Sức mạnh của huyền thư và truyền thuyết (Nguyễn Gia Thưởng)

Chọn cỡ chữ

abraham02“…Đã đến lúc, người Việt đứng lên đảm nhận trách vụ của mình, quyết không để người khác suy nghĩ thay cho mình, gạt bỏ tinh thần ỷ lại và biết từ chối thi hành những mệnh lệnh sai trái và phi nhân…”

 

 

abraham02
Abraham dâng hiến con cho Thượng Đế

Có những sự việc chi phối sâu sắc đời sống của con người nhưng con người không để ý đến. Đối với cá nhân đó là tiềm thức và đối với một dân tộc đó là huyền thư (récits légendaires) và huyền thoại (mythe). Huyền thư chi phối đời sống kinh tế, xã hội và chính trị một cách vô hình nhưng không kém phần mạnh mẽ. Ký ức tập thể của một bộ lạc hay một dân tộc đã được ghi lại dưới hình thức huyền thư để đặt để sẵn những câu trả lời cho những tư duy triết lý cơ bản. Đây là lối suy diễn về thực tại của người xưa. Huyền thư cho phép con người tránh né những câu hỏi có tính triết lý không thể biện giải trong một vài câu. Huyền thư không cho phép những hậu duệ đặt vấn đề chính xác hay không chính xác vì nó vượt thời gian và không gian, chỉ có biệt chấp nhận thôi. Những người tin theo huyền thư thường có khuynh hướng chấp nhận định mệnh. Họ sống triền miên trong những chu kỳ lặp đi lặp lại như một thói tục mà không hề suy nghĩ để tìm kiếm những giải pháp thay đổi. Họ luôn nhìn hiện tại với lăng kính của quá khứ, và lấy kinh nghiệm của quá khứ để sống với hiện tại, nghĩa là chấp nhận sự an bài của định mệnh.

Huyền thư không những giam hãm trí tuệ con người vào trong khuôn khổ những thành kiến, những truyền thống cổ hủ, nó còn nuôi dưỡng tín ngưỡng, dùy trì những dữ kiện có vẻ như là chân lý mà người đời sau phải chấp nhận. Không cần phải giải thích, không cần phải chứng minh, huyền thư xác định những gì dư luận cho là đúng. Như thế huyền thư và huyền thoại giam hãm tư tưởng con người trong cuộc độc thoại với những gì tổ tiên từ xưa đã nói, hay những gì do truyền thống để lại. Huyền thư nuôi dưỡng sự phục tùng của tư tưởng, không cần phải suy nghĩ, chỉ cần tin là đủ.

Thế giới ngày nay coi huyền thoại như là một “giai đoạn cổ xưa” của tư tưởng con người. Vì vậy huyền thoại theo nhãn quan này là một cố gắng sơ đẳng trong việc xây dựng tư tưởng. Con người phải vượt qua giai đoạn này để bước sang giai đoạn xây dựng văn hóa trên nền tảng triết lý và khoa học, trên nền tảng lý trí sáng tạo. Hiện nay vẫn còn nhiều quốc gia sinh hoạt trong khuôn khổ của những huyền thư như các nước Ả rập, Do Thái, và rõ nét nhất là tại Việt Nam.

Cuộc xung đột giữa Do Thái và khối Ả Rập

Cuộc chiến giữa khối Ả rập và nước Do Thái có một nguyên nhân xâu xa ít ai để ý tới. Đó là cuộc chiến dành tính chính thống của dân tộc. Người Ả Rập và người Do Thái đều nhìn nhận họ có cùng một tổ phụ là ông Abraham (người Ả Rập gọi là Ibrahim) (1). Thánh Kinh của Do Thái và Kinh Coran của Ả Rập đều ghi chép lại chuyện của Abraham dâng tế đứa con cả của mình cho Thượng Đế. Nhưng thánh kinh Torah của Do Thái ghi nhận người con đó là Isaac trong khi đó thánh kinh Coran của người Ả Rập ghi nhận là Ismael. Vấn đề trở nên rắc rối khi người Ả Rập cho rằng người con cả của Abraham chính là Ismael, mặc dù chỉ là con của bà hầu thiếp Agar, được sinh trước Isaac nhưng sau này cả hai mẹ con đều bị bà Sarah, vợ chính thức của Abraham, đuổi ra khỏi nhà. Ismael sau đó trở thành trưởng tộc của các bộ lạc Ả Rập và chính tiên tri Mohamed là hậu duệ. Còn Isaac là trưởng tộc của bộ lạc Do Thái và Giê su là hậu duệ. Nhưng huyền sử tranh chấp không dừng tại đây, nó tiếp diễn với địa điểm Abraham định giết và dâng tế con trưởng của mình cho Thượng Đế: Người Do Thái cho rằng nơi này nằm ở Jérusalem trong khi người Ả Rập Hồi giáo chọn thành phố Mina, bên cạnh La Mecqua, là nơi hiến tế. Và cứ như thế cuộc tranh giành tính chính thống của dòng tộc và tôn giáo tiếp diễn cho đến ngày nay, có lẽ sẽ chẳng bao giờ chấm dứt. Mạc dù cả hai dân tộc đều có cùng một tổ phụ nhưng quyết không đội trời chung với nhau và tiếp tục tiêu diệt lẫn nhau. Cuộc chiến giữa người Do Thái và người Palestine là kết tinh của mối hận thù giữa hai anh em cùng một tổ phụ, đưa đến cuộc chiến huynh đệ tương tàn không ngày dứt. Sự xung đột giữa người Do Thái và khối Ả Rập thật ra chỉ là sự xung đột của hai nguồn huyền sử để giành tính chính thống về mình, để xác nhận dân tộc mình thuộc dòng dõi chính thống của Thượng Đế.

Xã hội đẳng cấp của người Ấn Độ

Chúng ta đã bước sang thế kỷ thứ 21, nhưng người Ấn Độ vẫn còn duy trì hủ tục đẳng cấp. Chúng ta chứng kiến khả nhiều trường hợp những người Ấn Độ làm việc trong cùng một xí nghiệp hay cơ quan từ chối không ngồi ăn chung với nhau chỉ vì họ khác đẳng cấp xã hội. Ngay cả trong một nhà tu Công giáo người Ấn Độ cũng không gỡ bỏ được hủ tục đẳng cấp, không tham gia vào công việc giặt giũ quần áo vì xét rẳng đó là công việc giành cho cấp hạ đẳng.

Sự kiện này cho thấy người Ấn Độ vẫn còn tuân theo huyền sử nông nô do sắc tộc Aryan (Nhã Lợi An) áp đặt lên nhân dân Ấn Độ. Năm 1500 trước Công Nguyên, một nhóm người Aryan, tự nhận là Gavishti. Họ xâm chiếm Ấn Độ và tự phong cho mình là chủ nhân của mảnh đất này và biến dân chúng sinh sống tại đây xuống hàng nô lệ. Hậu duệ của những người Aryan này sáng lập ra Ấn Độ giáo và phổ biến sách thánh Rig Veda (Lê Câu Phệ Đà), tổ chức lại xã hội theo đẳng cấp. Ba đẳng cấp cao nhất dành cho người Aryan “tái sinh hai lần”: Thứ nhất là Brahman gồm các thầy cả người Aryan, thứ nhì là Kshatriyas bao gồm những chiến binh và hàng quý tộc, thứ ba là Vaishyas gồm các điền chủ và thương gia. Đẳng cấp bần cùng nhất của xã hội là Shudras (nông dân), thổ dân Ấn Độ. Theo Rig Veda, thầy cả là miệng của thần Brahma, các chiến sĩ là tay chân của thần, lưng hông của ngài là thương gia và điền chủ, những thành phần Shudras là chân (2), nghĩa là phải chịu sự sai khiến của ba đẳng cấp kia. Xã hội Ấn Độ vẫn sinh hoạt và tiếp tục quy chiếu vào huyền thư này và duy trì đẳng cấp xã hội cho đến tận bây giờ.

Huyền Sử Việt Nam

Về phần Việt Nam, huyền sử Con Rồng, Cháu Tiên đã tạo sự hãnh diện cho người Việt, tạo dựng niềm tự hào dân tộc Việt là một dân tộc lớn.

Để trám vào giai đoạn khuyết sử của Việt Nam, người Việt đã sáng tạo ra huyền sử, trong đó có sự pha trộn giữa một vài sự kiện lịch sử có thật với những tưởng tượng hoang đường. Lâu dần người Việt tiếp tục lưu truyền những mẩu chuyện này rồi đưa vào lịch sử chính thức của Việt Nam dưới dạng huyền sử để dạy cho học trò thiếu nhi. Đặc biệt có một huyền sử oai hùng làm cho mọi người Việt đều say mê, đó là chuyện của Thánh Gióng, mà mọi người Việt đều mến mộ gọi là Phù Đổng Thiên Vương. Đến độ một ông chủ tịch Nhà Nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam đã xem Thánh Gióng là gương mẫu phải noi theo.

Sử gia Trần Trọng Kim, trong quyển “Việt Nam Sử Lược”, đã ghi lại sự tích về Phù Đổng Thiên Vương như sau: “Đời Hùng Vương thứ sáu, có đám giặc gọi là giặc Ân, hùng mạnh lắm, không ai đánh nổi. Vua mới sai sứ đi rao trong nước để tìm người tài giỏi ra đánh giặc giúp nước. Bấy giờ ở làng Phù Đổng, có đứa trẻ xin đánh giặc giúp vua. Sứ giả về tâu vua, vua lấy làm lạ, cho đòi vào chầu. Đứa trẻ ấy xin đúc cho một con ngựa, và cái roi bằng sắt. Khi ngựa và roi đúc xong, thì đứa trẻ ấy vươn vai một cái, tự nhiên người cao lớn lên một trượng, rồi nhảy lên ngựa cầm roi đi đánh giặc. Phá được giặc Ân rồi, người ấy đi đến núi Sóc Sơn thì biến mất. Vua nhớ ơn, truyền lập đền thờ ở làng Phù Đổng, về sau phong làm Phủ Đổng thiên vương”.

Không rõ chuyện này đã được loan truyền từ thời nào, nhưng mục đích rõ ràng là đề cao vị vua Hùng đời thứ Sáu, cai trị dân do mệnh trời. Ngay cả thần thánh trên trời cũng giáng thế để giúp. Huyền sử còn mang một dư âm khác mang tính chất định mệnh, hàm chứa ý nghĩa khi có biến tự nhiên sẽ có người tài giỏi ra giúp, chẳng cần phải vận dụng bản thân vì đã có Trời phù hộ và số phận đã được an bài. Thuyết định mệnh vẫn còn rất thịnh hành tại Việt Nam và hầu như mọi người đều công nhận đó là một chân lý. Đất nước xảy ra cơn binh biến, tự nhiên có một vị thần không tên không tuổi xuất hiện, đánh giặc giúp vua rồi biến mất. Cậu chuyện hoang đương này vẫn còn được lưu truyền cho tới ngày nay và hầu như mọi người đều chấp nhận nó như một phần lịch sử của Việt Nam.

Lãnh đạo vị kỷ và lãnh đạo phục vụ

Có lẽ vì bị người Tàu đô hộ trên ngàn năm, bị người Pháp thống trị trong gần một trăm năm nên người Việt Nam đã phát triển khả năng nhận xét người rất là tinh tế. Và đã áp dụng triệt để triết lý sống của Trạng Quỳnh: “Khôn cũng chết, dại cũng chết, biết thì sống” (3). Biết ở đây có nghĩa là biết che giấu ý nghĩ và tình cảm của mình để kẻ thống trị không hãm hại. Đây có thể là một bản năng để sinh tồn với kẻ thống trị. Và từ đó con người chọn thái độ nhẫn nhục chịu đựng đến độ có thể lầm tưởng là một thái độ thờ ơ lãnh đạm.

Chúng ta bám víu vào ý niệm dấn thân và sinh hoạt không thể tách rời. Rồi chúng ta tạo ra vố số những sinh hoạt, để cho mọi người thấy chúng ta làm việc. Và từ đó tin tưởng rằng chúng ta dấn thân. Nếu chúng ta luôn bận rộn, chúng ta có thể tự an ủi là cuộc sống của chúng ta có ý nghiã. Mặc dù trong thâm tâm chúng ta biết rằng có thể nó chẳng có ý nghĩa nào cả bởi vì mọi sự đều vô vọng.Chúng ta không được hỗ trợ vàcó thể chúng ta chẳng làm được gì để có thể thay đổi được.

Chúng ta dấn thân để thể hiện con người chúng ta.

Chúng ta cần thay đổi cách nhìn. Không nhìn thế giới quanh ta chỉ là sự hiện hữu của những vật thể rời rạc. Nhưng cần nhìn thế giới cấu tạo bởi những sợi giây liên kết. Một khi chúng ta nhận biết được việc này, chúng ta thấy rằng tương lai không có cố định và chúng ta đang sống trong một thế giới đầy cơ hội và khả năng.

Con người phần lớn sẵn sàng chấp nhận và cam chịu số phận. Họ không dám nhận trách nhiệm và thích giao phó cho người khác.

Quần chúng có thói quen ưa chuộng mô thức lãnh đạo vị kỷ nên đã có những cá nhân dùng mọi thủ đoạn để được vị trí lãnh đạo và tạo vây cánh để được tôn vinh làm lãnh tụ. Từ đó phát sinh hiện tượng tôn sùng lãnh tụ. Hiện tượng này tồn tại là vì còn quá nhiều cá nhân cảm thấy thiếu tự tin, cảm thấy mình không đủ khả năng hoặc bất lực trước một viễn tượng, một tương lai đầy bất trắc.

Để trở thành một lãnh đạo giỏi trước hết phải biết khiêm tốn và phục vụ người khác. Đây là mô hình lãnh đạo phục vụ đã được Robert K. Greenleaf mô tả trong quyển “Servant Leadership” (4). Chỉ khi nào được người khác tin tưởng và kính trọng thì vai trò người lãnh đạo sẽ trở nên chính đáng. Những thủ thuât mị lừa, những mưu đồ trí trá sớm muộn gì cũng sẽ bị lộ và bị khinh khi.

Đảng CSVN vẫn đang cố gắng xây dựng huyền thoại Bác Hồ, muốn biến ông Hồ thành danh nhân thế giới để qua hình ảnh này ép buộc nhân dân phục vụ mệnh lệnh. Những cố gắng này của đảng CSVN đang lần hồi bị hóa giải. Những tượng đài tôn vinh lãnh tụ đang tranh nhau ngã nhào. Đã đến lúc, người Việt đứng lên đảm nhận trách vụ của mình, quyết không để người khác suy nghĩ thay cho mình, gạt bỏ tinh thần ỷ lại và biết từ chối thi hành những mệnh lệnh sai trái và phi nhân. Chúng ta nhất định là tác nhân làm nên lịch sử chứ không thể mãi cam chịu làm con chốt thí cho tham vọng của một cá nhân vị kỷ hay một nhóm độc tài nhất nguyên.

Nguyễn Gia Thưởng (Brussels)

Chú thích:

(1) Hầu hết các sách vở Tây Âu đều lầm gọi những hành động chống người Do Thái là “Antisemitic” (có thể dịch nguyên văn là chống dòng họ Sem). Vì Sem chính là cha của Abraham (Ibrahim), tổ phụ của cả hai dân tộc Do Thái và Ả Rập.

(2) Howard Bloom, The Lucifer Principle, Atlantic Press Books, 1995

(3) Lê Văn Siêu, Truyền thống dân tộc, Nhà sách Sống Mới, 1968, trang 35 – Isach.info/mobile

(4) Robert K. Greenleaf, Servant Leadership – A journey into the nature of legitimate power and greatness – Paulist Press - 1977

Bình luận   

0 #1 phan thiet hạnh 43:17 09-03-2017
Ông Nguyễn Gia Thưởng viết baì naỳ hay, gọn, và đúng.
Trích dẫn

Thêm bình luận

Để gởi lời bình đi các bạn ghép hình vào đúng khuôn ở dưới, rồi bấm "GỞI" thì lời bình sẽ đến tay admin. Mời các bạn thoải mái viết còm.



Các bạn kết hợp hình cho ăn khớp vơi hình hiển thị

Bạn đọc hiện có

Đang có 313 khách và thành viên đang online

Thống kê bạn đọc

Hôm nayHôm nay106
Hôm quaHôm qua5099
US
UNITED STATES
US

Luật rừng trong rừng luật

Tìm bài và tác giả

Đón Nhận Ủng Hộ

Cảm ơn các bạn đã tín nhiệm. Chúng tôi cần sự giúp đỡ của các bạn dù khiềm tốn để tiếp tục phục vụ các bạn hữu hiệu hơn.

Số tiền:

Hồi ký trùm gián điệp Đông Đức Markus Wolf