Nên chăng, kí Kiến nghị sửa đổi Hiến pháp? (Florence Knightingale)

Chọn cỡ chữ

“…màn kịch "sửa đổi Hiến pháp" mà nó dựng lên chắc chắn chỉ phục vụ nhu cầu sinh tồn của kẻ cai trị. Vậy khi tình nguyện tham gia vở diễn, chúng ta sẽ làm lợi cho ai? Góp sức thay đổi đất nước, hay góp sức tô trát cho tính chính danh của kẻ cầm quyền?...”

 

 

Phải phản bác bản Hiến pháp hiện hành theo cách nào? Về việc này, giữa những người yêu nước và mong muốn sự đổi thay vẫn đang có bất đồng lớn.

Tuần trước, tôi gửi Dân Luận một bài ngắn về phong trào "biểu tình ảnh" để ủng hộ bản Kiến nghị sửa đổi Hiến pháp của các trí thức Việt Nam. Thực ra, lúc ban đầu, tôi tính gửi bài này cho một trang lề trái khác. Không may cho tác giả, anh Tổng biên tập gửi hồi âm cáo lỗi, rằng "bài không phù hợp với chủ trương chung của trang". Anh tổng, cũng như nhiều người bạn mà tôi rất quí trọng về trình độ tư tưởng và kinh nghiệm đấu tranh, cho bản Kiến nghị lần này là vô nghĩa, và vô lí.

Nói chính xác hơn, các bạn tôi tẩy chay mọi hoạt động nằm trong khuôn khổ đóng góp cho việc sửa đổi bản Hiến pháp hiện hành của chế độ. Lập luận của họ dựa trên một nguyên tắc đúng: Hiến pháp - bản "hợp đồng chung sống" của người dân một nước - phải thực sự là kết quả từ đồng thuận của toàn dân. Muốn thế, Hiến pháp phải được hình thành bằng một tiến trình đóng góp ý kiến, trao đổi, biểu quyết và giám sát dân chủ hoàn toàn.

Nếu áp dụng tiêu chuẩn này, thì bản Hiến pháp hiện hành, mà việc sửa đổi đang đặt ra, quả thực không đủ tư cách.

Trước tiên, cơ quan soạn thảo và biểu quyết Hiến pháp rõ ràng không ổn. Lúc này, chẳng còn ai lạ lẫm với bản chất "đảng cử dân bầu" của Quốc hội Việt Nam. Đó là Quốc hội của kẻ cầm quyền, do kẻ cầm quyền, và vì kẻ cầm quyền. Cơ quan bù nhìn này không kiếm đâu ra cái tư cách đại diện cho nguyện vọng của đông đảo dân chúng. Như vậy, màn kịch "sửa đổi Hiến pháp" mà nó dựng lên chắc chắn chỉ phục vụ nhu cầu sinh tồn của kẻ cai trị. Vậy khi tình nguyện tham gia vở diễn, chúng ta sẽ làm lợi cho ai? Góp sức thay đổi đất nước, hay góp sức tô trát cho tính chính danh của kẻ cầm quyền?

Sao chúng ta - những người dân chủ - phải phung phí danh dự của mình vào một màn kịch xin-cho, mà không mạnh dạn mở mồm để đòi lại cho bản thân cái quyền lập hiến chính đáng?

Nghĩ vậy, nên các bạn tôi quyết khước từ mọi hoạt động "góp ý dự thảo". Họ tuyên bố: "Nhu cầu và cũng là mục tiêu tranh đấu ngày hôm nay là Giành lại Quyền làm chủ Hiến Pháp, chứ không phải là góp ý sửa đổi bản Hiến Pháp mà một đảng nắm quyền tùy tiện dựng lên". Đôi lúc, trong cuộc trao đổi thân mật, tôi nghe một anh em thuộc phái tẩy chay góp ý mắng những vị kí tên vào bản Kiến nghị là “ảo tưởng”, là “hèn”.

Theo tôi, nhận xét vậy thì oan quá.

Sau ngày bản Kiến nghị được tung ra, tôi có trao đổi với một số vị trong nhóm trí thức khởi thảo. Trái với hiểu lầm của những người tẩy chay Kiến nghị, không ai trong số các vị này còn mảy may hi vọng vào thiện chí của chính quyền, tính chính đáng của Quốc hội Việt Nam, hay triển vọng dân chủ hóa của màn kịch “góp ý”. Và mọi người dễ dàng đồng ý với nhau trên một điểm: bản Kiến nghị sẽ vô dụng trong việc thay đổi Hiến pháp 1992. Việc sửa đổi chỉ có thể mang lại một Hiến pháp tồi, vì bộ máy cầm quyền đã hết thuốc chữa.

Nhưng họ vẫn thảo bản Kiến nghị, vẫn nỗ lực vận động lấy chữ kí. Vì sao?

Trong thực tế, giữa những người ủng hộ và tẩy chay bản Kiến nghị không tồn tại một khoảng cách quá xa. Những người ủng hộ mà tôi từng trao đổi, không khác những người tẩy chay, đều chọn mục tiêu tranh đấu lâu dài là “giành lại quyền làm chủ Hiến pháp”. Trong suy tính của họ, việc soạn thảo và phổ biến bản Kiến nghị cũng chính là một bước chân ngắn trên chặng đường dài đến cái đích trên. Và chiến thuật họ đang dùng, theo tôi, không phải không có lí.

Chúng ta đều muốn "đấu tranh để giành lại quyền làm chủ Hiến pháp" cho toàn dân tộc. Nhưng ai tham gia cuộc đấu tranh ấy, khi tuyệt đại đa số người Việt còn chưa từng đọc, và chưa thấy cần thiết phải đọc dù chỉ một chữ trong bản Hiến pháp hiện nay? Trong tổng dân số hiện tại, số người Việt hiểu công dụng của Hiến pháp, và có đủ thông tin để hiểu rằng phải thay đổi Hiến pháp đang chiếm mấy phần? Trong giới trí thức Việt Nam, bao nhiêu người có đủ kiến thức và suy tư để biết sơ sơ về những nội dung cần đưa vào Hiến pháp mới? Quan trọng không kém, bao nhiêu phần trăm thanh niên Việt Nam có đủ lòng can đảm và hiểu biết để dấn thân tranh đấu cho cuộc đổi thay quí giá này?

Tôi tin rằng với mỗi câu hỏi nêu trên, con số trong câu trả lời đều nhỏ hơn 1% của tập thể được xem xét. Như vậy là quá nhỏ. Và trên chặng đường "giành lại quyền làm chủ Hiến pháp", dân tộc ta có thể ví với một cỗ xe còn thiếu cả tài xế lẫn xăng. Với mức độ chuẩn bị như thế, chúng ta thậm chí chưa thể khởi hành. Bởi vậy, nếu được hô lên trong thời điểm hiện nay, khẩu hiệu "đấu tranh để giành lại quyền làm chủ Hiến pháp cho nhân dân" sẽ chỉ rơi vào những đôi tai điếc.

Việc cần làm lúc này là chuẩn bị. Chúng ta cần chuẩn bị khẩn cấp một đồng thuận dân tộc về bản hợp đồng chung sống mới của nước Việt Nam. Để đạt được đồng thuận ấy, cần khơi dậy, trong xã hội còn đang câm nín, càng nhiều càng tốt các cuộc thảo luận sôi nổi về những điểm trọng yếu của bản hợp đồng. Đó là vấn đề đa đảng, đa nguyên, sự độc lập chính trị của quân đội và công an, hay chuyện sở hữu đất... Để làm quần chúng - kể cả "quần chúng trí thức" - biết nhiều hơn, nghĩ nhiều hơn, và dám mở miệng rộng hơn để công khai phát biểu quan điểm. Và theo như tôi thấy, đó chính là điều mà bản Kiến nghị về sửa đổi Hiến pháp đã làm được cho đến hôm nay.

Trong mắt nhóm trí thức khởi thảo, bản Kiến nghị là cách tận dụng cơ hội hiếm hoi để được nói một cách đồng thanh, công khai, hợp lệ, và để động viên người khác cùng nghĩ, cùng nói với mình.

Sau 1975, đây là lần đầu tiên quần chúng Việt Nam chứng kiến lập trường dân chủ, đa đảng, đa nguyên được phát biểu công khai bởi một tập thể đông đảo các nhân sĩ, trí thức và cựu công chức như thế. Họ đã góp sức mở đường, để những người đi sau có thể bước thêm mạnh dạn. Tôi đã chứng kiến hiệu quả của phong trào Kiến nghị trong giới sinh viên. Gần đây, tôi thường dành thì giờ để đăng bài vở về việc sửa đổi Hiến pháp lên trang tin Facebook mà mình tham gia quản lí (độc giả trang phần lớn là người trẻ), và theo dõi thành quả của mình. Với anh em thanh niên, bản Kiến nghị này là một sự gợi mở và động viên lớn. Lần đầu tiên trong đời, nhiều bạn bắt gặp và quan tâm đến vấn đề đa đảng. Với nhiều bạn khác, chữ kí trên bản Kiến nghị là lần lên tiếng đầu tiên. Trong các cuộc thảo luận sôi nổi, những người tham gia đều tìm thấy cơ hội bồi đắp nhận thức của mình. Tôi tin rằng từ điểm khởi đầu khiêm tốn của cuộc chuyện Hiến pháp hôm nay, sẽ có nhiều thanh niên tìm hiểu sâu hơn, để nay mai nhập cuộc tranh đấu.

Chỉ có một điều làm tôi tiếc hùi hụi. Sẽ tốt hơn nhiều, nếu thay vì gửi Kiến nghị, nhóm trí thức công bố một bản Đề nghị cho hợp tư cách đường hoàng của người công dân.

Giá các bác làm thế, thì bài viết này có lẽ đã không cần!

Florence Knightingale (F.K)

Phụ lục:

Và có lúc chúng ta suy nghĩ khác nhau… (Vũ Đông Hà)

Và quyền suy nghĩ khác nhau, để "đa nguyên", để không phải hát một bài đồng ca gần 70 năm không gì khác, không phải cúi đầu đi theo một lối mòn gần 70 năm không gì mới... cũng là một trong những đích đến mà chúng ta đang cùng nhau tranh đấu. Để đạt được mục tiêu này chúng ta đã đồng thuận với nhau rất nhiều, nhưng cũng có lúc chúng ta suy nghĩ, hành xử khác nhau. 

Khác nhau mới nhất là chuyện kiến nghị gửi đến quốc hội của đảng CSVN để góp ý sửa đổi bản Hiến Pháp vốn đã được dàn dựng, sản sinh, sửa đổi nhiều lần bởi một đảng độc tài với mục tiêu chỉ để phục vụ và củng cố quyền cai trị của họ.

Thử nhìn qua vài điểm đồng thuận, vốn rất nhiều, giữa chúng ta. 

Chúng ta từng đồng ý với nhau rằng muốn tạo được đổi thay tốt đẹp cần có sự tham gia và kết nối quần chúng. Muốn vậy phải tìm cách để người dân (chính là mỗi chúng ta) bước qua khỏi sợ hãi. Có nhiều cách, một trong những cách là "nương theo hệ thống" mà tranh đấu. 

Nương theo hệ thống, cách đây hơn 2 năm, bản kiến nghị Boxit đã gửi tới Bộ Chính trị đảng Cộng sản, Quốc hội và Nhà nước yêu cầu ngừng các dự án. Nó ra đời vào thời điểm truyền thông lề dân đang còn yếu, sự khống chế và sức mạnh của đảng còn rất mạnh và quần chúng còn mang nhiều sợ hãi để có một tiếng nói riêng lẽ. Làm thế nào để Boxit Tây Nguyên trở thành một vấn đề lớn, cả nước có thể biết? Kiến nghị Boxit đã làm một kết nối diệu kỳ và công khai, được phổ biến ngay cả trên báo lề đảng, đã giúp cho nhiều người biết, hiểu và quan tâm đến vấn nạn môi trường lẫn hiểm họa nóc nhà chiến lược Tây Nguyên rơi vào tay Trung Quốc. 

Chúng ta cũng đã qua việc gửi thư cho ông Trương Tấn Sang, một ủy viên BCT của đảng CS, chấp nhận vị trí Chủ tịch nước của ông ta, để cùng nhau kết hợp, nắm tay nhau qua tên tuổi, chữ ký của mình gián tiếp tuyên bố với ông đảng viên chủ tịch này rằng: chúng tôi ủng hộ người yêu nước Điếu Cày - Nguyễn Văn Hải. Qua đó, chúng ta công khai gửi thông điệp đến nhiều người: Đừng để những người yêu nước cô đơn, đừng sợ hãi khi ủng hộ người yêu nước - nếu chúng ta biết cách.

Chúng ta cũng đã cùng nhau góp phần phổ biến kiến nghị của hơn 140 nhân sĩ gửi ông Trương Tấn Sang yêu cầu trả tự do cho sinh viên yêu nước Nguyễn Phương Uyên và xem đó là một cách công khai tuyên bố với cả nước: có nhiều người đứng về phía Nguyễn Phương Uyên.

... 

Dĩ nhiên, những dự án Boxit vẫn được tiến hành, Trung Quốc vẫn tiếp tục ngự trị trên nóc nhà Tây Nguyên với trái bom bùn đỏ. Blogger Điếu Cày Nguyễn Văn Hải vẫn tiếp tục ở tù sau khi đã xong án tù thứ nhất. Và Nguyễn Phương Uyên vẫn bị giam cầm không cần và chưa cần xét xử. 

Dĩ nhiên, tự ban đầu, chúng ta đều biết mình, biết nhau, biết chúng ta không phải là những kẻ ngây thơ để kỳ vọng vào những ông Sang Trọng Hùng Dũng đang cai trị và làm cho đất nước nghèo hèn bạc nhược; hay tin tưởng gì vào nhóm người mà chúng ta gọi là thập tứ thiên lôi. Chúng ta biết mình thực sự muốn gì qua những việc làm ấy và từ đó, dứt khoát chúng ta tôn trọng nhau về nhận thức chính trị của nhau. Nói gì thì nói, làm gì thì làm chúng ta chẳng ai tin vào thiện chí của những người cầm quyền, tính chính đáng của Quốc hội CSVN hay điều tốt đẹp gì sẽ đem đến trong màn kịch dân chủ của đảng độc tài - bản chất độc tài không phải do thế lực thù địch nào vu ghép - mà do chính đảng cs xác định bởi điều 4 trong bản hiến pháp của họ đặt ra.

Chúng ta đã hiểu ngầm với nhau những việc làm này là những chiến thuật trong một chiến lược đường dài. Không nói ra nhưng an ninh và các bộ phận bảo vệ sự sống còn của đảng biết rõ điều đó. Cũng như chúng ta lẫn họ đều rất tỏ tường: lãnh thổ VN sẽ không thể nào bảo vệ được nếu chính quyền đại diện cho nước đó sẵn sàng nhượng bộ, dâng hiến hoặc ký bán. Biết vậy, nhưng bạn bè ta vẫn xuống đường chống Trung Quốc vì nhu cầu phát huy lòng ái quốc, tạo sự quan tâm, kết nối những người yêu nước, để từng bước xây dựng sức mạnh quần chúng. Biết vậy nên công an của đảng mới là... công an trong "sự nghiệp" đàn áp người yêu nước.

Nhớ lại có lần biểu tình chúng ta đã xuống đường, cầm bảng hiệu có lời nói của ông Trương Tấn Sang "Chủ quyền biển đảo là thiêng liêng và bất khả xâm phạm". Trong một bối cảnh, thời điểm nhất định và dựa vào suy nghĩ chủ quan, chúng ta chấp nhận dùng lời của một thành viên lãnh đạo của tập đoàn bán nước như một kỹ thuật đấu tranh trong bàn cờ thế sự mà đảng cầm quyền vẫn đang ở thế thượng phong. Lúc đó chúng ta chấp nhận cái giá phải trả là tư thế, uy tín của ông Trương Tấn Sang có thể được quảng bá, PR bởi chính chúng ta trên truyền thông trong nước và thế giới nếu người ta muốn khai thác.

Nhớ lại lần bạn bè liên lạc nhau về việc kêu gọi xuống đường ủng hộ Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và Luật Biểu Tình. Lần đó chúng ta đã có sự khác nhau trong quan điểm. Kết quả nhiều bạn đăng tải lời kêu gọi, vận động và cùng nhau xuống đường. Một số bạn im lặng, không xuống đường, không tiếp tay phổ biến thông tin. Nhưng khi các bạn mình bị đánh, bị bắt, bị quăng lên xe buýt đem về đồn công an vì tụ tập đông người ủng hộ thủ tướng (!), tất cả chúng ta đã gác qua những dị biệt, cùng nhau thông tin, viết bài, tranh đấu cho tự do và chính nghĩa của bạn bè mình. 

Nhìn lại, chúng ta khác biệt vì có lúc một số bạn ta phải dừng lại, không thể vượt qua các nguyên tắc do các bạn ta đặt ra. Nguyên tắc là chúng ta không thể sử dụng, ủng hộ một kẻ đã gây ra bao nhiêu thảm họa cho đất nước, đầu sỏ của nền công an trị cho một chiêu thức "dilemma action", tạo một thế tiến thoái lưỡng nan cho chính quyền nếu đàn áp chúng ta. 

Nó cũng giống như việc các bạn ta cứng đầu, nhất định không đăng tải bài viết tranh đấu cho nhân quyền, tự do, dân chủ một cách an toàn bằng cách trích dẫn và ca tụng những lời "vàng ngọc" của cố chủ tịch đảng CSVN - ông Hồ Chí Minh. Nguyên tắc không thể chống gậy dối trá để đi tìm sự thật đứng lên trên nhu cầu phản biện an toàn và đã ngăn cản sự đồng lòng của các bạn đối với bài viết.

Trở lại với chuyện Hiến Pháp. Đến bây giờ chắc hẳn chúng ta vẫn cùng quan niệm: Hãy khôn ngoan, khéo léo khai thác cơ hội này để kết hợp, tạo môi trường cho nhiều người cùng nhau thể hiện quan điểm, khát vọng, ý nguyện một cách công khai, an toàn. 

Chúng ta chỉ khác nhau ở điểm căn bản: phương thức tiếp cận. 

Khác với chuyện boxit, không giống như một lá thư gửi cho một lãnh đạo đang nắm quyền về một người tù yêu nước, Hiến Pháp là một vấn đề trọng đại; nó là bản giao kèo của 90 triệu người dân cho toàn bộ sinh hoạt xã hội, chính trị, kinh tế... của cả một đất nước. 

Và chúng ta khác biệt trong hành động cũng vì chúng ta bị chi phối (hoặc không chi phối) bởi nguyên tắc: Hiến Pháp của nước Việt Nam là văn bản pháp lý có giá trị cao nhất của quốc gia và phải là kết quả từ sự đồng thuận của toàn thể nhân dân Việt Nam qua một tiến trình đóng góp ý kiến, trao đổi, biểu quyết và giám sát thật sự dân chủ.

Chúng ta giống nhau và chấp nhận kiến nghị Boxit, thư gửi Trương Tấn Sang có vài ngàn chữ ký - vì số lượng chữ ký đó chỉ nói lên tình trạng quan tâm một số người về một vấn đề dù lớn nhưng vẫn chỉ là một trong muôn ngàn vấn đề của xã hội. Nhưng chúng ta suy nghĩ khác nhau về ý nghĩa chính trị cũng như hệ lụy mang tính chiến lược của vài chục ngàn chữ ký cho một Bản Kiến nghị về sửa đổi Hiến Pháp 1992 gồm 7 điểm, trong đó có một "Dự thảo hiến pháp được gửi kèm Kiến nghị này như một tài liệu để tham khảo và thảo luận"; và vì thế tập hợp chữ ký trên nguyên tắc không áp dụng cho Dự thảo gửi kèm này. Vài chục ngàn chữ ký nếu thu thập được sẽ bị hệ thống tuyên truyền khổng lồ của đảng so sánh với toàn dân số và khai thác ra sao để có lợi cho đảng CS là điều chúng ta khác nhau trong sự lượng giá tương lai về mưu đồ của đảng.

Chúng ta giống nhau về mục tiêu tạo môi trường cho sự quan tâm, dẫn đến tìm hiểu, dẫn đến tham gia và mở miệng của anh em, bạn bè, người thân và đồng bào của chúng ta. Nhưng chúng ta khác nhau ở nền tảng: (1) kiến nghị gửi một bộ phận bù nhìn của đảng và (2) công bố quan điểm một cách độc lập, đàng hoàng, đúng tư cách của những công dân Việt Nam - đúng nghĩa là những người làm chủ đất nước này. Chúng ta khác nhau ở điểm để đổi lấy sự an toàn, giảm bớt sợ hãi, có sự tham gia rộng rãi bằng cách chấp nhận vai trò chính thống của quốc hội đảng CS trong vấn đề trọng đại nhất của quốc gia là Hiến Pháp thay vì chúng ta vẫn có thể đạt được điều mong muốn bằng những phương thức khác. 

Và thêm một điểm khác biệt căn bản: không giống như những kiến nghị trước đây - chủ động và khởi xướng bởi chính những người dân - Góp ý Hiến Pháp là chủ trương, kế hoạch, tính toán của đảng. Tham gia hay không tham gia trong bối cảnh như thế dẫn đến sự khác biệt giữa chúng ta, những người rất độc lập trong suy nghĩ và luôn luôn tranh đấu cho sự độc lập đó, là một điều đương nhiên và dễ hiểu. 

Đây sẽ không là lần cuối chúng ta sẽ có những suy nghĩ, quan điểm, cách làm khác nhau. Đó là sự đương nhiên và cũng là điều tốt. Chúng ta sẽ mãi mãi có những điểm chung và những điểm riêng. Trong tương đồng có dị biệt và từ dị biệt vẫn luôn hiện hữu những tương đồng. Nhưng chúng ta có thể tin tưởng rằng - có một điều mà chúng ta luôn luôn nghĩ giống nhau và hành xử giống nhau: 

Hãy cứ để những người bạn của mình thực hiện những điều mà bạn tin tưởng khi tất cả cũng đều xuất phát từ tấm lòng yêu nước thương dân; và sự đúng-sai ở mỗi chúng ta ở ngày hôm qua, hôm nay, ngày mai... cũng sẽ chìm vào quên lãng vào cái ngày chúng ta ôm nhau cười mà nước mắt ràn rụa với bài hát Tự Do đang trỗi dậy khắp nơi trên đất nước thân yêu này.

Vũ Đông Hà
Nguồn: danlambaovn.blogspot.com

Viết bình luận

Xin mời các bạn thoải mái viết còm. Xin nhớ tôn trọng lẫn nhau, gìn giữ tinh thần bất bạo động.


Số bảo mật
Đổi mới

Tổ Quốc Ăn Năn

Các bạn có thể mở đọc toàn bộ quyển Tổ Quốc Ăn năn dưới dạng PDF ở đây
và tùy ý chuyển tài về máy vi tính của bạn.

Hội Măng Non

Avenir - Măng Non là một hội thiện nguyện. Mời quý bạn ghé vào trang Mang Non (Avenir) để biết thêm chi tiết.

Nghĩa Hội VNTD

Nghĩa Hội Việt Nam Tự Do yểm trợ các anh em dân chủ gặp khó khăn trong nước. Mời quý bạn xem chi tiết nơi đây

Tìm kiếm

Danh sách phim và video

FacebookMySpaceTwitterDiggDeliciousStumbleuponGoogle BookmarksRedditTechnoratiLinkedinRSS Feed