nào gây phương hại đến an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội…; cung cấp dữ liệu của người dùng Việt Nam và xử phạt vi phạm pháp luật về an ninh mạng ”.

Dữ liệu là của chúng tôi

Những dữ liệu đó là tài sản của Việt Nam, Bộ trưởng Bộ Công an Tô Lâm đã nói với cơ quan lập pháp quốc gia vào tháng Mười năm ngoái.

"Nội dung thông tin gây tổn hại đến an ninh quốc gia" được chi tiết chi tiết trong Điều 8 của dự thảo luật, và bao gồm "việc sử dụng không gian mạng để tuyên truyền, liên kết hoặc khiến người khác tham gia bất kỳ tổ chức, xã hội hoặc nhóm nào chống lại Đảng hoặc Nhà nước ; . . . [và, trong Điều 16], “nội dung thông tin trong không gian mạng kích động các rối loạn bạo lực, phá vỡ an ninh hoặc gây rối trật tự công cộng; bịa đặt hoặc vu khống; hoặc tuyên truyền chống lại [Việt Nam].”

Các dự thảo trước đó của luật được đề xuất yêu cầu các nhà cung cấp nước ngoài đặt một máy chủ ở Việt Nam để xử lý doanh nghiệp địa phương. Vào tháng Giêng, sau cuộc vận động hành lang tích cực của cộng đồng doanh nghiệp nước ngoài, BCA sửa đổi yêu cầu thành các nhà cung cấp dịch vụ Internet ở nước ngoài mở văn phòng địa phương và cung cấp dữ liệu của người dùng Việt Nam theo yêu cầu, họ không bắt buộc phải thiết lập máy chủ trên đất Việt Nam.

Một chuyên gia độc lập tư vấn cho nhiều tổ chức phi chính phủ và truyền thông độc lập làm việc trong môi trường thông tin thù địch về các vấn đề an ninh mạng cho rằng có rất ít khả năng Việt Nam sẽ từ bỏ dự thảo đang chờ thông qua. Cả Nga và Trung Quốc đã ban hành các luật tương tự, ông nói. Mặc dù Google và Facebook đã rút khỏi Trung Quốc thay vì cung cấp dữ liệu của họ về người dùng cho chính phủ Trung Quốc, Apple đã lùi bước. Thu nhập của Apple từ thị trường Trung Quốc chiếm nửa tổng thu nhập của công ty này từ toàn thế giới. Đổi lại, Bắc Kinh có thể yêu cầu truy cập dữ liệu trên người dùng Apple trong địa phận Trung Quốc.

Chuyên gia này nói thêm rằng dự luật mới, nếu được thông qua, sẽ không phải là cửa từ đối với giới bất đồng chính kiến ​​của Việt Nam. Các đại gia Internet (Microsoft, Apple và Amazon, ngoài Facebook và Google) nên lợi dụng nhiêu khê trong thủ tục hành chính ở Việt Nam. Ví dụ, để vượt qua yêu cầu cung cấp chi tiết truy cập, họ có thể yêu cầu phía Việt Nam gửi yêu cầu qua con đường giữa các chính phủ với những lý do thoả đáng.

Không hoàn toàn chắc chắn?

Cũng không chắc chắn rằng Hà Nội đã hoá giải được mọi khúc mắc để thông qua dự thảo luật an ninh mạng.

Một người Mỹ có chỗ đứng khá vững trong cộng đồng doanh nghiệp Hà Nội, bình luận về dự thảo luật vào tháng Giêng rằng vẫn chưa rõ liệu BCA có được sự ủng hộ tuyệt đối từ chính phủ và đảng cho dự luật của mình. Một số người giải thích rằng với dự luật, BCA sẽ kiểm soát một vấn đề vốn được quản lý bởi Bộ Thông tin và Truyền thông, ông nói.

Nhiều bài báo trên các phương tiện truyền thông nhà nước của Việt Nam cũng cho rằng, như một số tổ chức kinh tế dự đoán, dự luật an ninh mạng không phải là một văn bản hoàn chỉnh. Một số quan chức cao cấp của Bộ Quốc phòng được cho là không đồng tình với việc BCA xâm phạm vào lĩnh vực của bộ mình. Tại một số cuộc thảo luận của quốc hội, nhiều ý kiến cho rằng phạm vi điều chỉnh của dự thảo luật là quá rộng, chồng chéo với nhiều luật hiện hành, và sẽ gây phiền toái.

Các nguồn tin khác cho thấy sự rạn nứt ngày càng tăng giữa Tổng Bí thư đảng Nguyễn Phú Trọng và Chủ tịch nước Trần Đại Quang, một đại tướng công an người lên tiếng ủng hộ mạnh mẽ cho dự thảo an ninh mạng. Đáng chú ý, dường như Trọng và Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc không ủng hộ dự luật trong khi Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân đã công khai hoài nghi về khả năng thực hiện của luật.

Các nhà lãnh đạo Đảng nên lưu ý rằng cũng giống như ở Moscow vào cuối tháng Tư, những nỗ lực để hạn chế sự tiếp cận của công chúng Việt Nam trên truyền thông xã hội có thể gây ra phản ứng dữ dội từ thanh thiếu niên trên Internet. Đó là một vấn đề có thể khiến hàng chục ngàn người Việt trẻ tuổi biểu tình trên đường phố.

Ban Chấp hành Trung ương với 200 thành viên sẽ họp trong những ngày gần đây để quyết định đường hướng của đảng trong sáu tháng tới. Dự luật an ninh mạng sẽ là một mục trong chương trình nghị sự. Ban Chấp hành Trung ương có thể trì hoãn quyết định của mình trong khi chờ sửa đổi dự thảo, hoặc có thể bỏ lại dự luật. Trong trường hợp Ban Chấp hành Trung ương bật đèn xanh cho dự luật thì gần như chắc chắn Quốc hội sẽ thông qua vào cuối tháng Năm.

David Brown

Vũ Quốc Ngữ dịch

Nguồn:

- vietnamthoibao.org/2018/05/vntb-viet-nam-that-chat-kiem-duyet

- asiasentinel.com/politics/vietnam-tightens-screws-internet/