Từ chế độ toàn trị sang thể chế dân chủ (Chương 4)

Bạn đánh giá:  / 0
DỡHay 
Chọn cỡ chữ

Từ chế độ toàn trị sang thể chế dân chủ (Chương 4)

Chương Bốn

Chế độ toàn trị có những nhược điểm

Các chế độ toàn trị thường tỏ ra kiên cố. Cơ quan tình báo, công an, lực lượng quân sự, nhà tù, trại giam và các biệt đội hành quyết do một thiểu số có quyền lực điều khiển. Tài chánh, tài nguyên thiên nhiên và khả năng sản xuất thường bị kẻ độc tài tuỳ tiện bòn tỉa và được dùng để hỗ trợ ý muốn của kẻ độc tài.

So sánh với họ, lực lượng đối lập dân chủ thường tỏ ra cực kỳ yếu ớt, không hiệu quả và bất lực. Cảm tưởng về sự kiến cố đối nghịch với sự bất lực khiến cho đối lập khó lòng đạt được ý nguyện.

Tuy nhiên câu chuyện chưa kết thúc.

Tìm kiếm nhược điểm (gót chân Achille)

Một huyền thoại của thời Thượng Cổ Hy-lạp minh họa rõ nhược điểm của kẻ tưởng chừng vô địch. Không có đòn nào có thể gây thương tích cho chiến sĩ Achille và không có gươm giáo nào có thể đâm thủng da của y. Khi con bé, mẹ của Achille dường như ngâm y trong nước của dòng sông thần diệu Styx, nhờ vậy toàn thân y được che chở chống mọi hiểm nguy. Tuy nhiên, có một vấn đề. Vì đứa bé được nắm bằng gót để nó không bị cuốn trôi, nước thần diệu này không chạm đến phần nhỏ bé trên thân thể hắn. Khi Achille trưởng thành, y không hề suy xuyển trước vũ khí của kẻ thù. Tuy nhiên, trong cuộc chiến đánh thành Troy, được thông báo bởi một người biết yếu điểm này, một binh sĩ bên địch nhắm mũi tên vào gót chân nhược điểm của Achille, điểm có thể gây tổn thương cho Achille. Mũi tên quả nhiên tác hại. Ngày nay, câu “gót chân Achille” dùng để chỉ nhược điểm của một người, một kế hoạch hoặc một cơ chế nếu tấn công vào đó sẽ không chống đỡ được.

Cũng đem nguyên lý này áp dụng cho các chế độ toàn trị. Họ cũng có thể bị chiếm đánh, nhưng một cách nhanh nhất và giá phải trả ít nhất nếu nhược điểm của họ được nhận diện và đòn đánh tập trung vào đó.

Những nhược điểm của chế độ toàn trị

Trong những nhược diểm của chế độ toàn trị có những điểm sau:

1- Sự cộng tác giữa những người, những nhóm và những tổ chức để điều hành hệ thống toàn trị bị hạn chế hoặc rất dè dặt.

2- Những đòi hỏi và những hệ lụy của chính sách trong quá khứ của chế độ có phần giới hạn khả năng giải quyết những xung đột trước mắt của họ.

3- Chế độ có thể bị chết cứng trong guồng máy điều hành vì vậy không có khả năng thích ứng mau chóng với tình huống mới.

4- Nhân sự và tài nguyên dành cho những phần vụ hiện hành khó có thể đáp ứng cho những nhu cầu tình thế mới.

5- Cấp dưới vì e sợ mất lòng cấp trên báo cáo không chính xác và sai sót những thông tin cần thiết để kẻ độc tài quyết định.

6- Hệ tư tưởng không còn chỗ ứng dụng, những huyền thoại và biểu tượng của chế độ từ từ sụp đổ.

7- Nếu có hệ tư tưởng mạnh sẽ ảnh hưởng đến cách nhìn về thực tế của các cán bộ, việc gắn bó chắc vào hệ tư tưởng có thể gây ra việc không quan tâm đến tình hình và nhu cầu trước mắt.

8- Hệ thống hành chánh thư lại không có hiệu quả và mất khả năng điều hành, hoặc hệ thống kiểm soát và điều hành quá gắt gao khiến cho việc thi hành chính sách không đạt kết quả.

9- Xung đột nội bộ giữa các định chế, sự kình địch cá nhân và thái độ thù địch làm phương hại và có thể phá vỡ bộ máy điều hành của chế độ.

10- Trí thức và sinh viên, sẽ liên tục có phản ứng với những tệ trạng, những nghiêm cấm, chủ nghĩa giáo điều và đàn áp.

11- Đa số quần chúng lâu ngày trở nên thờ ơ, lãnh đạm và đôi khi thù địch với chế độ.

12- Khác biệt về địa phương, về giai cấp, về văn hóa cỏ thể trở nên sâu sắc.

13- Thứ bậc quyền lực của chế độ độc tài luôn luôn bất ổn ở một số cấp bậc, và đôi khi cực kì bất ổn. Vị trí cá nhân không bao giờ ổn định ở một chỗ, có thể được cất nhắc hoặc bị hạ bệ hoặc bị hoàn toàn khai trừ và thay thế bởi những phần tử mới.

14- Các phần tử trong lực lượng công an hoặc lực lượng quân sự có thể hành động vì mục đích riêng của họ, chống lại ý hướng của kẻ độc tài, tham dự vào một cuộc đảo chính.

15- Những kẻ mới chiếm ngôi vị trong chế độ toàn trị cần có thời gian để lo củng cố vị thế của mình.

16- Kẻ cầm quyền chỉ là thiểu số và phải quyết định quá nhiều việc nên không thể tránh khỏi phán đoán sai lầm trong chính sách và hành động.

17- Nếu chế độ toàn trị kiếm cách loại trừ những hiểm nguy này và phân quyền kiểm soát và quyết định, trung ương sẽ mất dần quyền kiểm soát.

Đánh vào nhược điểm của chế độ toàn trị


Biết được những nhược điểm nội tại như vậy, đối lập dân chủ có thể quyết ý tìm cách khiến những « gót chân Achille » suy yếu trầm trọng hơn để biến chất chế độ một cách quyết liệt hoặc để tiêu hủy nó.

Kết luận trở nên rõ ràng : mặc dù bề ngoài hùng mạnh, tất cả các chế độ toàn trị đều có nhược điểm, không có hiệu năng nội tại, kình địch cá nhân, vô hiệu năng về cơ chế và xung đột giữa các tổ chức và cục ngành. Các nhược điểm này về lâu về dài khiến cho chế độ trở nên thiếu hiệu năng và dễ chao đảo trước những biến đổi và kháng cự có chủ ý. Không phải tất cả những gì chế độ quy hoạch để thực hiện sẽ được hoàn tất. Đôi khi, ví dụ, ngay cả lệnh trực tiếp của Hitler không bao giờ được thực hiện vì các cấp thuộc hạ từ chối thi hành. Chế độ toàn trị đôi lúc có thể tan rã nhanh chóng, như chúng ta đã có dịp quan sát.

Điều này không có nghĩa là việc đánh đổ các chế độ toàn trị không có hiểm nguy và tổn thất nhân mạng. Mọi quá trình hành động nhằm giải phong sẽ có hiểm nguy và thiệt hại, và cần thời gian để tác dụng. Và lẽ dĩ nhiên không phải phương tiện nào cũng có thể đảm bảo thành công nhanh chóng trong mọi trường hợp. Tuy nhiên, những loại đấu tranh nhắm vào những nhược điểm đã được nhận diện của chế độ toàn trị có cơ may thành công nhiều hơn là đấu tranh nhằm vào những điểm chế độ toàn trị mạnh nhất. Vấn đề là làm thế nào để phát động cuộc đấu tranh này.

Gene Sharp

Thêm bình luận

Để gởi lời bình đi các bạn ghép hình vào đúng khuôn ở dưới, rồi bấm "GỞI" thì lời bình sẽ đến tay admin. Mời các bạn thoải mái viết còm.



Các bạn kết hợp hình cho ăn khớp vơi hình hiển thị

Tìm bài và tác giả

Thông báo chấm dứt cộng tác với ông Nguyễn Gia Kiểng

logo_taphop_2016"...Tiếp theo “Tuyên bố bất tín nhiệm Thường trực THDCĐN nhiệm kỳ 2014 -2016”ngày 01/12/2016, chúng tôi chấm dứt mọi sự cộng tác với ông Nguyễn Gia Kiểng (cựu Thường trực Ban lãnh đạo THDCĐN) kể từ ngày hôm nay..."

Đọc tiếp


 

Hồi ký trùm gián điệp Đông Đức Markus Wolf