Làm sao mua 1 xe Tesla với 5625 USD? (Dương Thành Tân)

Lượt xem: 23
Ngôi sao không hiệu lựcNgôi sao không hiệu lựcNgôi sao không hiệu lựcNgôi sao không hiệu lựcNgôi sao không hiệu lực
 

"…Dù không có năng khiếu bẩm sinh để trở thành những nhà đầu tư lỗi lạc, vẫn có thể là những người quản trị tài chính vững vàng cho gia đình. Mua bán chứng khoán sẽ là nguồn thu nhập thêm…"

xe_tesla
Xe Tesla model 3 giá thấp nhất bắt đầu từ là 35 000 USD. Nhưng có lẽ chúng tôi không mua xe này mà dùng tiền để đầu tư vào những cổ phiếu khác.

Cách đây một năm, vợ chồng tôi mua 25 cổ phiếu Tesla với giá gần 225 USD. Đến ngày 13 tháng 7 năm 2020, giá cổ phiếu Tesla (TSLA) niêm yết ở thị trường Nasdaq đã lên hơn 1497 USD. Tính ra thì chúng tôi có đủ tiền để mua 1 chiếc xe Tesla rẻ nhất tại Hoa Kỳ với vốn gốc 5625 USD. 

Chứng khoán là một lĩnh vực không thể thiếu được trong kinh tế tư bản. Một bên có tài năng lẫn sáng kiến mà muốn có thêm vốn liếng để phát huy.  Một bên có tiền bạc muốn đầu tư để sinh sôi nảy nở ra thêm nhiều tiền bạc khác. Hai bên thỏa thuận hùn hạp làm ăn với nhau qua sàn chứng khoán. Microsoft hay Amazon cũng chỉ là những thương hiệu ở tỉnh lẻ tầm thường nếu không được niêm yết.

Hễ có 100 người mua bán chứng khoán thì có khoảng chừng 70 người thất bại. Khoảng chừng 25 người lừng khừng lúc thắng lúc thua. Chỉ 5 người còn lại có lời. Nhiều kẻ cho là phải có số may mắn, ơn trên phù hộ, tài ba bẩm sinh, tiên đoán được tương lai... Bản thân tôi thì chẳng có thứ nào. Chẳng qua là kiên trì mua bán và học hỏi . 

Quan niệm chung cho rằng biết mua bán chứng khoán là biết phán đoán khi nào cổ phiếu-thị trường lên xuống. Sau vài năm mua bán, tôi có thể đoán trúng đến từ 6 đến 7 trên 10 lần. Nhưng vốn liếng vẫn lừng khừng trồi lên tụt xuống mười mấy năm ! 

Xin giải thích dong dài về một vấn đề duy nhất, nhưng lại là nền tảng của mọi thành bại. Người mua bán (trader) tài ba bậc nào đi chăng nữa, không tuân thủ quy tắc này thì sớm muộn gì cũng đứt vốn. Dưới đây xin chứng minh tại sao tôi và những người mua bán chứng khoán (trader), dù có khả năng phán đoán với tỷ lệ chính xác cao, vẫn dậm chân tại chỗ.

Cặm bẫy rủi ro vốn liếng (Money Management) 

Để dễ dàng tính toán về vốn liếng, người ta không dùng số tiền thắng được mà dùng tỷ lệ %. Một người thắng 1 triệu đô la mà có số vốn đến 500 triệu thì vẫn là người bình thường. Bù lại nếu thắng 50 000 đô la trong khi vốn liếng cũng chỉ có chừng ấy thì cũng phải được xem như là một người đầu tư đáng tiếp tục... đầu tư.

Ví dụ như vốn liếng của tôi là 100 000$. 

Nếu tôi dồn hết vốn liếng của mình trong mỗi lần mua bán, và thắng một lần 50 % và thua một lần 50 %.  Kết quả sẽ là lỗ lã.

100 000$ +50 % = 150 000$

150 000$- 50 % = 75 000$.

Lỗ mất 25 000$ ( 100 000$-75 000$)

Tính lại thì tôi mất hết 25 000$. ( 100 000$ - 75 000 $)

Nếu tôi thua trước 50 % rồi sau đó thắng lại 50 % thì cũng lỗ vốn:

100 000$ - 50 % = 50 000$

50 000$ - 50% = 75 000$

Lỗ mất 25 000$

Bằng phép cộng trừ nhân chia, chúng ta có bằng chứng không thể chối cãi là thành công luôn luôn khó khăn hơn là lỗ lã. Đây là một "cái bẫy" tự nhiên, 1+1 = 2, không phải do thị trường tạo ra để lường gạt người đầu tư. Người nào chân ướt chân ráo bước vào chứng khoán mà giữ được tiền vốn cũng thuộc loại khá, chịu kiên trì tiếp tục học hỏi và thu thập kinh nghiệm thì hy vọng sẽ thành công. Xin lưu ý, sát phạt ăn thua càng lớn thì cạm bẫy về tiền bạc càng phát huy mạnh mẽ. Như dưới đây người đầu tư chấp nhận ăn thua đến mức 75 % :

100  000$ - 75 % = 25 000$

25 000$ + 75 %  = 43 750$.

Lỗ mất 56 250$

Và nếu muốn trở lại số vốn ban đầu, người đầu tư phải thắng đến 400 %. 

25 000$ + 400 % = 100 000$

Cách tránh được cạm bẫy của tiền bạc là hạ mức tiền đầu tư mua bán đến mức thấp nhất. Sách vở dạy rằng, nếu có 100 000$, thì nên chia ra làm 10 đến 20 phần, rồi mua bán với năm bảy phần. Nhờ vậy thì chúng ta mới thoát được cái bẫy toán học về cách quản lý tài chính:

A  

5 000$ - 50 % = 2 500$.

B

5 000$ +50% = 7 250$ 

Khi mua bán với một số tiền bạc nhất định, người đầu tư mới có thể giữ số vốn ở mức quân bình dù có số lượng % ăn thua bằng nhau.

7 500$ + 2500$  = 10 000$.

Cặm bẫy tâm lý – thủ phạm: Chất gây nghiện dopamine

Nghịch lý về đầu tư là nên có số vốn lớn nhưng lại mua bán với số tiền nhỏ. Nhiều người không biết, mà có biết thì cũng không tuân thủ được. Cũng như ở ngoài đời, biết được, nói được, thậm chí viết được là một chuyện. Nhưng có làm được hay không lại là chuyện khác. Tôi biết quy tắc này rất sớm. Tuân thủ theo thì thành công. Được một thời gian rồi bỗng nhiên nổi máu tham dồn hết vốn liếng vào một cuộc mua bán duy nhất, bắt đầu hao hụt tiền bạc rồi trở về vốn liếng ban đầu. Của thiên trả địa!

Dùng phép cộng trừ đơn giản cũng có thể giải thích tại sao tôi có thể thắng lớn đến hai ba lần, từ 100 % trở lên nhưng chỉ cần thua lỗ chút đỉnh hai ba lần, khoảng chừng 50 % là trở về lại số vốn ban đầu: 

100 000$ + 100 % + 100 % = 400 000$

400 000$ - 50 % -50% = 100 000$

Tùy theo thể loại chứng khoán, những thành công của tôi mau lẹ nhưng hao hụt lại càng mau lẹ hơn. Nếu thắng được vài trăm phần trăm trong vài tháng thì mất từng ấy trong vài tuần. Nếu nhân đôi, nhân ba tiền gốc trong vài tuần thì bị đứt vốn trong vài ngày. Và trường hợp này lặp đi lập lại rất nhiều lần. Tại sao ???

Ròng rã mười mấy năm, tôi đi tìm câu trả lời. Sách vở mua về chất đống. Ghi tên đi học những khóa dạy mua bán chứng khoán với giá trên trời mà mình không áp dụng được vào chứng khoán. Hỏi chung quanh nhưng những người chung quanh cũng chẳng biết chi hơn. Cuối cùng tôi tìm được câu trả lời trong quyển sách Your Money & Your Brain của Jason Zweig. Tác giả cho rằng cơ thể người đầu tư mua bán chứng khoán có những dấu hiệu bệnh hoạn nghiện ngập tương tự như kẻ sử dụng ma túy! 

Mua bán chứng khoán cũng gây nghiện như nghiện cờ bạc. Một người quen vào cuộc đỏ đen tâm sự : 

Mới đầu thắng nhỏ thì vui mừng hớn hở,  đời bỗng đẹp ra, chất adrenaline tiết đầy trong cơ thể, đến mức ăn ngủ không được. Nhưng dần dần rồi quen, muốn có cảm giác vậy nữa thì phải sát phạt lớn hơn vì ăn thua nhỏ thì chán bỏ mẹ!

Riêng về lĩnh vực chứng khoán, người đầu tư - con nghiện mà không biết mình nghiện như tôi, lần hồi sẽ dồn tiền vào những thương vụ mua bán lớn để được cảm giác ngất ngây y được như chích ma túy! Tiền bạc trở thành phụ thuộc, quan trọng là "phê" trước cái đã, rồi tìm mọi cách để mua bán khi thị trường không cho tín hiệu nào.

Và thất bại vì rơi trở lại cạm bẫy tiền bạc. Đây là điều không thể tránh khỏi.

Mua bán nhỏ được kết quả lớn

Hiểu được cạm bẩy tài chính, chuẩn đoán được trúng cơn bệnh tâm lý, người đầu tư có thể tự kê những phương pháp trị liệu phù hợp. Việc đầu tiên là có nhà cửa đàng hoàng, công ăn việc làm phù hợp, gia đình hạnh phúc, tài chánh vững chắc. Nhờ có một hậu phương vững chắc, tôi mới đứng vững với những sự thành bại về chứng khoán.

Sau đó thì nên tìm một thị trường thuận lợi, mở tài khoản ở một công ty giao dịch chứng khoán đàng hoàng. Xin mở ngoặc là thị trường chứng khoán VN phụ thuộc rất nhiều ở chính sách bảo hộ của chính quyền, như Vinfast ấy. Nó có ông Tổng đỡ nên cứ thế mà vươn cao, vươn xa, dân nhìn vô đó mà ào ạt mua, chính sách kinh tế nhà nước là thứ lũng đoạn thị trường chứng khoán, chứ nó không mang tính cạnh tranh tự do, nên họ nhìn vô công ty nào còn thân tín với quan chức nhà nước, họ đầu tư. Cái nào bị nhà nước làm khó là phá sản. Mà nhìn thế thì sao có thể phân tích tài chính, phân tích thị trường, vốn để dự đoán đầu tư được, vậy đầu tư chứng khoán Việt Nam là 1 canh bạc. (Xin mổ xẻ về cách lựa chọn thị trường và gạn lọc cổ phiếu ở thị trường Nasdaq vào dịp khác)

Sau cùng là mua bán ở số tiền ít ỏi và nhất định (so với vốn liếng). Ít đến nổi bị mất thì cũng chẳng sao. Như vậy người đầu tư mới sáng suốt quyết định mà không có bị rơi vào trạng thái nghiện ngập mất bình tĩnh.

Khi dùng một tiền nhất định để mua bán, người đầu tư mới thoát được cái bẩy tài chánh, thắng hai lần 100 % và thua hai lần  50 % như trên mà vẫn thành công:

 ( 5 000$+ 100 % ) + ( 5 000$ + 100 % ) = 20 000$ 

(5 000$ - 50 % ) + ( 5 000$ - 50 % ) = 5 000$ 

Tổng cộng lại vẫn có lời : 

20 000$ + 5000$ = 25 000$ 

Trở lại trường hợp Tesla, số tiền ấn định của chúng tôi cho mỗi lần mua bán là khoảng 5 000€, bây giờ tăng được hơn 500 %.  Không phải cổ phiếu nào cũng tăng trưởng thẳng đứng như vậy (home run). Có khi vợ chồng tôi thua lỗ. Nhưng vì đầu tư mỗi lần mua bán với số tiền nhất định, nên cắt giảm lỗ (cut loss)  bán cổ phiếu và bảo toàn vốn liếng khá dễ dàng.

chung_khoan_tesla
Báo cáo trong tài khoản chứng khoán ngày 13 tháng 7, chúng tôi đã mua 25 cổ phiếu với giá 224,94 USD nay đã lên đến 1497,06 USD, tăng hơn 565 %, lời được 27 975€, bán đi có thể thu về khoản 32 922€. Chúng tôi đầu tư lại với mức 5000 USD, thì phải thua liên tiếp mười mấy lần, mỗi lần mất 50 % (2 500 USD),  vốn liếng mới trở về gốc ban đầu. Chuyện này khó xảy ra vì tôi có khả năng phán đoán đúng hơn 6 lần trên 10. Mọi chuyện sẽ khác nếu cơn nghiện cũ tái phát, hăm hở dồn tất cả vốn liếng vào những cuộc mua bán thì trước hay sau gì cũng đứt vốn tiếp!

Vì kiếm tiền khó, mất tiền lại dễ, chưa chắc gì thành công trong vụ mua bán này rồi sẽ mua chiếc xe Tesla. Chúng tôi sẽ dùng tiền lời đầu tư tiếp.

Kết luận

Không biết tự khi nào, chứng khoán bị ghép liền với khái niệm đỏ đen cờ bạc. Ai va vào thì trước sau gì cũng bán đất bán nhà, vợ con ruồng bỏ... 

Người không biết gì cho là nguy  hiểm.  

Người biết ba mớ không đủ kiến thức để duy trì sự thành công. 

Người thành công thì không biết giải thích cho những người khác. 

Được giải thích đàng hoàng thì người chưa mua bán chứng khoán lại không có khả năng tiếp thu. Bởi vì họ chưa có những cảm giác đê mê lôi cuốn của cạm bẩy tiền bạc! 

Đó là mặt trái, mặt khác là theo thống kê về những thành phần có lương bổng lớn nhất ở các nước tự do, khoảng 10 % trong số này lại có liên quan đến mua bán chứng khoán với chức vụ giám đốc quỹ đầu tư hay trader.

Người nào chịu khó học hỏi, kiên trì mua bán với những số tiền nhỏ để có kinh nghiệm & vốn liếng, biết khiêm tốn chấp nhận những lỗi lầm và tìm cách sửa đổi. Dù không có năng khiếu bẩm sinh để trở thành những nhà đầu tư lỗi lạc, vẫn có thể là những người quản trị tài chính vững vàng cho gia đình. Mua bán chứng khoán sẽ là nguồn thu nhập thêm. Nhiều khi nguồn thu nhập này lại dồi dào hơn cả lương tháng. Muốn thành công về chứng khoán, người đầu tư phải đánh bại kẻ thù nguy hiểm hơn cả thị trường: Bản thân mình!

Dương Thành Tân