Chính trị

Việc sáng chế ra Trung quốc (The invention of China) (Bill Hayton)

“…Mong muốn có được sự thuần nhất ở trong nước và có được sự tôn trọng ở nước ngoài đã dẫn đến việc đàn áp ở trong nước và việc đe dọa ở nước ngoài. TQ của TCB không phải là một nơi hạnh phúc…”

china_map_angelamerkel

Tặng gì cho một tổng bí thư đảng cộng sản có mọi thứ? Đó là vấn đề mà Angela Merkel gặp phải khi tiếp đón Tập Cận Bình (TCB)  tại Berlin vào cuối tháng 3 năm 2014. Để giải quyết vấn đề này, nhân viên của bà đã chọn một món quà bất thường: một bản đồ in ở Đức năm 1750. Bản đồ đó là bản sao của một bản đồ được nhà vẽ bản đồ Jean Baptiste Bourguignon d'Anville người Pháp vẽ cho một tập bản đồ được xuất bản tại Paris năm 1735. Chính nó lại là một bản sao - của một tập bản đồ được chuẩn bị trình cho Hoàng đế Khang Hi nhà Thanh vào năm 1718. Tập bản đồ đó chắc chắn là một bản gốc, kết quả của công trình khảo sát đáng chú ý kéo dài 10 năm do các quan chức nhà Thanh đảm nhận, với sự cố vấn của các nhà khoa học-linh mục Dòng Tên do Vua Pháp cử đến - đó là cách mà các bản sao được tạo ra ở Paris 17 năm sau đó. Các bản gốc của bản đồ Bourguignon d'Anville được bán với giá cao tại các nhà đấu giá quốc tế: vài nghìn đô la một bản. Bản in năm 1750 của Đức ít giá trị hơn. Văn phòng thủ tướng Merkel có lẽ chỉ trả khoảng $ 500 cho nó, cộng với việc làm khung. Bản đồ gốc của hoàng đế là vô giá.

Tập bản đồ Khang Hi-Dòng Tên được đặt tựa tiếng Trung là Hoàn dư toàn lãm đồ (皇輿全覽圖 Huangyu quanlan tu)- 'Bản đồ toàn cảnh vương quốc’. Triều đình thấy không cần định cụ thể nước nào đã được vẽ ra, vì quốc gia này không có tên: 'vương quốc’ là đủ. Chỉ có bản dịch tiếng Pháp đòi hỏi  người vẽ bản đồ phải thêm tên cho các nước. Tập bản đồ Khang Hi-Dòng Tên bao gồm các bản đồ chi tiết của từng tỉnh nhà Thanh, cùng với một tập bản đồ khác cho thấy toàn bộ vương quốc và các xứ xung quanh nó: từ biển Caspi ở phía tây đến đảo Sakhalin ở phía đông. Nhưng đó không phải là tấm bản đồ được các quan chức của Merkel chọn để tặng cho TCB. Thay vào đó, họ trao cho vị khách của mình bản sao của một bản đồ khác có tên bằng tiếng Latin Regni Sinae - 'Vương quốc Trung Hoa'.

Các bức ảnh chụp buổi trao tặng trong văn phòng thủ tướng cho thấy Angela Merkel chủ động chỉ ra một số chi tiết của bản đồ trong khi Tập Cận Bình với khuôn mặt lạnh tuyền đứng nhìn từ xa. Không chắc rằng ông ta đã khó chịu vì việc chọn bản đồ rẻ tiền hơn, bản của Đức, hoặc vì những gì nó miêu tả. Có rất nhiều khả năng ông bị kích thích bởi những gì nó không thể hiện ra. Bản đồ Regni Sinae có phụ chú là Sinae Propriae - 'Trung Quốc thuần túy” - và chỉ bao gồm các tỉnh cũ của nhà Minh. Do đó, nó không bao gồm hầu hết các lãnh thổ khác mà nhà Thanh giành được: Mãn Châu, Mông Cổ, Tây Tạng và Tân Cương. Làm cho mọi thứ tồi tệ hơn, Đài Loan đã được vẽ bằng một màu sắc khác biệt.

Phái đoàn Trung Quốc (TQ) không biết phải phản ứng thế nào. Nghi thức đòi hỏi lời cảm ơn thích hợp, nhưng đây không phải là một món quà để được mừng đón ở quê nhà. Đó chỉ đơn giản là cử chỉ thiện chí trong trắng hay cố ý hạ nhục của chính phủ Đức? Các biên tập viên báo đài nhà nước TQ đã lúng túng và giải quyết nó theo cách truyền thống của nhà nước độc đảng: họ ngụy tạo tin. Họ tường thuật việc tặng tấm bản đồ nhưng sau đó đã thay bức ảnh bản đồ thực sự mà Merkel đã tặng cho TCB bằng một tấm bản đồ hoàn toàn khác, một bản đồ khắc họa yêu sách lãnh thổ lớn hơn nhiều. Bản đồ này thực ra được nhà vẽ bản đồ người Anh John Dower vẽ hơn một thế kỉ sau đó, vào năm 1844, và bao gồm các cuộc chinh phục của nhà Thanh đối với Tây Tạng và Tân Cương vào  thế kỉ 18  trong biên giới của đế chế. Thực ra, bản đồ cho thấy biên giới được vẽ rộng hơn nhiều so với biên giới hiện tại của CHNDTH. Sự thiếu chính xác này không thành vấn đề đối với giới truyền thông TQ. Thậm chí, giáo sư Vương Chí Vĩ (王志伟),  chủ nhiệm Trường Nghiên cứu Quốc tế tại Đại học Nhân Dân danh giá, cũng đã dây vào. Ông viết một bài báo đăng trên trang mạng của Yale Global về ý nghĩa đối với quan hệ Đức -Nga của việc Merkel tặng TCB bản đồ cho thấy lãnh thổ Nga nằm trong biên giới TQ.3

Bề ngoài, đây có thể chỉ là một giai thoại gây cười, nhưng nó cũng thể hiện sự lo lắng và hoang tưởng ẩn nấp bên dưới bề mặt của nền chính trị TQ đương thời. Nếu như TCB tặng cho Merkel một tấm bản đồ nước Phổ thế kỉ 18, không chứa  phần lớn miền Tây nước Đức, thì vật đó sẽ chỉ được coi như một vật quý thú vị thôi. Mặt khác, ý thức về bản thân của CHNDTH còn quá mong manh để thừa nhận rằng hình dạng đất nước họ có thể khác 300 năm trước. Không được phép tranh luận về 'lợi ích cốt lõi’ của quốc gia về tính toàn vẹn lãnh thổ và kết quả là sự phủ nhận vô lí đối với bất kì bằng chứng lịch sử nào có thể là cơ sở cho một câu chuyện khác về quá khứ. Phiên bản lịch sử duy nhất được chấp nhận là phiên bản được sáng chế ra phù hợp với nhu cầu của sự lãnh đạo hiện tại của Đảng Cộng sản.

Đảng phụ thuộc vào những tự sự được sáng chế này. Khi rút ra khỏi chủ nghĩa cộng sản kiểu Mao vào cuối thế kỉ 20, đảng đã tìm kiếm những cách thức mới để tạo ra lòng trung thành của người dân. Một nền tảng then chốt cho quyền cai trị của đảng đã trở thành 'tính chính đáng từ thành tựu’: đem lại mức sống ngày càng cao cho hầu hết dân số của đất nước. Tuy nhiên, những người vô sản và tư sản không thể chỉ sống bằng cơm gạo và đảng cũng đã tìm kiếm một ý tưởng chỉ đạo mới để lấp đầy tâm hồn họ và lãnh đạo họ đi đúng hướng. Thuốc phiện mới cho nhân dân sẽ là chủ nghĩa dân tộc - không phải là loại khiến đám đông diễu hành qua các đường phố, mà là một loại chính thức, được những người ở chóp bu định ra khi nhấn mạnh tính thuần nhất và sự tuân phục.

Như nhà xã hội học người Anh Anthony D. Smith lập luận từ lâu, bản sắc dân tộc được hình thành dựa trên những huyền thoại lịch sử. Huyền thoại có mục đích xã hội: chúng chia tách những người tin theo với những người không tin. Huyền thoại vô lí đến mức nào không quan trọng; tin nó khiến một người nào đó trở thành người trong cuộc và tạo cho họ một căn cước để phân biệt họ với những người bên ngoài. Rất có thể một đột biến gen nào đó trong quá khứ xa xưa đã ban tặng cho bộ não con người khả năng tin vào những huyền thoại vô lí, và do đó vô tình cho họ một lợi thế tiến hóa. Một đột biến gen giúp củng cố bản sắc và sự gắn kết của nhóm có khả năng mang lại cho các thành viên của nhóm đó cơ hội sống sót cao hơn so với những người không cùng chính kiến ​​đơn lẻ ngồi ngoài trong hoang dã. Như Herbert Spencer chắc chắn đã nhận ra, có nhiều khả năng chọn lọc tự nhiên sẽ đảm bảo đột biến tin vào huyền thoại được truyền sang các thế hệ tiếp theo hơn là DNA của người không cùng chính kiến.

Trên hết, đối với một quốc gia theo chủ nghĩa Lenin, đang tìm kiếm sự phục tùng chính trị từ một dân số hơn một tỉ người,

...
Read more
Việt Trung: Trong thủ thế, ngoài anh em (Lê Anh Hùng)

Ông Trọng tiếp ông Tập tại Hà Nội- Ảnh Reuters

“…Hy vọng là người đứng đầu chính phủ Việt Nam hiện nay sẽ không “sập bẫy” vì tham vọng quyền lực của mình, để rồi chưa kịp hiện thực hoá giấc mơ Tổng Bí thư thì đã trở thành con rối trong tay các ông chủ Trung Nam Hải…”

Read more
Việt Nam cần một cuộc cách mạng? (Nguyễn Quang Duy)

”...Về nội trị, nỗi lo ngại lớn nhất mà giới cầm quyền Hà Nội thường xuyên công khai biểu lộ, được lấy làm trọng tâm Đại Hội 13, là tình trạng diễn biến hòa bình, tự diễn biến, tự chuyển hóa bên trong và bên trên đảng Cộng sản Việt Nam...”

Read more
Việt Nam cần một thái độ khác (Nguyễn Anh Tuấn)

”...Nếu tiếp tục những giải pháp tình thế nhằm kéo dài thời gian như lâu nay, mà không có bất kỳ ý hướng cải cách sâu rộng quốc gia nào, họ chỉ có thể chuốc lấy thất bại nhục nhã và ghi tên mình trên những dòng ô danh của lịch sử nước nhà...”

Read more
Việt Nam đang chết đuối biển Đông (Phạm Trần)

“…Lời tuyên bố mới nhất về Biển Đông của Dương Khiết Trì như gáo nước lạnh tạt vào mặt lãnh đạo Cộng sản Việt Nam, vậy mà đảng và nhà nước, kể cả báo đài sống nhờ tiền dân và Ban Tuyên giáo chuyên nghề tuyên truyền đã không dám mở mồm bình phẩm hay phản ứng lấy nửa lời…”

Read more
Việt Nam đi về đâu? (Đỗ Ngà)

“…nếu cứu cho được tình trạng bệ rạc của CS Ba Đình thì chỉ có nhượng bộ chính trị, nhượng bộ kinh tế cho Tàu thao túng hoàn toàn để tìm kiếm sự bảo kê ghế cai trị. Và dấu hiệu đó ngày một rõ nét…”

Read more
Việt Nam được đánh giá tự do đến đâu? (VOA tiếng Việt)

”...Về quyền do sở hữu tài sản và mở cơ sở kinh doanh mà Việt Nam chỉ được 1/4 điểm, Freedom House cho rằng quyền sở hữu đất đai là ‘một trong những vấn đề gây tranh cãi nhất ở Việt Nam’ với việc cưỡng chế thu hồi đất thường xuyên bằng vũ lực thường xuyên xảy ra...”

Read more
Việt Nam hành động khó hiểu Biển Đông (Phạm Trần)

”…Thách thức lớn hơn chính là tư tưởng, tâm thế thất bại, thua cuộc của những người làm báo và hành động chưa kiên quyết, chưa chặt chẽ, chưa đồng bộ, thiếu hiệu quả của các cơ chế phối hợp cũng như các cơ chế quản lý nhà nước về thông tin...”

Read more